Marchwiaki z makiem

Marchwiaki z makiem wyglądają jak makowiec, ale po przekrojeniu zaskakują kolorem. W przekroju widać spiralę warstw: kremowe i pomarańczowe ciasto przekłada się ciemną masą makową. Rolada ma długość 30–35 centymetrów i średnicę 8–10 centymetrów, a wierzch jest złocisty i lśniący. Pomarańczowy odcień zawdzięcza tartej marchwi dodawanej do ciasta. Od 2005 roku marchwiaki figurują na Liście Produktów Tradycyjnych (LPT) jako wypiek z Kąkolewnicy w powiecie radzyńskim.

Ciasto z marchwią

Podstawą jest ciasto drożdżowe na mleku, z jajkami, cukrem i masłem. Część mąki zastępuje się drobno startą marchwią, co sprawia, że ciasto jest wilgotne, lekko słodkie i długo nie czerstwieje. Ciasto dzieli się na dwie części: jedną wyrabia się z marchwią, drugą bez, a następnie rozwałkowane placki układa jeden na drugim. Na wierzch nakłada się masę makową z miodem, cukrem i bakaliami, zwija w roladę i piecze. Dzięki temu w przekroju pojawiają się naprzemienne kremowe i pomarańczowe pasma.

Marchew była na wsi tania i dostępna przez całą jesień i zimę, dlatego gospodynie chętnie wykorzystywały ją w wypiekach. Pozwalała oszczędzać mąkę i cukier, a jednocześnie dodawała ciastu koloru.

Wieś Pieroźników

Mieszkańców Kąkolewnicy nazywano dawniej „Pieroźnikami”. Przydomek wziął się z zamiłowania do pieczenia i z tego, że w każdym domu powstawały pierogi, racuchy i drożdżowe rolady. Wieś leży na Południowym Podlasiu, między Radzyniem Podlaskim a Międzyrzecem Podlaskim, na terenach, gdzie dobrze udawały się zboża i warzywa.

Szczególne miejsce zajmowały marchwiaki w okresie Wszystkich Świętych. Gospodynie piekły je w większej ilości i rozdawały ubogim, którzy gromadzili się przy cmentarzach. Był to gest pamięci o zmarłych i zarazem forma jałmużny. Ten zwyczaj sprawił, że marchwiaki stały się w okolicy symbolem listopadowych świąt.

Jak podawać

Marchwiaki kroi się w ukośne plastry grubości dwóch, trzech centymetrów, tak by dobrze było widać spiralę warstw.

• Do popołudniowej kawy lub herbaty z cytryną.
• Z kubkiem ciepłego mleka na śniadanie.
• Na świąteczny stół jako uzupełnienie makowca i piernika.
• Lekko podgrzane, z odrobiną masła.

Rolada najlepiej smakuje dzień po upieczeniu, gdy masa makowa przejdzie aromatem ciasta. Przechowywana w lnianej ściereczce zachowuje świeżość przez kilka dni.

Mak w kuchni Południowego Podlasia

Mak od stuleci był w tej części Polski ważnym składnikiem świątecznych potraw. Uprawiano go w przydomowych ogródkach, a ziarna suszono i przechowywano w lnianych woreczkach. Przed użyciem mak parzono wrzątkiem, odcedzano i mielono dwukrotnie, aby masa była gładka i aromatyczna. Dodawano do niej miód, cukier, rodzynki, orzechy i skórkę pomarańczową. Dobrze przygotowana masa makowa nie jest sucha ani gorzka, lecz wilgotna i słodka. W Kąkolewnicy łączono ją z ciastem z marchwią, tworząc wypiek, który był jednocześnie świąteczny i oszczędny.

Dziś marchwiaki piecze się nie tylko na Wszystkich Świętych, ale też na Boże Narodzenie, Wielkanoc i rodzinne uroczystości, a gospodynie chętnie pokazują je na konkursach kulinarnych.

Gdzie spróbować

Kąkolewnica leży przy drodze krajowej z Lublina do Białegostoku. Marchwiaki najłatwiej spotkać podczas gminnych festynów, dożynek i jarmarków w powiecie radzyńskim, gdzie wystawiają się koła gospodyń wiejskich. Wizytę warto połączyć ze zwiedzaniem Pałacu Potockich w Radzyniu Podlaskim, nazywanego „Podlaskim Wersalem”.

Marchwiaki z makiem dowodzą, że w wiejskiej kuchni nic się nie marnowało. Z marchwi i maku powstała rolada, która łączy smak domowego wypieku z pamięcią o listopadowym zwyczaju dzielenia się z potrzebującymi.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: