Jastrząbki

Jastrząbki to jedna z najbardziej niezwykłych przekąsek Mazowsza: płatki jadalnych kwiatów wypełnione kulką słodkiego farszu z masła, mleka lub śmietanki, miodu, orzechów i suszonych owoców. Wyglądają jak małe, kolorowe pąki — czerwone, różowe, żółte, pomarańczowe, białe albo fioletowe, w zależności od tego, jaki kwiat posłużył za opakowanie. W 2016 roku trafiły na Listę Produktów Tradycyjnych (LPT) prowadzoną przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Skąd wzięła się nazwa

Tradycja jastrząbków sięga początku lat 30. XX wieku. Wywodzi się z okolic Siedlec, z majątku Jastrzębie Kąty, dokąd przywędrowała z pobliskich Domanic. Tak właśnie nazywano tam płatki kwiatów wypełnione różnym nadzieniem. Mieszkańcy wspominają, jak gospodyni szła do maleńkiego ogródka, zrywała malwy i mieczyki, a potem w kuchni nadziewała je słodkim serkiem z owocami, siekanymi jajkami z ziołami albo ziołową sałatką zawiniętą w wędzone mięso. W domu takie nadziewane kwiaty nazywano jastrząbkami — i ta nazwa przetrwała do dziś.

Kwiaty na talerzu — stara, światowa tradycja

Jedzenie kwiatów nie jest wymysłem współczesnych restauracji. Sięgały po nie starożytne ludy Bliskiego Wschodu, Chin i Japonii, a także mieszkańcy Rzymu i Grecji. Do Polski zwyczaj ten trafił najpewniej z basenu Morza Śródziemnego. Kwiaty dostarczają składników mineralnych, olejków eterycznych, błonnika i polifenoli, które działają jako przeciwutleniacze. Równie ważna była jednak ich uroda: barwne płatki zmieniały zwykłą przekąskę w ozdobę stołu.

Na Mazowszu przyjęło się przygotowywać z kwiatów niewielkie, jednokęsowe przekąski. Jastrząbki są ich najlepszym przykładem — nie wymagają pieczenia ani gotowania, a jedynie świeżych płatków, dobrego farszu i odrobiny cierpliwości przy formowaniu.

Malwa, mieczyk i tulipan

Smak jastrząbka zależy w dużej mierze od wybranego kwiatu. Każdy wnosi coś innego:

• mieczyk — płatki smakują podobnie do liści sałaty i mają charakterystyczny zapach;
• tulipan — przypomina lekko chrupiącego ogórka;
• malwa — ma delikatny, słodki zapach.

Farsz bywa za każdym razem inny. Do jego przygotowania używa się kilkunastu składników: mleka, śmietany, masła, miodu, orzechów, płatków owsianych i suszonych owoców, na przykład gruszek, jabłek czy śliwek. Dzięki temu każdy jastrząbek może mieć trochę inny smak i aromat. Konsystencja jest stała, a całość delikatna w dotyku. Kulkę farszu wkłada się w płatki tak, by kwiat ją otulił, i podaje jako przekąskę.

Na Matki Boskiej Zielnej

Jastrząbki przygotowywano dawniej także na Święto Matki Boskiej Zielnej, obchodzone 15 sierpnia. To czas, gdy ogrody pełne są kwiatów, a do kościołów niesie się bukiety ziół, zbóż i kwiatów do poświęcenia. Słodkie, kwiatowe przekąski dobrze wpisywały się w ten letni, dziękczynny nastrój i pozwalały wykorzystać to, co akurat kwitło przy domu.

Jak podawać jastrząbki dziś

Najlepiej smakują tuż po przygotowaniu, gdy płatki są jeszcze jędrne. Sprawdzają się jako słodki akcent na letnim przyjęciu w ogrodzie, na komunijnym stole albo na desce z serami. Do nadziewania wybiera się kwiaty z własnego ogrodu.

• Podawaj na dużym, płaskim półmisku, układając kwiaty kolorami.
• Do słodkiego farszu dobrze pasuje kompot z suszu albo zimna lemoniada z miodem.
• Na wytrawnym stole sprawdzi się wersja z twarożkiem i ziołami.

Okolice Siedlec

Jastrzębie Kąty i Domanice leżą na wschodnim Mazowszu, w pobliżu Siedlec. To spokojna, rolnicza okolica z wiejskimi ogrodami, małymi rzekami i lasami. Wybierając się do Siedlec, warto pytać o lokalne przysmaki podczas letnich festynów, dożynek i jarmarków, na których koła gospodyń prezentują dawne przepisy z regionu.

Jastrząbki pokazują, że wiejska kuchnia potrafiła być pomysłowa i piękna. Kilka kolorowych kwiatów z farszem wystarczy, by zwykłe popołudnie zamienić w małe święto.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: