Nagawskie jabłka pieczone z sokiem

Jesienią, gdy w sadach dojrzewają kosztele i antonówki, w kuchniach wokół Nagawek zaczyna pachnieć cynamonem, karmelem i pieczonymi owocami. Nagawskie jabłka pieczone z sokiem mają zarumienioną, lekko pomarszczoną skórkę, oprószoną cukrem pudrem, a ich miękki miąższ przybiera kolor soku, którym zostały nasączone. Od 2008 roku ten deser figuruje na Liście Produktów Tradycyjnych (LPT) prowadzonej przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Deser z dworskiej kuchni

Pieczone jabłka mają w Polsce długą historię. Historyk obyczajów Zbigniew Kuchowicz opisywał, że w XVII i XVIII wieku owoce pieczone, smażone i konfitowane były stałym elementem deserów na dworach szlacheckich. Jabłka z przydworskich sadów trafiały na stół w wielu postaciach, a pieczenie było jednym z najprostszych sposobów, by wydobyć z nich słodycz. Z czasem zwyczaj przeszedł do domów mieszczańskich i wiejskich, gdzie pieczone jabłka stały się jesiennym i zimowym przysmakiem dostępnym niemal dla każdego.

Nagawki, z dawnym zespołem dworsko-folwarcznym, dobrze wpisują się w tę tradycję. Sady, spiżarnie pełne konfitur i soków oraz gospodynie dbające o zapasy na zimę tworzyły warunki, w których taki deser mógł przetrwać do dziś.

Stare odmiany w roli głównej

Do pieczenia wybiera się odmiany, które pamiętają dawne sady: kosztele, titówki, papierówki i antonówki. Każda zachowuje się w piekarniku nieco inaczej. Antonówka jest kwaskowa i po upieczeniu robi się puszysta jak mus. Koszteli ma zwarty, słodki miąższ, który dobrze trzyma kształt. Papierówki dojrzewają najwcześniej, latem, i dają delikatny, lekko winny smak, a titówki, dziś rzadziej spotykane, wnoszą wyraźny aromat. Dobór odmiany decyduje o tym, czy jabłko po upieczeniu będzie bardziej soczyste, czy bardziej zwarte.

Jak powstają

Sposób przygotowania jest prosty, ale wymaga uwagi. Jabłka myje się i wydrąża gniazda nasienne, nie przebijając owocu na wylot. Powstałe zagłębienie wypełnia się konfiturą, najczęściej z owoców z własnego ogrodu, a następnie owoce układa się w naczyniu i polewa sokiem. W trakcie pieczenia sok wnika w miąższ i nadaje mu kolor, a konfitura topi się i łączy z wydzielającym się z jabłka płynem. Owoce piecze się, aż skórka się zarumieni i zacznie lekko pękać, a miąższ zmięknie. Po wyjęciu oprósza się je cukrem pudrem.

Na ciepło czy na zimno

Nagawskie jabłka można podawać na dwa sposoby i oba mają swoich zwolenników. Na ciepło, prosto z piekarnika, są miękkie, aromatyczne i wyjątkowo sycące w chłodne dni. Na zimno zyskują bardziej zwartą konsystencję, a smak soku i konfitury wyraźniej się zaznacza. W poradniku „Dobra Kuchnia” z 1976 roku polecano podawać je z cukrem pudrem albo z bitą śmietaną.

• Z bitą śmietaną i szczyptą cynamonu.
• Z gałką lodów waniliowych, gdy są jeszcze ciepłe.
• Z sosem waniliowym albo gęstym jogurtem.
• Obok kieliszka nalewki owocowej z Nagawek na zakończenie jesiennej kolacji.

Sok, który zostaje w naczyniu po pieczeniu, warto przelać do miseczki i polać nim jabłka tuż przed podaniem.

Gdzie spróbować

Nagawki leżą w okolicach Brzezin, nad doliną Mrogi, w sąsiedztwie Parku Krajobrazowego Wzniesień Łódzkich. Pieczone jabłka najłatwiej spotkać jesienią, podczas dożynek, jarmarków i świąt jabłek w województwie łódzkim, gdzie koła gospodyń wiejskich przygotowują domowe desery. Przy okazji warto szukać innych wyrobów z Nagawek: szarlotki, sernika, masła i nalewek. Wycieczkę można połączyć ze spacerem po arboretum w Rogowie, które jesienią mieni się kolorami.

Nagawskie jabłka pieczone z sokiem to dowód, że deser nie musi być skomplikowany. Wystarczą dobre owoce, łyżka konfitury i odrobina cierpliwości, by na stole pojawił się smak dawnego dworu.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: