Czernickie laleczki odpustowe

Płaskie, kremowe ciasteczka wielkości od 4 do 8 cm, ważące zaledwie 5–6 gramów. Ich kształt przypomina sylwetki dziewczynki i chłopca, a lukier, którym się je zdobi, barwi się tylko naturalnymi barwnikami. Są kruche, pachną masłem i wanilią. To czernickie laleczki odpustowe, które 29 czerwca 2020 roku trafiły na Listę Produktów Tradycyjnych (LPT) w kategorii wyrobów piekarniczych i cukierniczych w województwie mazowieckim.

Słodycze z odpustowego straganu

W gminie Czernice Borowe, w Sanktuarium św. Stanisława Kostki w Rostkowie, raz w roku odbywa się największy odpust w okolicy. Wśród straganów z dewocjonaliami i zabawkami od lat królują słodycze, a jednym z najbardziej lubianych wyrobów są właśnie laleczki odpustowe.

Popularność zdobyły po wojnie, gdy w sklepach brakowało wielu towarów i artykułów spożywczych. Odpustowe stragany były wtedy miejscem, gdzie okoliczni mieszkańcy mogli kupić regionalne słodycze i obdarować nimi dzieci. Dla wielu najmłodszych laleczka z lukrem była najważniejszą pamiątką z odpustu.

Od prostokąta do laleczki

Nazwa ciastek wzięła się od ich kształtu. Nie od razu jednak przypominały postacie. Na początku ciasto cięto nożem albo wykrawano kubkiem. Z czasem forma się zmieniała:

• najpierw prostokąty, kółka i romby,
• potem ciastka z tak zwaną „dziurką”,
• następnie zwierzątka,
• aż w końcu utrwalony kształt dziewczynki i chłopca.

Niektóre gospodynie wciąż mają stare, tradycyjne foremki do wykrawania charakterystycznego wzoru. To prawdziwe rodzinne skarby, przekazywane z pokolenia na pokolenie.

Masło, jajka i lukier z marchwi

Tradycyjna laleczka powstaje z mąki pszennej, masła, cukru i jaj z własnych gospodarstw. Mąkę siecze się z masłem i cukrem, dodaje żółtka oraz wanilię, a gotowe ciasto chłodzi przez 30–40 minut. Wykrojone ciastka piecze się na blasze, a po ostudzeniu zdobi i barwi. Mieszkanki gminy podkreślają, że do dziś używają wyłącznie lukru barwionego roślinnie, na przykład sokiem z marchwi.

Na dożynki, festyny i konkursy

Czernickie laleczki znane są w całej okolicy. Wypieka się je na dożynki, święta kościelne i świeckie, festyny oraz regionalne konkursy kulinarne. W czerwcu 2018 roku zdobyły pierwszą nagrodę w konkursie „Nasze Kulinarne Dziedzictwo – Smaki Regionu” w Pomiechówku.

Laleczki świetnie sprawdzają się na słodkim stole podczas rodzinnych uroczystości. Pasują do herbaty, kakao i kompotu, a zapakowane w przezroczysty woreczek ze wstążką mogą być miłym upominkiem dla gości albo dodatkiem do świątecznej paczki.

Przepis: kruche laleczki z naturalnym lukrem

To przepis-kompilacja inspirowany tradycją z Czernic Borowych. Do wykrawania przydadzą się foremki w kształcie ludzików.

Składniki

• 300 g mąki pszennej
• 200 g zimnego masła
• 100 g cukru pudru
• 2 żółtka
• 1 łyżeczka ekstraktu waniliowego lub ziarenka z laski wanilii
• na lukier: 150 g cukru pudru i 2–3 łyżki soku z marchwi lub buraka

Przygotowanie

1. Posiekaj mąkę z masłem i cukrem pudrem na drobną kruszonkę.
2. Dodaj żółtka i wanilię, szybko zagnieć ciasto, owiń folią i schłodź 30–40 minut.
3. Rozwałkuj na grubość około 3 mm i wykrawaj laleczki.
4. Piecz w 180°C przez 8–10 minut, aż brzegi lekko się zezłocą.
5. Cukier puder utrzyj z sokiem warzywnym na gęsty lukier i ozdób ostudzone ciastka.

Ciastka przechowuj w puszce, a dzieci chętnie pomogą przy dekorowaniu. Osoby z alergią na gluten lub jajka powinny zwrócić uwagę na skład.

Odpust w Rostkowie

Rostkowo to miejsce urodzenia św. Stanisława Kostki, a sanktuarium przyciąga pielgrzymów z całego Mazowsza. Wybierając się na odpust, warto zajrzeć na stragany i kupić kilka laleczek — to najsłodsza pamiątka z północnego Mazowsza.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: