Papryka przytycka

Papryka przytycka to słodka papryka uprawiana w tunelach foliowych w gminie Przytyk i sąsiednich gminach w dolinie Radomki, na południu Mazowsza. Owoce mają od 6 do 15 centymetrów długości, a w miarę dojrzewania zmieniają kolor z zielonego lub żółtego na czerwony. Są soczyste, chrupiące i mają wyraźny, słodki smak. Od 2011 roku papryka przytycka figuruje na Liście Produktów Tradycyjnych (LPT) w kategorii warzyw i owoców.

Paprykowe zagłębie

Przytyk, Potworów, Rusinów i Klwów tworzą obszar nazywany paprykowym zagłębiem. To właśnie tu powstaje około 80 procent krajowej produkcji papryki. W samym Przytyku uprawą zajmuje się około 200 gospodarstw, które mają mniej więcej 2500 tuneli na powierzchni około 105 hektarów. Z drogi widać całe rzędy półokrągłych namiotów z folii, które latem wypełniają się zielenią, a potem czerwienią owoców.

Drewniane tunele z lat 80.

Rozwój uprawy przypada na lata 80. XX wieku. Rolnicy budowali wtedy tanie tunele z drewnianych listew i folii, które pozwalały wydłużyć sezon i uzyskać plon w kraju o chłodnym klimacie. Papryka okazała się opłacalna, a wiedza o jej uprawie przechodziła z gospodarstwa do gospodarstwa. Dziś wiele gospodarstw prowadzą kolejne pokolenia tych samych rodzin.

Uprawa w tunelu wymaga stałej uwagi. Rozsadę przygotowuje się wczesną wiosną, a po posadzeniu rośliny trzeba regularnie podlewać, wietrzyć tunele w upalne dni i chronić przed przymrozkami. Krzewy papryki prowadzi się tak, aby owoce miały dość światła i dobrze dojrzewały. Zbiory trwają od lata aż do jesieni, a owoce zrywa się ręcznie, gdy osiągną właściwy kolor i twardość.

Witamina C i kapsaicyna

Papryka zawiera najwięcej witaminy C spośród warzyw, kilkakrotnie więcej niż cytryna. Ostrość niektórych odmian wynika z kapsaicyny, ale papryka przytycka to przede wszystkim odmiany słodkie, o łagodnym smaku. Uprawia się różne typy handlowe: od podłużnych, stożkowatych owoców po duże, mięsiste papryki o kształcie zbliżonym do sześcianu.

Targi papryki i Paprykowy Szlak

W sierpniu w Przytyku odbywają się Ogólnopolskie Targi Papryki. W 2026 roku zorganizowano je już po raz dwudziesty piąty, na terenie Centrum Handlowego Słowików-Przytyk. Koła gospodyń wiejskich przygotowują wtedy stoiska z daniami z papryki, a rolnicy prezentują zbiory. To także okazja, by kupić świeże owoce bezpośrednio od producentów i porozmawiać o uprawie. W 2012 roku gminy z powiatów białobrzeskiego, przysuskiego i radomskiego zawiązały partnerstwo Paprykowego Szlaku, który łączy się ze Szlakiem Kulinarnym Doliny Radomki.

Jak jeść paprykę przytycką

• Na surowo, w paskach, do twarożku, kanapek i sałatek.
• Faszerowana mięsem z ryżem albo kaszą i zapiekana w sosie pomidorowym.
• W leczo z cukinią, cebulą i kiełbasą.
• Pieczona w całości, obrana ze skórki i zamarynowana w oliwie z czosnkiem.
• W domowych przetworach: sałatkach w słoikach i ajwarze.

Najlepsza jest w szczycie sezonu, czyli od lata do późnej jesieni, kiedy można ją kupić prosto z tunelu. Świeżą, jędrną paprykę warto przechowywać w chłodnym miejscu i zużyć w ciągu kilku dni. Na zimę można ją zamrozić w paskach albo zamknąć w słoikach w zalewie octowej z czosnkiem i ziołami.

Gdzie spróbować

Przytyk leży około 20 kilometrów od Radomia. Najlepiej przyjechać w sierpniu, na targi, albo latem, gdy przy drogach działają stragany z papryką. Radom jest wygodną bazą: warto zobaczyć tamtejsze Muzeum Wsi Radomskiej z dawnymi zagrodami i wiatrakami, a potem ruszyć wzdłuż Radomki szlakiem paprykowych gospodarstw.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: