Łukowicka śliwka suszona

Ciemne, niemal czarne, pomarszczone owoce o lśniącej skórce i zapachu dymu — tak wygląda Łukowicka śliwka suszona. Pochodzi z gminy Łukowica w powiecie limanowskim, gdzie suszenie węgierek ma za sobą ponad sto lat tradycji. W 2006 roku produkt wpisano na Listę Produktów Tradycyjnych (LPT) prowadzoną przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. To jeden z tych smaków Małopolski, które najlepiej poznać jesienią, kiedy nad sadami unosi się zapach dymu z suszarni.

Czym jest łukowicka śliwka suszona

Do suszenia wybiera się węgierki — owalne owoce ważące 25–30 gramów, o granatowo-fioletowej skórce pokrytej naturalnym, sinym nalotem zwanym szadzią. Miąższ dojrzałych śliwek ma zielonozłocisty kolor i łatwo oddziela się od pestki. Po wysuszeniu owoc staje się ciemny, elastyczny i pomarszczony, a w smaku łączy słodycz z wyraźną nutą wędzenia. Właśnie ten dymny aromat odróżnia łukowicką śliwkę od owoców suszonych w nowoczesnych suszarkach elektrycznych.

Jak powstaje

Zbiory trwają od połowy września do końca października. Owoce suszy się w tradycyjnych suszarniach, które miejscowi nazywają „suśniami”. To niewielkie budynki z paleniskiem umieszczonym poniżej poziomu gruntu, zbudowanym z kamienia i gliny i przykrytym kamienną płytą. Nad nim układa się drewniane listwy, zwane „laśniami”, na których rozkłada się śliwki. Całość kryje jednospadowy dach. Ciepło i dym z paleniska powoli odbierają owocom wodę — proces trwa od jednej do półtorej doby i wymaga stałego doglądania ognia, by śliwki nie przypaliły się ani nie zaparzyły.

Tradycja suszenia w Łukowicy

W latach 40. i 50. XX wieku suszarnia stała niemal przy każdym gospodarstwie. Budowano je z dala od domów — na końcu sadu albo pod lasem — bo przy otwartym ogniu łatwo o pożar. Wiele z tych obiektów ma dziś ponad 80 lat. Suszone śliwki były dla rodzin dodatkowym źródłem dochodu, a zapasy pozwalały urozmaicić zimową kuchnię. Suszenie miało też wymiar towarzyski. Przy suszarni spotykali się sąsiedzi, podobnie jak przy kiszeniu kapusty czy darciu pierza, a długie wieczory przy palenisku sprzyjały opowieściom i śpiewom. W kuchni suszone śliwki trafiały do krupniku i bigosu, którym nadawały głębi i lekko słodkiego, dymnego posmaku.

Jak podawać

Łukowicka śliwka sprawdza się zarówno jako przekąska, jak i składnik dań wytrawnych oraz słodkich.

• jako dodatek do bigosu i krupniku — tak jak robiono to w dawnych domach,
• do pieczonych mięs, zwłaszcza wieprzowiny i dziczyzny, oraz do farszów,
• w kompocie z suszu, który w wielu małopolskich domach stoi na wigilijnym stole,
• prosto z garści, jako naturalna przekąska na górski szlak,
• posiekana do ciast drożdżowych, keksów i pierników.

Przed użyciem w daniach warto namoczyć śliwki na kilka godzin w ciepłej wodzie albo herbacie — zmiękną i oddadzą więcej aromatu.

Dobrze wysuszona śliwka długo zachowuje świeżość. Przechowywana w lnianym woreczku lub szczelnym słoju, w chłodnym i suchym miejscu, wytrzyma do kolejnego sezonu. W wielu domach susz trzyma się w spiżarni aż do świąt, gdy trafia do kompotu, kapusty z grzybami i ciast.

Gdzie spróbować

Najlepiej wybrać się do Łukowicy i okolicznych wsi w Beskidzie Wyspowym jesienią, gdy trwa sezon suszenia. Suszone śliwki pojawiają się wtedy na lokalnych targach, kiermaszach i imprezach promujących produkty regionalne Limanowszczyzny. Warto pytać gospodarzy o owoce z tradycyjnych suszarni — to one mają charakterystyczny dymny smak. Wizytę łatwo połączyć ze zwiedzaniem Limanowej i wycieczką na okoliczne szczyty, skąd widać sady ciągnące się po zboczach.

Garść łukowickich śliwek to smak jesieni w Beskidzie Wyspowym i pamiątka po ludziach, którzy przez pokolenia doglądali ognia w suśniach.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: