Charsznicka kapusta kwaszona/kiszona

Charsznicka kapusta kwaszona to drobno szatkowana, kremowo-żółta kapusta o chrupiącej strukturze i czystym, kwaśnym smaku. Skrawki są cienkie, około 0,8 milimetra, i długie nawet na 30 centymetrów. Pochodzi z gminy Charsznica w powiecie miechowskim, nazywanej kapuścianą stolicą Polski, a od 2006 roku figuruje na Liście Produktów Tradycyjnych (LPT) prowadzonej przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Jak rozpoznać charsznicką kapustę

Dobrze ukiszona kapusta z Charsznicy ma jasną, kremowo-żółtą barwę, bez szarych przebarwień. Długie, cienkie paski są sprężyste i chrupią przy gryzieniu, nawet po kilku miesiącach przechowywania. Zapach jest świeży, lekko kwaśny, bez nut stęchlizny. W smaku wyczuwa się przyjemną kwasowość równoważoną naturalną słodyczą główek kapusty, które rosną na tutejszych żyznych glebach. Sok z kapusty jest klarowny i dobrze nadaje się do picia.

Jak powstaje

Kapustę zbiera się jesienią, gdy główki są twarde i dojrzałe. Po usunięciu zewnętrznych liści i głąba szatkuje się ją na bardzo cienkie paski, miesza z solą i ubija w beczkach lub większych zbiornikach, aż puści sok. Następnie zostawia się ją do fermentacji, podczas której bakterie kwasu mlekowego przekształcają cukry w kwas. To naturalny proces bez dodatku octu, który nadaje kapuście charakterystyczny smak i pozwala przechowywać ją przez całą zimę.

Kapuściana stolica Polski

Uprawa kapusty w okolicach Charsznicy ma długą tradycję. Kapustę sadzi się w 18 wsiach gminy, na powierzchni od 2000 do 2500 hektarów, a okolica dostarcza około 10 procent polskiej kapusty. Żyzne gleby i sprzyjający klimat pozwalają uzyskać duże, zwarte główki, a kiszenie od pokoleń było sposobem na wykorzystanie plonów i zarobek gospodarstw.

Najważniejszym wydarzeniem w gminie są Dni Kapusty, organizowane w drugim tygodniu września. Podczas święta wybierana jest Kapuściana Para Królewska, odbywają się konkursy, występy zespołów ludowych i kiermasze, a na stołach królują dania z kapustą. W Charsznicy działa także Muzeum Kapuściane, w którym można poznać historię uprawy oraz dawne narzędzia do szatkowania i kiszenia.

Kapusta kiszona od wieków była jednym z najważniejszych zapasów na polskiej wsi. Zimą i wczesną wiosną, gdy brakowało świeżych warzyw, dostarczała witaminy C i urozmaicała codzienne posiłki. Kiszenie było też zajęciem towarzyskim: przy szatkowaniu spotykali się sąsiedzi, a praca kończyła się wspólnym poczęstunkiem. Dziś w Charsznicy tradycja trwa w nowoczesnej formie, ale zasada pozostała ta sama — dobra kapusta, sól i czas.

Jak podawać

• Na surowo, w surówce z jabłkiem, marchwią i olejem.
• W kapuśniaku i bigosie.
• Jako farsz do pierogów i krokietów, z grzybami.
• Duszona z grochem lub grzybami na Wigilię.
• Jako dodatek do pieczonego mięsa i kiełbasy.

Kapustę kiszoną przechowuje się w chłodzie, przykrytą sokiem, aby zachowała chrupkość. Przed duszeniem nie warto jej płukać, bo traci wtedy smak.

Gdzie spróbować

Charsznica leży w powiecie miechowskim, na północ od Krakowa. Najlepszy czas na wizytę to wrzesień, kiedy trwają Dni Kapusty, a pola wokół wsi wypełniają się zielonymi główkami. Bazą noclegową może być Miechów, znany z bazyliki Grobu Bożego. Kapustę można kupić bezpośrednio u producentów i na lokalnych targach. Warto też zajrzeć do Muzeum Kapuścianego i porozmawiać z gospodarzami o uprawie i kiszeniu.

Charsznicka kapusta to dowód, że prosty produkt może stać się wizytówką całego regionu. Talerz chrupiącej kiszonki to smak małopolskiej jesieni.

Gdzie kupić

• Charsznickie Pola Natury sp. z o.o. sp. k. — strona producenta, ul. Józefa Marcika 4, 30-443 Kraków, tel. 505 649 974

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: