Kozienicki ogórek kiszony

Kozienicki ogórek kiszony jest długi, prosty i pokryty charakterystycznymi brodawkami. Ma od 6 do 12 centymetrów długości i od 2 do 5 centymetrów średnicy, a na przekroju widać pełne komory nasienne, bez pustych przestrzeni. Świeży ogórek bywa jasno- lub ciemnozielony z jasnymi smugami, po ukiszeniu przybiera barwę oliwkowozieloną. W dotyku jest zwarty, twardy i jędrny, a przy nadgryzieniu wyraźnie chrupie. Smak jest kwaśny, wyrazisty i orzeźwiający, z posmakiem kopru, chrzanu i czosnku. Od 8 lutego 2018 roku ogórek znajduje się na Liście Produktów Tradycyjnych (LPT) prowadzonej przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Starorzecze Wisły i ogórkowe pola

Uprawa ogórków na Powiślu Kozienickim to tradycja wielopokoleniowa. Najstarsi mieszkańcy pamiętają, że ogórki sadzono tu już w okresie międzywojennym, a na większą skalę uprawę rozwinięto po drugiej wojnie światowej. Najwięcej plantacji zakładano na ziemiach po lewej stronie starorzecza Wisły, gdzie żyzne, wilgotne gleby i łagodny klimat sprzyjają warzywom. Dawniej podstawą wyżywienia mieszkańców Powiśla, obok kaszy i pieczywa, były warzywa i owoce z własnych pól oraz przetwory przygotowywane na zimę. Ogórki kiszone należały do najważniejszych z nich.

Dziś plantacje ogórków zajmują około 400 hektarów w mniej więcej 500 gospodarstwach. Uprawa od pokoleń jest głównym źródłem dochodu wielu rodzin, a sezon zbiorów wyznacza rytm lata w okolicznych wsiach. Zmieniło się przygotowanie warzyw do przerobu, ale sam proces kiszenia, technologia i receptura pozostały takie jak dawniej.

Co daje smak

O charakterze kozienickiego ogórka decydują dwie rzeczy: dobry surowiec i rodzinne receptury. Do beczek i słoików trafiają świeżo zebrane, jędrne owoce, a wraz z nimi koper, korzeń chrzanu i czosnek. Każde gospodarstwo ma swoje drobne sekrety, ale wspólna jest zasada naturalnej fermentacji w solance, bez octu. Bakterie kwasu mlekowego powoli przemieniają cukry w kwas, a ogórek zachowuje twardość i chrupkość przez wiele miesięcy. Dobrze ukiszony ogórek ma równy kolor w środku i nie jest pusty, co świadczy o świeżości surowca w chwili zalania.

Dni Ogórka w Piotrkowicach

Centrum upraw znajduje się w Piotrkowicach. To tam w 2002 roku po raz pierwszy zorganizowano święto Dni Ogórka – Powiśle 2002. Od tamtej pory wydarzenie plenerowe odbywa się co roku w lipcu, w szczycie sezonu. To dobra okazja, by spróbować ogórków prosto od gospodarzy, porównać różne sposoby kiszenia i zobaczyć, jak ważne jest to warzywo dla lokalnej społeczności.

Przepis: ogórki kiszone po kozienicku

Na 3 słoiki o pojemności 0,9 l.

Składniki

  • 1,5 kg małych, jędrnych ogórków gruntowych
  • 1,5 l wody
  • 3 płaskie łyżki soli kamiennej niejodowanej
  • 6 baldachów kopru z łodygami
  • 1 korzeń chrzanu
  • 2 główki czosnku
  • kilka liści chrzanu

Przygotowanie

  1. Ogórki umyj i namocz na 2 godziny w zimnej wodzie, aby były jędrne.
  2. Wodę zagotuj z solą i ostudź do temperatury pokojowej.
  3. Na dno wyparzonych słoików włóż liść chrzanu, kawałki korzenia chrzanu, obrane ząbki czosnku i koper.
  4. Ułóż ciasno ogórki pionowo, a na wierzch dodaj jeszcze trochę kopru.
  5. Zalej solanką tak, by przykryła ogórki, i zakręć słoiki niezbyt mocno.
  6. Postaw na kilka dni w temperaturze pokojowej, a potem przenieś w chłodne miejsce. Ogórki będą gotowe po około dwóch tygodniach.

Do czego podawać

Kozienicki ogórek to klasyczny dodatek do ziemniaków z koperkiem, pieczonego mięsa i wiejskiego chleba. Pokrojony w kostkę trafia do sałatki jarzynowej, a starty do zupy ogórkowej. Kwaśny sok z beczki gasi pragnienie w upalne dni i świetnie sprawdza się jako baza do chłodników.

Gdzie spróbować

Okolice Kozienic łączą rolnicze Powiśle z lasami Puszczy Kozienickiej. Podróżując nad Wisłą latem, warto zatrzymać się przy przydrożnych straganach, gdzie gospodarze sprzedają świeże i kiszone ogórki. Najlepszym terminem na wyprawę jest lipiec, gdy trwają Dni Ogórka, a pola wokół Piotrkowic pełne są zbieraczy.

Chrupiący ogórek z kozienickiego Powiśla dowodzi, że prosta przetwórnia w domowej piwnicy może stać się wizytówką całego regionu.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl:

Źródła:

Zobacz też