Drożdżowiec

Drożdżowiec z gminy Niegosławice piecze się na dużej blasze, mniej więcej 30 na 36 centymetrów. Ciasto ma 3–5 centymetrów wysokości, złocisty wierzch i puszysty, sprężysty miękisz. Na drożdżowym spodzie leżą sezonowe owoce albo powidła z węgierek, a całość przykrywa chrupiąca kruszonka. Od 2018 roku ciasto figuruje na Liście Produktów Tradycyjnych (LPT) jako jeden z najważniejszych wypieków domowej kuchni południowej części Ziemi Lubuskiej.

Ciasto ludności napływowej

Po 1945 roku do gminy Niegosławice przyjechały rodziny z różnych stron dawnej Polski. Każda przywiozła własne przepisy, ale drożdżowiec łączył wszystkie domy. Był ciastem sytym i niedrogim, a do jego upieczenia wystarczały składniki, które gospodyni miała pod ręką: mąka, mleko, jaja, masło i owoce z sadu. Często jadano go z kubkiem świeżego mleka, prosto od krowy, i taki podwieczorek zastępował dzieciom kolację.

Rozczyn, wyrabianie i czas

Przygotowanie zaczyna się od rozczynu. Drożdże rozciera się z odrobiną cukru, zalewa ciepłym mlekiem i dosypuje trochę mąki. Gdy rozczyn wyrośnie i pokryje się pęcherzykami, łączy się go z mąką pszenną, jajami, cukrem i roztopionym masłem. Ciasto wyrabia się długo, aż przestanie kleić się do rąk i zacznie odchodzić od miski. Potem musi rosnąć w ciepłym miejscu, przykryte lnianą ściereczką, aż podwoi objętość.

Wyrośnięte ciasto rozkłada się na blasze, układa na nim owoce i posypuje kruszonką z mąki, masła i cukru. Po kolejnym krótkim wyrastaniu drożdżowiec trafia do pieca. Dawniej pieczono go w piecu chlebowym, po wyjęciu chleba, gdy temperatura była już nieco niższa.

Owoce z sadu przez cały rok

Drożdżowiec zmienia się razem z porami roku. Wczesnym latem pojawiają się na nim czereśnie, potem śliwki, a jesienią jabłka. Zimą, gdy świeżych owoców brakowało, gospodynie sięgały po powidła z węgierek, które smażono jesienią w dużych kotłach. Dzięki temu ciasto można było upiec o każdej porze roku, a każda wersja smakowała trochę inaczej.

Kruszonka to osobna sztuka. Zimne masło rozciera się palcami z mąką i cukrem, aż powstaną drobne grudki. Niektóre gospodynie dodawały do niej odrobinę cynamonu albo cukru waniliowego. Dobrze zrobiona kruszonka po upieczeniu jest chrupiąca i złocista, a jej grudki nie rozpływają się na cieście. Dzieci często podjadały ją z wierzchu, zanim ciasto zdążyło ostygnąć.

Na święta, odpusty i niedziele

Drożdżowiec piekło się na uroczystości rodzinne, święta i odpusty. Był obecny na weselach, chrzcinach i niedzielnych obiadach, a duża blacha wystarczała, by poczęstować wszystkich gości. Do dziś w wielu domach w okolicy niedziela bez drożdżowca wydaje się niepełna.

• Podawaj lekko ciepły, z kubkiem zimnego mleka.
• Z kawą lub herbatą na popołudniowe spotkanie.
• Z bitą śmietaną i świeżymi owocami jako deser.
• Czerstwy kawałek opiecz na maśle na patelni.

Drożdżowe ciasto było dawniej wyznacznikiem umiejętności gospodyni. Wyrabiano je ręcznie w dużej makutrze lub dzieży, w ciepłej kuchni, bez przeciągów. Wierzono, że ciasto nie wyrośnie, jeśli ktoś trzaśnie drzwiami, dlatego w czasie pieczenia domownicy chodzili cicho. Kruszonkę przygotowywano z masła, cukru i mąki, rozcierając je palcami na grudki.

Gdzie spróbować

Drożdżowiec według tradycyjnego przepisu piecze pracownia Biały Tulipan Rękodzieło z Raculi w Zielonej Górze. Gmina Niegosławice leży z kolei na skraju Borów Dolnośląskich, wśród lasów i stawów, a wiejskie festyny i odpusty to dobra okazja, by spróbować domowych ciast przygotowanych przez lokalne gospodynie.

Drożdżowiec to ciasto, które łączy pokolenia i przybyszy z różnych stron. Prosty przepis, cierpliwość i owoce z sadu sprawiają, że na Ziemi Lubuskiej wciąż jest symbolem domowej niedzieli.

Gdzie kupić

• Biały Tulipan Rękodzieło — profil producenta, ul. Zielony Las 32, 65-256 Zielona Góra (Racula); sklepik czynny pon.–sob. 16:00–20:00; tel. 571 332 201

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: