Krupnik z Grębkowa

Krupnik z Grębkowa to słodki, miodowo-korzenny trunek z gminy Grębków w powiecie węgrowskim. Powstaje z miodu z przydomowych pasiek, przypraw i spirytusu z miejscowych gorzelni. Od 2015 roku figuruje na Liście Produktów Tradycyjnych (LPT) w kategorii napojów.

Wygląd i smak

Krupnik jest klarowną, złocistą cieczą, w której może pojawić się lekki, mętny osad. Barwa waha się od miodowo-słomkowej do złocistej. Konsystencja jest płynna i lekko lepka, co zawdzięcza dużej ilości miodu. W smaku krupnik jest słodki i korzenny, z wyraźnym aromatem miodu i przypraw oraz zapachem alkoholu.

Przyprawy nie dominują nad miodem, tylko go podkreślają. Cynamon, kardamon i anyż dają ciepły, zimowy charakter, a chmiel i jałowiec lekko gorzką, leśną nutę.

Miód w napojach

Miód od dawna był podstawą napojów, głównie alkoholowych. W Grębkowie pszczelarstwo uprawia się od pokoleń, a w wielu gospodarstwach stoją ule. Obok miodów pitnych, wina miodowego i piwa miodowego przygotowywano tu także krupnik. Wykorzystywano miód z własnej pasieki i spirytus z gorzelni działających w okolicy.

Do krupniku najczęściej wybiera się miód akacjowy, lipowy albo gryczany. Każdy z nich nadaje trunkowi inny odcień i aromat. Gryczany daje kolor ciemniejszy i smak bardziej wyrazisty, a akacjowy jasny i łagodny.

Receptura z Kałuszyna

Sposób przygotowania opisali mieszkańcy wsi Kałuszyn w gminie Grębków. W niewielkiej ilości wody gotuje się chmiel, cynamon, kardamon, anyż, wanilię i kilka ziaren jałowca. Osobno rozpuszcza się miód w gorącej wodzie, pilnując, by się nie zagotował. Potem oba płyny się łączy.

Chmiel i jałowiec zbierano dawniej w okolicznych lasach i na polach. Dzięki temu krupnik z Grębkowa miał smak związany z miejscem, a nie tylko z kupionymi przyprawami. Do dziś to właśnie te dwa składniki odróżniają go od wielu innych krupników.

Wanilia i kardamon były dawniej przyprawami drogimi, kupowanymi w mieście. Ich obecność w recepturze pokazuje, że krupnik przygotowywano na szczególne okazje: wesela, chrzciny, święta i zimowe spotkania rodzinne. Na co dzień w gospodarstwie pito raczej kwas chlebowy albo słabe piwo.

Chłopski i damski

Proporcje miodu i spirytusu decydowały o charakterze trunku. Pół na pół dawało krupnik chłopski, mocniejszy i mniej słodki. Dwie porcje miodu na jedną porcję spirytusu dawały krupnik babski, nazywany też damskim. Był słodszy i łagodniejszy.

Gotowy krupnik lekko się podgrzewa, przecedza i rozlewa do butelek. Potem chowa się go „pod klucz, żeby się przegryzło”, jak mówili mieszkańcy. Czas pozwala przyprawom połączyć się z miodem, a trunek staje się bardziej harmonijny. Im dłużej krupnik leżakuje w ciemnym i chłodnym miejscu, tym bardziej łagodnieje, a ostre nuty przypraw ustępują miejsca miodowi.

Jak podawać

• W małych kieliszkach, na zakończenie rodzinnego obiadu albo świątecznej kolacji z bliskimi.
• Lekko podgrzany, w chłodne zimowe wieczory, w gronie dorosłych gości.
• Jako degustacja obok miodów pitnych i wina miodowego z tego samego regionu, aby porównać ich smaki.

Krupnik z Grębkowa jest napojem alkoholowym i przeznaczony jest wyłącznie dla osób pełnoletnich. Ze względu na słodycz łatwo nie docenić jego mocy, dlatego degustuje się go w małych ilościach.

Gdzie spróbować

Dobrą bazą do poznawania gminy Grębków jest Węgrów, miasto nad Liwcem z barokowymi kościołami i rynkiem. Stąd blisko do wsi, w których pszczelarze wciąż sprzedają miód prosto z pasieki. Warto przyjechać na lokalne dożynki i festyny, gdzie pokazuje się miejscowe wyroby.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: