Ajerlikier

Gęsty, lekko lepki likier w kolorze żółtek, nalewany do małych kieliszków. Ajerlikier, czyli likier jajeczny, pachnie jajkiem i alkoholem, jest słodki, a w wersji waniliowej ma wyraźny aromat wanilii. Odcień zależy od koloru żółtek, a wersja czekoladowa przybiera barwę od kawy z mlekiem do ciemnej czekolady. Ajerlikier wpisano na Listę Produktów Tradycyjnych 30 marca 2021 roku w kategorii napojów jako 70. produkt z Opolszczyzny.

Butelka na wszelki wypadek

Śląska gospodyni zawsze miała w spiżarce schowaną buteleczkę ajerlikieru na wszelki wypadek. Najwięcej trunków pito w czasie zapustów, czyli karnawału, ale likier jajeczny towarzyszył też weselom i rodzinnym uroczystościom. Elżbieta Łabońska w książce „Śląska kucharka doskonała” wymienia ajerkoniak obok piwa i likieru wiśniowego jako napoje typowe dla Śląska. Pisze też, że w porze weselnego podwieczorku do kawy i ciast podaje się likier jajeczny, czekoladowy lub wiśniowy.

Anna Myszyńska, gawędziarka z Kórnicy koło Głogówka, wspominając bale sylwestrowe z młodości, opisuje, jak kobiety robiły na zabawę „kanałówki abo ajerkoniak”. Takie wspomnienia pokazują, że likier był stałym elementem śląskiego świętowania.

Od likworów do likieru jajecznego

Słodkie likiery i nalewki mają długą historię. Za pierwszy popularny likier uważa się naturalnie fermentowany napój przypisywany Hipokratesowi. W VIII wieku arabscy alchemicy przeprowadzili pierwszą destylację wina, a napoje zwane likworami zaczęli produkować Włosi w XVI wieku. Wtedy likiery zaczęły się pojawiać także w Polsce, a z czasem każda gospodyni miała własne przepisy na domowe trunki.

Wanilowy i siokoladowy

Podstawą są spirytus, żółtka z wiejskich jaj, mleko i cukier. W śląskich domach robiono także wersję waniliową oraz czekoladową, nazywaną w gwarze ajerlikierem siokoladowym albo szekuladowym. Do czekoladowej dodaje się kakao do ucieranych z cukrem żółtek albo roztopioną czekoladę.

Ajerlikier z Popielowa

Ajerlikier na listę zgłosili Piotr i Anna Szafrańscy z pasieki Bzykający Folwark w Popielowie. Wskazali, że wyroby alkoholowe były znane we wsi już w średniowieczu, o czym świadczą zapisy w dokumencie lokacyjnym Popielowa.

Przepis: domowy ajerlikier

Na ok. 0,8 l likieru. Likier zawiera alkohol i surowe żółtka, dlatego używaj bardzo świeżych jaj z pewnego źródła i przechowuj go w lodówce. Nie jest przeznaczony dla dzieci ani kobiet w ciąży.

Składniki

• 250 ml spirytusu
• 5 żółtek
• 250 ml mleka
• 250 g cukru
• opcjonalnie: 2 płaskie łyżeczki cukru waniliowego lub ziarenka z 1 laski wanilii
• opcjonalnie: 2 łyżki ciemnego kakao lub 100 g roztopionej czekolady

Przygotowanie

1. Żółtka utrzyj z cukrem mikserem na wysokich obrotach, aż cukier całkowicie się rozpuści, a masa będzie puszysta.
2. Pod koniec ucierania dodaj wybrane dodatki smakowe: wanilię albo kakao lub czekoladę.
3. Stopniowo dolewaj mleko, cały czas ucierając.
4. Gdy masa będzie jednolita, bardzo powoli wlewaj spirytus, mieszając na najniższych obrotach albo trzepaczką.
5. Przelej gotowy, gładki likier do butelek, szczelnie zamknij i przechowuj w lodówce.

Jak podawać ajerlikier

• Schłodzony, w małych kieliszkach, do kawy i ciasta.
• Na weselnym albo świątecznym podwieczorku, obok kołacza.
• Jako polewa do lodów waniliowych lub deserów.

Przed nalaniem warto wstrząsnąć butelką, bo likier może się lekko rozwarstwić.

Gdzie spróbować

Najbliżej źródła jest Popielów w powiecie opolskim, gdzie działa pasieka Szafrańskich. Ajerlikier pojawia się też na jarmarkach i imprezach z produktami regionalnymi w województwie opolskim. Jadąc do Popielowa, warto połączyć wizytę ze spacerem po Borach Stobrawskich.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: