Ogórki kiszone nadnoteckie

Ogórki kiszone nadnoteckie poznaje się po oliwkowo-zielonej skórce, jędrnym miąższu i szarobiałej, lekko mętnej zalewie, w której pływają baldachy kopru i liście chrzanu. Mają od 6 do 15 centymetrów długości i 3–5 centymetrów średnicy, a po nagryzieniu wyraźnie chrupią. Smak jest kwaśny, czysty, z nutą czosnku i przypraw. Od 2013 roku produkt figuruje na Liście Produktów Tradycyjnych (LPT), czyli krajowym wykazie prowadzonym przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Jak wyglądają i jak smakują

Dobry ogórek nadnotecki jest równy, bez pustej komory w środku i bez rozmiękłych końców. Skórka po ukiszeniu traci jaskrawą zieleń i przybiera spokojny, oliwkowy odcień, a miąższ staje się lekko przezroczysty. Zalewa mętnieje w trakcie fermentacji — to naturalny znak pracy bakterii kwasu mlekowego, a nie wada. Zapach przypomina wiejską spiżarnię: koper, czosnek, chrzan i kwaskowa nuta. Ogórki są słone, ale nie przesolone, a ich kwasowość narasta z każdym tygodniem przechowywania w chłodzie.

Nad Notecią od lat 50.

Tradycja kiszenia ogórków w tej części Ziemi Lubuskiej sięga lat 50. XX wieku. W okolicach wsi Lipki Wielkie, na Ziemi Noteckiej niedaleko Gorzowa Wielkopolskiego, gospodarze zakładali duże ogrody warzywne na lekkich glebach doliny Noteci, a ogórki szybko stały się jedną z najważniejszych upraw. Kiszono je w drewnianych beczkach, w których układano je pionowo, ciasno jeden przy drugim, przekładając koprem, czosnkiem i liśćmi chrzanu. Taki sposób opisywał między innymi „Poradnik Gospodyni” z 1970 roku. Beczki stały w chłodnych piwnicach i ziemiankach, a zapas wystarczał całej rodzinie do wiosny.

Odmiany i uprawa

Do kiszenia wybierano sprawdzone odmiany gruntowe: Polan, Śremski i Monastyrski. Mają cienką skórkę, zwarty miąższ i niewielkie gniazda nasienne, dzięki czemu po ukiszeniu pozostają twarde. Nasiona wysiewa się do gruntu po 8 maja, gdy mija ryzyko przymrozków, a pierwsze zbiory przypadają na lipiec. Ogórki zrywa się rano, gdy są chłodne i jędrne, i jak najszybciej zalewa solanką. Im krócej leżą po zbiorze, tym lepiej zachowują chrupkość.

Przepis: domowe ogórki kiszone w stylu nadnoteckim

Na słój 3-litrowy lub kilka mniejszych słoików.

Składniki

  • 1,5–2 kg małych, twardych ogórków gruntowych
  • 1,5 l wody
  • 3 płaskie łyżki soli kamiennej niejodowanej
  • 4–5 baldachów kopru z łodygami
  • 1 główka czosnku
  • 2 liście chrzanu i kawałek korzenia chrzanu
  • kilka liści wiśni lub dębu (opcjonalnie)
  • kilka ziaren ziela angielskiego i gorczycy

Przygotowanie

  1. Ogórki namocz na 1–2 godziny w zimnej wodzie, a potem dokładnie umyj szczoteczką.
  2. Wodę zagotuj z solą i odstaw do przestudzenia.
  3. Na dno słoja włóż część kopru, chrzanu i liści, a następnie układaj ogórki pionowo, ciasno jeden przy drugim, przekładając je czosnkiem i przyprawami.
  4. Na wierzch połóż resztę kopru i liść chrzanu, zalej letnią solanką tak, aby przykryła ogórki.
  5. Zakręć słój niezbyt mocno i zostaw na 3–4 dni w temperaturze pokojowej, a potem przenieś do piwnicy lub lodówki.
  6. Ogórki małosolne są gotowe po kilku dniach, w pełni kwaszone — po 3–4 tygodniach.

Jak podawać

  • Prosto z beczki do ziemniaków z koperkiem i zsiadłego mleka.
  • Na kanapkę ze smalcem lub twarogiem.
  • Do zupy ogórkowej, sosów i sałatek ziemniaczanych.
  • Na deskę z wędlinami i chlebem na zakwasie.

Zalewa to orzeźwiający napój i dobra baza do zup.

Gdzie spróbować

Ogórki z beczki najłatwiej znaleźć na targowiskach i jarmarkach w okolicach Gorzowa Wielkopolskiego i Santoka oraz na lubuskich targach produktów regionalnych. Ogórki od Henryka Sondeja zdobyły w 2008 roku Perłę w konkursie „Nasze Kulinarne Dziedzictwo” i wyróżnienie „Najlepsze w Polsce”. Wycieczkę można połączyć ze spacerem po Puszczy Noteckiej i nadnoteckich łąkach.

Gdzie kupić

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl:

Źródła:

Zobacz też