Jabłka odmiany Grafsztynek prawdziwy, zwany też Grafsztynkiem z Grafsztynu (nazwy niemieckie Gravensteiner, Haferapfel)

Grafsztynek prawdziwy, znany także jako Gravensteiner lub Haferapfel, należy do najbardziej aromatycznych jesiennych jabłek. Owoce są średnie lub duże, kuliste i wyraźnie żebrowane. Delikatna skórka ma kolor od zielonożółtego do woskowożółtego, a mniej więcej połowę powierzchni pokrywają karminowe cętki i paski.

Jabłko, które rozpoznaje się po zapachu

Biały miąższ jest miękki, chrupiący i bardzo soczysty. Smak określa się jako słodkowinny, lecz najważniejszy jest intensywny aromat. Dojrzały owoc pachnie jeszcze przed przekrojeniem, dlatego odmiana od dawna była ceniona jako deserowa i przeznaczona na sok.

Duże jabłka mogą przekraczać osiem centymetrów średnicy. Głębokie zagłębienie kielichowe i krótka, mięsista szypułka pomagają w identyfikacji. Na przekroju owoc bywa asymetryczny, co odróżnia go od idealnie kulistych odmian handlowych.

Z Graasten do środkowoeuropejskich sadów

Odmiana ma pochodzenie duńskie i jest znana od XVII wieku. Jej nazwa wiąże się z miejscowością Graasten, dawniej zapisywaną także jako Gravenstein, na pograniczu duńsko-niemieckim. W handlu upowszechniła się pod koniec XVIII wieku, a później trafiła do sadów w Niemczech, Austrii, Szwajcarii i Polsce.

Na ziemiach polskich była szczególnie znana na Pomorzu i w Wielkopolsce, lecz zachowała się również w sadach Opolszczyzny. Wielojęzyczne nazwy są praktyczną wskazówką podczas poszukiwania drzewek: Grafsztynek prawdziwy i Gravensteiner odnoszą się do tej samej odmiany.

W 2006 roku jabłka wpisano na Listę Produktów Tradycyjnych (LPT) w województwie opolskim. Wpis nie oznacza, że odmiana powstała w regionie, lecz dokumentuje jej obecność w miejscowym sadownictwie i kulinarnym krajobrazie.

Krótki sezon, dużo soku

Grafsztynek jest typowym jabłkiem wczesnojesiennym. Owoce pozostają soczyste, ale delikatna skórka wymaga ostrożnego zbioru i transportu. Nie jest to odmiana do bardzo długiego przechowywania, dlatego najlepiej wykorzystywać ją w sezonie.

Duża ilość soku oraz silny aromat czynią ją dobrym surowcem do tłoczenia. Sok ma pełny smak i nie potrzebuje mocnego dosładzania. Jabłka nadają się także na kompot oraz mus, w którym zachowują charakterystyczny zapach.

Jak podawać i piec

Najprościej jeść owoce na surowo, w temperaturze pokojowej. Pokrojone w cienkie plastry dobrze łączą się z serem, orzechami i miodem. W sałatce owocowej ich aromat może zdominować łagodniejsze odmiany, dlatego warto używać ich oszczędnie.

W szarlotce Grafsztynek daje soczyste, pachnące nadzienie. Ponieważ miąższ mięknie, można połączyć go z twardszym jabłkiem, które zachowa kawałki. Do pieczonych jabłek należy wybierać owoce jędrne i nieuszkodzone.

Odmiana dla sadów zachowawczych

Grafsztynek jest uznawany za odporny na parch jabłoni, co zwiększa jego przydatność w mniej intensywnych sadach. Drzewo wymaga jednak przestrzeni i właściwego stanowiska. Zachowanie starych odmian pozwala utrzymać smaki nieobecne w masowej sprzedaży.

Przy zakupie sadzonki warto posługiwać się obiema nazwami i sprawdzić pochodzenie materiału. Sama etykieta „stara odmiana” nie wystarcza; prawdziwy Grafsztynek powinien odpowiadać charakterystycznym cechom owocu i drzewa.

Delikatna skórka wymaga ostrożności

Grafsztynek łatwo się obija, dlatego owoce zbiera się ręcznie i układa bez rzucania. Uszkodzenia szybko pogarszają trwałość oraz aromat. Do bezpośredniego jedzenia najlepiej wybierać jabłka jędrne, bez pęknięć, o wyraźnym zapachu.

W sadzie dojrzewanie może być nierównomierne. Owoce po nasłonecznionej stronie korony mocniej się rumienią, ale kolor nie zawsze oznacza pełną dojrzałość. Ważniejsze są aromat, łatwość odchodzenia od gałęzi i smak próbnego jabłka.

Najlepiej spróbować go właśnie jesienią.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: