Karczmiskie pierogi z bobru (bobu)

Karczmiskie pierogi z bobru mają kształt półokręgu długości około 8 centymetrów, szerokości 5 i wysokości 2–3 centymetrów. Zaraz po ugotowaniu ich ciasto jest gładkie i napięte, a gdy przestygną, lekko się marszczy. Barwa jest jasnokremowa, konsystencja miękka i odrobinę lepka, a farsz pachnie delikatnie bobem i przesmażoną cebulą. Słowo „bober” to miejscowa nazwa bobu, używana w Karczmiskach w powiecie opolskim na Lubelszczyźnie. Potrawa trafiła na Listę Produktów Tradycyjnych (LPT) 6 lutego 2014 roku.

Karczmiska, czyli wieś karczm i bobrów

Karczmiska leżą w południowo-zachodniej części województwa lubelskiego, niedaleko Opola Lubelskiego i doliny Wisły. Nazwa wsi pochodzi najpewniej od dużej liczby karczm, które dawniej stały przy często uczęszczanym szlaku handlowym. Kupcy i furmani zatrzymywali się tu na odpoczynek, popas koni i ciepły posiłek, a karczmy słynęły z prostego, sycącego jedzenia.

Druga słynna rzecz w Karczmiskach to bób. Mieszkańcy mówią na niego „bober”, a o sobie żartobliwie – „bobry”, bo roślinę uprawiano tu od pokoleń. Tradycyjnie sadzono ją wiosną między ziemniakami, co pozwalało dobrze wykorzystać każdy kawałek pola. Latem bób jedzono gotowany, z masłem i koperkiem, a nadwyżki trafiały do farszu pierogowego.

Bób w wiejskiej kuchni

Bób jest jedną z najstarszych roślin strączkowych uprawianych w Polsce. Zawiera dużo białka i błonnika, dlatego dawniej częściowo zastępował mięso, szczególnie w dni postne i w okresie przednówka. Na Lubelszczyźnie, gdzie gleby sprzyjają strączkom, gospodynie przygotowywały z niego zupy, pasty i farsze. Starszy, mączysty bób dobrze się mieli, a w połączeniu z ziemniakami daje gęstą, zwartą masę, która nie wypływa z ciasta podczas gotowania. Właśnie taki farsz stał się znakiem rozpoznawczym Karczmisk.

Jak powstają pierogi z bobru

Ciasto zagniata się z mąki, ciepłej wody, odrobiny soli i oleju. Bób gotuje się, przepuszcza przez maszynkę do mięsa i łączy z ugotowanymi ziemniakami. Farsz doprawia się solą, pieprzem i cebulą przesmażoną na złoto. Następnie wałkuje się ciasto, wycina krążki, nakłada farsz i starannie zlepia brzegi. Praca jest żmudna, ale składniki są tanie, więc pierogi z bobru od zawsze gościły na wiejskich stołach. Przygotowuje się je z myślą o rodzinnych obiadach, spotkaniach towarzyskich, festynach i imprezach ludowych.

Pierogi, które zdobywają nagrody

Pierogi z bobru są dumą lokalnych gospodyń. Pojawiają się na konkursach produktów tradycyjnych i często zdobywają wyróżnienia za smak oraz wierność dawnej recepturze. Tradycja ich lepienia przetrwała kilka pokoleń, mimo że zmieniły się przyzwyczajenia kulinarne mieszkańców wsi. Młodsze osoby uczą się formowania pierogów od matek i babć, a wspólne lepienie przy dużym stole do dziś bywa okazją do rodzinnych rozmów.

Smak i podanie

Farsz z bobu jest delikatny, lekko słodkawy i maślany, a ziemniaki dodają mu kremowości. Cebula wnosi nutę słodyczy i zrumienionego aromatu, a pieprz przyjemnie podkreśla całość.

• Z okrasą z cebuli smażonej na oleju lub maśle.
• Ze skwarkami z boczku.
• Ze śmietaną i posiekanym koperkiem.
• Odsmażane na drugi dzień na patelni, aż ciasto się zezłoci.

Przepis: pierogi z bobru z ziemniakami

Na około 40 sztuk.

Składniki

Ciasto:

• 600 g mąki pszennej
• około 300 ml ciepłej wody
• 3 łyżki oleju
• 1 łyżeczka soli

Farsz:

• 1 kg bobu
• 400 g ziemniaków
• 2 cebule
• 2 łyżki oleju
• sól i pieprz

Do podania:

• 1 cebula
• 2 łyżki masła lub skwarki z boczku

Przygotowanie

1. Ziemniaki obierz i ugotuj w osolonej wodzie do miękkości. Odcedź i ostudź.
2. Bób ugotuj w osolonej wodzie przez 7–15 minut, zależnie od wielkości ziaren. Odcedź i ostudź. Starszy bób obierz ze skórek.
3. Bób i ziemniaki zmiel w maszynce do mięsa.
4. Cebule posiekaj, zrumień na oleju i dodaj do farszu. Dopraw solą i pieprzem, wyrób na jednolitą masę.
5. Mąkę wymieszaj z solą i olejem, dolewaj ciepłą wodę i zagnieć elastyczne ciasto. Przykryj i odstaw na 20 minut.
6. Ciasto cienko rozwałkuj, wykrawaj krążki szklanką, nakładaj farsz i dokładnie zlepiaj brzegi.
7. Gotuj partiami w osolonym wrzątku około 3 minut od wypłynięcia.
8. Podawaj z cebulką zrumienioną na maśle lub ze skwarkami.

Gdzie spróbować

Pierogi z bobru najłatwiej spotkać latem, w sezonie na bób, podczas festynów i dożynek w gminie Karczmiska i w powiecie opolskim, a także na targach produktów regionalnych w Lublinie. Karczmiska leżą zaledwie kilkanaście kilometrów od Kazimierza Dolnego, więc wizytę warto połączyć z wycieczką do tego nadwiślańskiego miasteczka, spacerem wąwozami lessowymi i obiadem w lokalnej gospodzie.

Karczmiskie pierogi z bobru pokazują, jak z jednego warzywa wyrosła lokalna tożsamość. Talerz pierogów z cebulką to najlepszy sposób, by poznać smak tej części Lubelszczyzny.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: