Ser kozi łomnicki

Ser kozi łomnicki ma kształt ściętego stożka o wysokości około 10 centymetrów i waży od 50 do 70 dekagramów. Jego barwa waha się od białej po kremową, a w niektórych wersjach na przekroju widać zioła. Powstaje z koziego mleka w Łomnicy w Kotlinie Jeleniogórskiej, u stóp Karkonoszy. Od 2010 roku figuruje na Liście Produktów Tradycyjnych (LPT) prowadzonej przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Wygląd i smak

Młody ser jest delikatny, lekko słonawy i przyjemnie kwaskowy, z wyraźną nutą koziego mleka. Miąższ ma zwartą, kremową strukturę i daje się łatwo kroić. Z czasem, w miarę dojrzewania, ser twardnieje, a smak staje się ostrzejszy, bardziej intensywny i lekko pikantny. Dzięki temu ten sam wyrób można jeść jako łagodny dodatek do śniadania albo jako wyrazisty ser na deskę. Wersje z ziołami mają dodatkowo aromat łąki i przypraw.

Z Kozłowszczyzny pod Karkonosze

Tradycja wyrobu tego sera przywędrowała z daleka. Wywodzi się z Kozłowszczyzny, z dawnych terenów na pograniczu polsko-litewsko-rosyjskim. W 1812 roku w okolicach Głębokiego stacjonowały wojska Napoleona, a żołnierze nauczyli miejscowych wyrobu serów podpuszczkowych. Umiejętność ta przechodziła potem z pokolenia na pokolenie. Po II wojnie światowej przesiedleńcy z kresów przywieźli ją na Dolny Śląsk, gdzie zaczęto robić sery z mleka kóz pasących się na podgórskich łąkach.

Jak powstaje

Ser wyrabia się z surowego, niepasteryzowanego koziego mleka. Mleko ogrzewa się i dodaje podpuszczki, która powoduje jego ścięcie. Powstały skrzep kroi się, oddziela od serwatki i przekłada do form nadających serowi kształt ściętego stożka. Następnie ser się soli i odstawia do dojrzewania. Długość dojrzewania decyduje o charakterze gotowego wyrobu: kilka tygodni daje ser łagodny, kilka miesięcy – twardy i wyrazisty. Jakość zależy przede wszystkim od mleka, dlatego ważne jest zdrowe stado i dobre pastwiska.

Kozy w Kotlinie Jeleniogórskiej

Kozy od dawna dobrze czują się na podgórskich terenach. Są skromne w wymaganiach, chętnie jedzą zioła i krzewy, a ich mleko ma więcej tłuszczu i białka niż mleko krowie. To dlatego sery kozie mają wyraźniejszy smak i bardziej kremową strukturę. W Kotlinie Jeleniogórskiej stada pasą się na łąkach otoczonych lasami, a różnorodność roślin wpływa na aromat mleka. Latem ser bywa bardziej ziołowy, zimą – łagodniejszy. Z tego powodu każda partia może smakować nieco inaczej, co dla miłośników serów jest dodatkową zaletą.

Jak podawać

Kozi ser łomnicki najlepiej smakuje w temperaturze pokojowej, wyjęty z lodówki pół godziny przed podaniem.

• Na desce z miodem, orzechami i suszonymi owocami.
• Z gruszką, figą lub konfiturą z żurawiny.
• Starty na makaron, sałatkę lub pieczone warzywa.
• Z chlebem na zakwasie i kieliszkiem białego wina.

Młodszy ser dobrze sprawdza się w sałatkach z rukolą i burakiem, a starszy, ostrzejszy – do przekąsek i jako zamiennik dojrzewających serów twardych.

Gdzie spróbować

Łomnica leży kilka kilometrów od Jeleniej Góry, w gminie Mysłakowice, w dolinie otoczonej Karkonoszami i Rudawami Janowickimi. W okolicy działa serowarnia, w której można kupić sery i dowiedzieć się, jak powstają. Ser pojawia się także na jarmarkach i targach produktów regionalnych na Dolnym Śląsku. Wizytę warto połączyć z odwiedzinami w Pałacu Łomnica i spacerem szlakiem pałaców i ogrodów Doliny Pałaców i Ogrodów Kotliny Jeleniogórskiej.

Ser kozi łomnicki to historia przesiedleńczej pamięci zamknięta w niewielkim stożku. Smakuje górskimi pastwiskami i cierpliwością serowarów.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: