Chleb kozacki z Ozorkowa

Chleb kozacki z Ozorkowa to okrągły bochenek o wadze od 400 do 1600 gramów, z brązową, chrupiącą skórką posypaną siemieniem lnianym lub sezamem. W przekroju ma jasnoszary miękisz, w którym widać ziarna słonecznika, siemienia lub płatki owsiane. To chleb mieszany, pieczony na zakwasie w Ozorkowie od 1905 roku. Od 2013 roku produkt figuruje na Liście Produktów Tradycyjnych (LPT) prowadzonej przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Jak wygląda i smakuje

Bochenek jest regularny, lekko wypukły, z równomiernie przypieczoną skórką. Miękisz jest wilgotny i sprężysty, drobno porowaty, a ziarna dodają mu chrupkości. W smaku czuć lekką kwaskowość zakwasu żytniego, łagodzoną przez zaparzoną mąkę pszenną, oraz orzechową nutę słonecznika i siemienia. Chleb długo zachowuje świeżość, co od zawsze było jedną z jego największych zalet. Zapach świeżo upieczonego bochenka jest intensywny, zbożowy, z wyczuwalnym aromatem prażonych ziaren, który najmocniej uwalnia się tuż po przekrojeniu skórki.

Historia chleba kozackiego

Nazwa chleba wiąże się z wydarzeniami z 1905 roku. W czasie protestów robotniczych, które objęły wtedy fabryczne miasta Królestwa Polskiego, w Ozorkowie stacjonowali kozacy. Ich oddział zatrzymał się przy miejscowym młynie. Żołnierze poprosili piekarza o nazwisku Kozak, by upiekł dla nich chleb według receptury, którą znali. Piekarz spełnił prośbę, a nadwyżki pieczywa rozdawał mieszkańcom miasta. Chleb szybko zyskał uznanie i pozostał w ofercie lokalnych piekarni na kolejne dziesięciolecia – a jego nazwa łączy dziś zarówno kozaków, jak i nazwisko piekarza.

Tradycję pieczenia chleba mieszanego w regionie potwierdzają źródła etnograficzne i piekarskie. Jan Piotr Dekowski w 1964 roku pisał o chlebie z mąki żytniej lub pytlowej, a podręcznik M. Sroczyńskiego „Piekarz”, wydany w Łodzi w 1920 roku, opisywał sposoby prowadzenia zakwasu i wypieku chleba w miejskich piekarniach. Ozorków był wówczas ważnym ośrodkiem włókienniczym, a codzienny chleb z miejscowych piekarni karmił setki rodzin robotniczych.

Jak powstaje

Podstawą jest zakwas żytni, do którego dodaje się mąkę żytnią, zaparzoną mąkę pszenną i sól. Zaparzenie mąki sprawia, że miękisz jest wilgotniejszy i dłużej pozostaje świeży. Na końcu do ciasta trafiają ziarna – słonecznik, siemię lniane lub płatki owsiane. Uformowane bochenki posypuje się siemieniem albo sezamem i piecze w piecu opalanym węglem przez około godzinę. Długie pieczenie w wysokiej temperaturze daje grubą, chrupiącą skórkę.

Jakość chleba została doceniona także współcześnie: w 2012 roku chleb kozacki otrzymał wyróżnienie „Tygielek Smaku” podczas targów Natura Food w Łodzi.

Jak podawać chleb kozacki

Chleb kozacki najlepiej kroić dopiero po całkowitym wystudzeniu, gdy miękisz się ustabilizuje.

• Z masłem i solą – najprostsza i najlepsza wersja.
• Ze smalcem ze skwarkami i ogórkiem kiszonym.
• Z twarogiem, szczypiorkiem i rzodkiewką na śniadanie.
• Do zup: żurku, grochówki lub kapuśniaku.

Lekko czerstwy chleb świetnie nadaje się na grzanki i do zapiekania. Przechowywany w lnianej ściereczce lub drewnianym chlebaku zachowuje świeżość przez kilka dni.

Gdzie spróbować

Ozorków leży nad Bzurą, kilkanaście kilometrów na północ od Łodzi. To dawne miasto sukienników z zachowanym układem urbanistycznym z XIX wieku. W okolicy warto odwiedzić Łęczycę z zamkiem królewskim i Tum z romańską kolegiatą. Chleb kozacki można kupić w lokalnych piekarniach i na imprezach promujących produkty tradycyjne w województwie łódzkim. Spacer po Ozorkowie warto zakończyć w jednej z miejscowych piekarni, gdzie rano można trafić na jeszcze ciepłe bochenki. Taki chleb, kupiony prosto z pieca, smakuje najlepiej z kawałkiem masła i odrobiną soli, zjedzony na ławce nad Bzurą. To pieczywo, które łączy historię miasta z codziennym smakiem.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: