Szczaw konserwowy po łowicku

Szczaw konserwowy po łowicku to ciemnozielona, półpłynna masa o kwaśno-słonym smaku i świeżym, lekko cytrynowym aromacie. Przygotowuje się go z liści szczawiu zebranych wiosną i latem, by przez cały rok móc ugotować zupę szczawiową. To przetwór z okolic Łowicza, który od 2008 roku figuruje na Liście Produktów Tradycyjnych (LPT) prowadzonej przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Jak wygląda i jak smakuje

W słoju szczaw ma postać gęstej, ciemnozielonej masy, w której widać drobno pokrojone lub zmielone liście. Smak jest wyraźnie kwaśny, co zawdzięcza naturalnemu kwasowi szczawiowemu, i słony, bo sól służy do konserwacji. Aromat przypomina świeżo zerwane liście, choć po przechowywaniu jest nieco łagodniejszy. Taki przetwór wystarczy zalać wywarem, by w kilka minut przygotować zupę.

Szczaw na przednówek

Na wsi szczaw należał do roślin zbieranych na łąkach i miedzach, podobnie jak pokrzywa czy lebioda. Był szczególnie ważny na przednówku, gdy kończyły się zimowe zapasy, a nowe plony jeszcze nie dojrzały. Kwaśna zupa ze szczawiu dawała wtedy energię i świeże witaminy. Gotowano ją z kaszą jaglaną albo na kościach, a w bogatszych domach zabielano śmietaną i podawano z jajkiem na twardo.

Aby szczaw był dostępny przez cały rok, zaczęto go konserwować. Przepis na szczaw zachował się w zeszycie z Dąbrowy Zduńskiej z 1946 roku, gdzie opisano tzw. szczaw pasteryzowany, mielony w maszynce do mięsa i zamykany w słojach. Tradycję podtrzymuje Koło Gospodyń Wiejskich w Wygodzie, które przygotowuje szczaw według dawnych metod.

Od kamionki do słoja

Dawniej szczaw przechowywano w kamionkowych garnkach albo w butelkach, których szyjki zalewano parafiną, by nie dostało się powietrze. Taką metodę stosowano m.in. w Wygodzie i Urzeczu. Liście kwaszono warstwowo z solą: każdą warstwę posypywano solą i ubijano, aż puściła sok. Dziś szczaw najczęściej trafia do pasteryzowanych słoików, co ułatwia przechowywanie i pozwala zachować świeży kolor.

Szczaw konserwowy po łowicku ma jedno zastosowanie – służy wyłącznie do przygotowania zupy. Nie dodaje się go do sałatek ani sosów, bo jego intensywny smak najlepiej sprawdza się właśnie w gorącym wywarze.

Jak przygotować zupę szczawiową

• Ugotuj wywar na kościach lub warzywach.
• Dodaj pokrojone ziemniaki lub kaszę jaglaną.
• Na końcu wmieszaj szczaw ze słoika i zagotuj.
• Zabiel śmietaną wymieszaną z łyżką mąki.
• Podawaj z jajkiem na twardo i świeżym koperkiem.

Zbieractwo w kuchni łowickiej

Kuchnia łowicka, choć znana z barwnych strojów i świątecznych potraw, na co dzień była skromna i oparta na tym, co dawało pole, ogród i łąka. Zbieranie dziko rosnących roślin było naturalną częścią życia na wsi. Dzieci wysyłano na łąki po szczaw, a gospodynie wiedziały, które liście są najlepsze – młode, jasnozielone i delikatne, zebrane przed kwitnieniem rośliny. Starsze liście stawały się łykowate i zbyt kwaśne.

Warto pamiętać, że szczaw zawiera kwas szczawiowy, dlatego tradycyjnie podawano go ze śmietaną, jajkiem lub mlekiem, które łagodzą jego działanie. Taka zupa była zarazem pożywna i zrównoważona.

Gdzie spróbować

Łowicz to stolica regionu słynącego z wycinanek, pasiaków i procesji w Boże Ciało. W Muzeum w Łowiczu i skansenie w Maurzycach można zobaczyć wiejskie spiżarnie i naczynia, w których przechowywano przetwory. Szczaw konserwowy najłatwiej kupić na targach produktów regionalnych i jarmarkach, gdzie koła gospodyń wiejskich wystawiają domowe przetwory. Wiosną warto zamówić w lokalnej restauracji zupę szczawiową.

Szczaw konserwowy po łowicku to dowód, że prosta roślina z łąki może stać się ważnym elementem tradycji. Słoik zielonej masy to przepis na kwaśną, rozgrzewającą zupę o każdej porze roku.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: