Ciasteczka wyśmienite

Małe, okrągłe, przełożone marmoladą i pokryte śmietankowym lukrem — Ciasteczka wyśmienite to słodycz z Krakowa o wyjątkowo szkolnym rodowodzie. Ich recepturę opracowali nauczyciele krakowskiej szkoły gastronomicznej, a w 2008 roku ciasteczka trafiły na Listę Produktów Tradycyjnych (LPT) prowadzoną przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Nazwa nie jest przesadą: kruche, maślane ciastko z kwaskowatym nadzieniem naprawdę smakuje wyśmienicie.

Czym są ciasteczka wyśmienite

To niewielkie ciastka o średnicy 3–3,5 centymetra, złożone z dwóch krążków kruchego ciasta przełożonych marmoladą. Lukier w kolorze śmietankowo-kremowym pokrywa zarówno wierzch, jak i spód ciastka. Przekładka ma barwę od różowej do brązowej — zależnie od użytej marmolady. W smaku dominuje maślana kruchość ciasta, przełamana kwaskowatością owoców i słodyczą lukru. Ciasteczka są delikatne, rozpływają się w ustach i doskonale pasują do kawy lub herbaty.

Jak powstają

Podstawą jest kruche ciasto na maśle, które po schłodzeniu rozwałkowuje się i wykrawa z niego okrągłe krążki. Po upieczeniu i ostudzeniu krążki skleja się parami za pomocą marmolady — najlepiej o wyraźnie kwaskowatym smaku, który równoważy słodycz. Następnie ciasteczka pokrywa się lukrem z obu stron i odstawia do zastygnięcia. Praca jest drobiazgowa i wymaga cierpliwości, bo każde ciastko trzeba przygotować ręcznie. Właśnie dlatego ciasteczka wyśmienite od lat służą jako ćwiczenie dla przyszłych cukierników.

Szkolna tradycja

Historia ciasteczek wiąże się z Zespołem Szkół Gastronomicznych nr 2 im. Prof. Odona Bujwida w Krakowie, uważanym za najstarszą szkołę gastronomiczną w Polsce. Recepturę opracowali jej nauczyciele w trudnych latach wojennych i powojennych, gdy brakowało wielu produktów, a mimo to chciano uczyć młodzież rzemiosła cukierniczego na najwyższym poziomie. Przepis przekazywano kolejnym rocznikom uczniów, którzy wynosili go potem do cukierni i domów. Dzięki temu ciasteczka wyśmienite stały się częścią krakowskiej tradycji słodkiego stołu, a dla wielu absolwentów — smakiem szkolnych lat. To rzadki przykład produktu tradycyjnego, którego historia nie wiąże się z wsią czy dworem, lecz ze szkolną pracownią.

Jak podawać

• do popołudniowej kawy lub herbaty, w małej porcelanowej miseczce,
• na świątecznym talerzu z ciastkami, obok pierników i makowców,
• jako słodki poczęstunek dla gości i prezent w ozdobnym pudełku,
• na przyjęciach rodzinnych i imieninach,
• jako drobny deser po uroczystej kolacji.

Ciasteczka najlepiej przechowywać w szczelnej puszce w chłodnym miejscu — lukier nie rozmięknie, a kruche ciasto pozostanie delikatne przez kilka dni.

Dlaczego warto ich spróbować

W czasach, gdy półki uginają się od ciastek przemysłowych, ciasteczka wyśmienite przypominają, że prawdziwa słodycz rodzi się z dobrego masła, starannie dobranej marmolady i ręcznej pracy. To także okazja, by poznać mniej oczywiste oblicze krakowskiej kuchni — nie tylko obwarzanki i zapiekanki, ale także wyrafinowane drobne wypieki z cukierniczą tradycją. Każde ciastko to kilka kęsów, w których zamyka się historia pokoleń krakowskich cukierników.

Szkoła z tradycjami

Krakowska szkoła gastronomiczna, z której wywodzą się ciasteczka, od dziesięcioleci kształci kucharzy i cukierników. Jej patron, profesor Odo Bujwid, był wybitnym bakteriologiem i społecznikiem związanym z Krakowem. Uczniowie od pierwszych lat nauki poznają w pracowniach klasyczne receptury, a ciasteczka wyśmienite należą do tych, które najlepiej uczą precyzji i cierpliwości.

Gdzie spróbować

Ciasteczek warto szukać w Krakowie — podczas kiermaszy i jarmarków produktów regionalnych, na wydarzeniach organizowanych przez szkoły gastronomiczne oraz w cukierniach przywiązanych do tradycyjnych receptur. Spacer po Starym Mieście i Kazimierzu to dobra okazja, by zajrzeć do kilku cukierni i porównać ich drobne wypieki. W okresie przedświątecznym na krakowskim jarmarku łatwiej trafić na ręcznie robione ciastka według dawnych receptur.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: