Łubnicki żur smażony

Łubnicki żur smażony to gęsta, zawiesista zupa na bazie słodkiego mleka i kwaśnej maślanki, ze skwarkami. Ma kremową barwę oraz lekko kwaskowaty, orzeźwiający smak. Mimo nazwy nie ma wiele wspólnego z żurem na zakwasie – jego kwaśność pochodzi z maślanki. 4 listopada 2016 roku łubnicki żur smażony został wpisany na Listę Produktów Tradycyjnych (LPT) w kategorii gotowych dań i potraw z województwa łódzkiego.

Najstarsza osada ziemi wieluńskiej

Łubnice to najstarsza osada na ziemi wieluńskiej, w południowo-zachodniej części województwa łódzkiego. Żur smażony przyrządza się tu od co najmniej trzech pokoleń. Mieszkańcy pamiętają, że na początku występował tylko w Łubnicach, „ale jak się ludzie pożenili dalej, to i trafił do Ludwinowa czy Wójcina”. To piękny przykład tego, jak przepisy wędrowały razem z ludźmi – wraz z wychodzącymi za mąż córkami i nowymi gospodyniami w sąsiednich wsiach.

Wójcin, do którego trafił łubnicki żur, ma zresztą własne dziedzictwo kulinarne – na Liście Produktów Tradycyjnych są także plendze kartoflane z Wójcina. Ziemia wieluńska to kraina prostych, ale charakterystycznych potraw opartych na ziemniakach, mleku i zbożu.

Słonina, mleko i maślanka

Podstawowe składniki łubnickiego żuru smażonego to surowa słonina, słodkie mleko i kwaśna maślanka. Żur zagęszcza się mąką pszenną, a dla smaku doprawia solą i roztartym czarnym pieprzem. Nazwa „smażony” wiąże się ze słoniną, którą najpierw wytapia się na skwarki – to one nadają zupie wyrazisty smak i są jej znakiem rozpoznawczym.

Dodatkiem do żuru zawsze są ziemniaki gotowane w skórce, nazywane tu lokalnie ziemniakami „w dłubinkach”. Obiera się je dopiero przy stole, a potem macza w gęstej, kwaskowej zupie lub wkłada do talerza i polewa żurem.

Danie codzienne i rodzinne

Mieszkańcy gminy Łubnice wspominają, że dawniej była to potrawa codzienna, przygotowywana przez cały rok, bez względu na porę roku. Ziemniaki, mleko, mąka i słonina zawsze były w domu, więc żur gotowano nawet kilka razy w tygodniu. Był tani, szybki i sycący – idealny dla rodziny pracującej w gospodarstwie.

Do dziś łubnicki żur smażony gotuje się dość często, choć zmienił się trochę jego charakter. Przygotowuje się go przy okazji rodzinnych spotkań, gdy dzieci przyjeżdżają do domu rodzinnego. Obecnie zwykle jada się go w sobotę na śniadanie. Ma też ważne miejsce w ofercie kulinarnej gospodarstw agroturystycznych w okolicy.

Żur smażony pokazuje, jak wiejska kuchnia wykorzystywała wszystko, co dawała krowa. Maślanka, która zostawała po wyrobie masła, nie szła na zmarnowanie – stawała się podstawą zupy. Słodkie mleko łagodziło jej kwaśność, a skwarki dodawały energii na ciężki dzień pracy.

Ziemniaki w skórce, czyli „w dłubinkach”, to osobny element tej tradycji. Nazwa pochodzi prawdopodobnie od dłubania, czyli obierania ugotowanych ziemniaków palcami lub nożem przy stole. Gotowano je w dużym garnku, a potem wysypywano na środek stołu, skąd każdy brał tyle, ile potrzebował. Łubnicki żur smażony nie był więc tylko zupą, lecz wspólnym posiłkiem całej rodziny. Do dziś w wielu domach na ziemi wieluńskiej taki sposób podawania ziemniaków kojarzy się z dzieciństwem i z kuchnią babci. Właśnie dlatego żur smażony tak chętnie gotuje się, gdy dzieci przyjeżdżają w odwiedziny.

Smak i podanie

• Z ziemniakami „w dłubinkach” – gotowanymi w skórce, obieranymi przy stole.
• Ze skwarkami – chrupiącymi, ze słoniny.
• Na sobotnie śniadanie – tak jak dziś w Łubnicach.
• Na gorąco – zawsze świeżo ugotowany.

Przepis: łubnicki żur smażony

Porcje: 4 osoby. Czas: około 45 minut.

Składniki

Żur:

• 100 g surowej słoniny
• 1 litr słodkiego mleka
• 1 litr kwaśnej maślanki
• 2–3 łyżki mąki pszennej
• sól, świeżo roztarty czarny pieprz

Dodatek:

• 1 kg młodych lub średnich ziemniaków w skórce

Przygotowanie

1. Ziemniaki dokładnie umyj i ugotuj w osolonej wodzie w skórkach.
2. Słoninę pokrój w drobną kostkę i wytop w garnku na złote skwarki.
3. Do garnka ze skwarkami wlej mleko i zagotuj.
4. Mąkę rozmieszaj dokładnie z maślanką, aby nie było grudek.
5. Zmniejsz ogień i powoli wlewaj maślankę do mleka, cały czas mieszając.
6. Podgrzewaj, mieszając, aż zupa zgęstnieje – nie dopuść do gwałtownego wrzenia, by się nie zważyła.
7. Dopraw solą i pieprzem.
8. Podawaj gorący, z ziemniakami w skórce.

Wskazówka: maślankę warto wcześniej ogrzać do temperatury pokojowej – zmniejsza to ryzyko zważenia się zupy po połączeniu z gorącym mlekiem.

Gdzie spróbować

Łubnicki żur smażony najłatwiej spróbować w gospodarstwach agroturystycznych gminy Łubnice oraz podczas lokalnych imprez na ziemi wieluńskiej. Najwygodniejszą bazą noclegową jest Wieluń.

Łubnicki żur smażony to zupa z dawnej, oszczędnej kuchni: mleko, maślanka, słonina i ziemniaki. Prosta, kwaskowa i rozgrzewająca – tak smakuje sobotni poranek w Łubnicach.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: