Bliny po litewsku

Bliny po litewsku to grube, puszyste placki, które w kuchni litewskiej społeczności na Podlasiu przygotowuje się na kilka sposobów: z mąki na drożdżach, z tartych ziemniaków albo z gotowanych ziemniaków z nadzieniem mięsnym. Łączy je prostota składników i sycący charakter. To danie codzienne, ale też odświętne, które w okolicach Puńska i Sejn wciąż ma swoje wierne grono miłośników.

Pochodzenie blinów

Placki smażone na tłuszczu należą do najstarszych potraw w kuchniach Europy Wschodniej. Na ziemiach dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego bliny przygotowywano z mąki gryczanej, żytniej lub pszennej, a po upowszechnieniu ziemniaków także z ziemniaków. Wspólnym mianownikiem była potrzeba szybkiego, pożywnego posiłku, który można przygotować z tego, co było w spiżarni.

Na Podlasiu bliny po litewsku zachowały się przede wszystkim w domach litewskich rodzin na Suwalszczyźnie. Każda gospodyni miała własną wersję, a przepisy przekazywano w rodzinie. W kuchni litewskiej bliny mają tak ważne miejsce, że często nazywa się tak różne rodzaje placków, od drożdżowych po ziemniaczane z farszem.

Rodzaje blinów

W kuchni litewskiej wyróżnia się kilka podstawowych odmian:

• Bliny drożdżowe: z mąki pszennej lub gryczanej, puszyste i grube.
• Bliny z tartych ziemniaków: przypominające placki ziemniaczane, chrupiące na brzegach.
• Bliny z gotowanych ziemniaków z mięsem: formowane z masy ziemniaczanej i nadziewane mięsem, smażone na złoto.
• Bliny na kwaśnym mleku: lekkie, podawane na słodko.

Jak wyglądają i smakują

Bliny są grubsze od naleśników i mniejsze, zwykle wielkości dłoni. Mają złocistą, rumianą skórkę i miękki środek. Bliny drożdżowe są puszyste i lekko gąbczaste, ziemniaczane chrupiące na zewnątrz i wilgotne w środku, a nadziewane sycące i aromatyczne.

Smak zależy od rodzaju: drożdżowe są łagodne i lekko słodkawe, ziemniaczane wyraziste, z nutą cebuli, a te z mięsem bogate i treściwe. Wszystkie łączy smak smażenia na maśle lub smalcu.

Składniki

• Mąka pszenna, gryczana lub żytnia: do blinów drożdżowych.
• Ziemniaki: surowe lub gotowane.
• Drożdże lub kwaśne mleko: dla puszystości.
• Jajka: do spajania ciasta.
• Cebula: do masy i do omasty.
• Mięso mielone: w wersji nadziewanej.
• Masło, smalec lub olej: do smażenia.

Jak się je przygotowuje

Bliny drożdżowe przygotowuje się z ciasta na drożdżach, które musi wyrosnąć w cieple. Gęste ciasto nakłada się łyżką na rozgrzaną patelnię i smaży z obu stron na złoty kolor. Bliny ziemniaczane powstają z tartych ziemniaków, odsączonych z nadmiaru wody i połączonych z jajkiem, mąką i cebulą.

W wersji z mięsem gotowane ziemniaki przeciska się przez praskę, łączy z surowymi tartymi ziemniakami i jajkiem, a następnie formuje płaskie placki, na które nakłada się farsz z mięsa i cebuli. Placki zakleja się i smaży na tłuszczu do zrumienienia. Taki sposób wymaga wprawy, ale daje bardzo sycące danie.

Kilka zasad pomaga uzyskać dobry efekt. Patelnia powinna być dobrze rozgrzana, a tłuszczu nie może być za mało, bo placki przywierają i nie rumienią się równo. Ciasto drożdżowe nie lubi przeciągów i gwałtownych zmian temperatury, dlatego trzyma się je w ciepłym miejscu, przykryte lnianą ściereczką. Masa ziemniaczana musi być dobrze odciśnięta, inaczej placki rozpadają się na patelni. Gotowe bliny warto trzymać w ciepłym piekarniku, aż usmaży się cała porcja.

Bliny w tradycji

W domach litewskich bliny podawano na śniadanie, obiad i kolację. Szczególne miejsce miały w czasie zapust, czyli ostatnich dni karnawału, gdy jedzono dużo i tłusto przed postem. Wtedy na stołach pojawiały się sterty placków z różnymi dodatkami. Bliny były też daniem dla gości, bo świadczyły o gospodarności i hojności domu.

Dziś bliny wciąż są obecne w kuchni litewskiej na Podlasiu. Przygotowuje się je w domach, podaje w lokalach z kuchnią regionalną i serwuje podczas festynów, gdzie budzą zainteresowanie turystów.

Przepis: bliny z gotowanych ziemniaków z nadzieniem (żmudzkie)

Na 4 porcje (ok. 12 sztuk).

Składniki

Ciasto:

• 1,2 kg ziemniaków
• 120 g mąki pszennej
• 2 łyżki mąki ziemniaczanej
• 1 jajko
• sól

Nadzienie:

• 400 g mielonej wieprzowiny
• 1 cebula
• 1 mała marchewka
• 1 ząbek czosnku
• sól, pieprz, majeranek

Do smażenia i podania:

• olej
• kwaśna śmietana
• skwarki z cebulą

Przygotowanie

1. Ziemniaki obierz, ugotuj w osolonej wodzie, odcedź i przeciśnij na puree. Ostudź.
2. Cebulę i marchew zetrzyj lub drobno posiekaj. Wymieszaj z mięsem, czosnkiem i przyprawami.
3. Do puree dodaj jajko, obie mąki i sól. Zagnieć elastyczne ciasto.
4. Z ciasta odrywaj porcje wielkości dużego jajka, rozpłaszczaj je na dłoni, nakładaj łyżkę nadzienia i zlepiaj w płaski placek.
5. Smaż na rozgrzanym oleju na średnim ogniu po 4–5 minut z każdej strony, aż będą złote, a mięso w środku się dopiecze.
6. Podawaj ze śmietaną i skwarkami.

Jak podawać

Bliny podaje się na gorąco, prosto z patelni. W zależności od rodzaju pasują do nich różne dodatki:

• Kwaśna śmietana: klasyczny dodatek do wszystkich rodzajów.
• Skwarki z cebulą: do blinów ziemniaczanych.
• Miód lub konfitura: do blinów drożdżowych na słodko.
• Twaróg: w wersji na słodko lub na słono.

Gdzie spróbować

Bliny po litewsku najłatwiej zjeść w Puńsku i Sejnach, w lokalach z kuchnią litewską i w gospodarstwach agroturystycznych. W Białymstoku warto szukać ich w restauracjach serwujących kuchnię podlaską i kresową. Dobrą okazją są też festyny i jarmarki litewskiej społeczności, gdzie bliny smaży się na oczach gości. Wyprawa z Białegostoku na Suwalszczyznę pozwala połączyć degustację z wypoczynkiem nad jeziorami.

Bliny po litewsku to proste, rozgrzewające danie, które dobrze oddaje charakter kuchni pogranicza: oszczędnej, sycącej i pełnej smaku. Warto spróbować kilku rodzajów, by przekonać się, jak różnorodne mogą być zwykłe placki i jak wiele mówią o życiu dawnej podlaskiej wsi.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: