Pieróg biłgorajski (krupniak)

Pieróg biłgorajski, nazywany też krupniakiem, to jeden z najbardziej znanych przysmaków Lubelszczyzny. Nie jest to pieróg w tradycyjnym sensie, lecz pieczony w formie placek z cienkiego ciasta wypełnionego grubą warstwą farszu z kaszy gryczanej, ziemniaków i twarogu, doprawionego miętą. Pochodzi z okolic Biłgoraja, z pogranicza Roztocza i Puszczy Solskiej, gdzie przez wieki gospodynie przygotowywały go na ważne rodzinne okazje. W 2005 roku pieróg biłgorajski trafił na Listę Produktów Tradycyjnych. Opowiadamy o jego historii i podajemy przepis.

Danie na śluby, chrzciny i wykopki

Na Ziemi Biłgorajskiej pieróg był daniem odświętnym, ale jednocześnie bardzo praktycznym. Pieczono go na wesela, chrzciny i odpusty, a także na czas prac polowych, takich jak żniwa i wykopki. Jedna duża blacha wystarczała do nakarmienia wielu osób, a pieróg dobrze znosił transport i długo zachowywał świeżość. Jedzono go na ciepło, prosto z pieca, i na zimno, krojonego w plastry. Szczególnie ceniono go za to, że do przygotowania wystarczały produkty dostępne w każdym gospodarstwie: kasza, ziemniaki, twaróg i mąka.

Tradycję pieczenia pierogów biłgorajskich podtrzymywały przede wszystkim gospodynie wiejskie. Dzięki nim przepis przetrwał do dziś, a w okolicach Biłgoraja wciąż piecze się go według receptur przekazywanych z pokolenia na pokolenie.

Od wiejskiej kuchni do kulinarnych turniejów

Pieróg biłgorajski zyskał szerszą popularność w pierwszej dekadzie XXI wieku. Wypiek został wpisany na Listę Produktów Tradycyjnych w kategorii wyrobów piekarniczych i cukierniczych. Rozgłos przyniosły mu także kulinarne konkursy i festiwale, w których brały udział gospodynie z okolicznych wsi, między innymi z Gromady. Pieroga chwalili znani krytycy i podróżnicy kulinarni, a dziś jest jedną z najważniejszych wizytówek kulinarnych regionu. Coraz częściej pojawia się też w menu restauracji serwujących kuchnię lubelską.

Przepis: pieróg biłgorajski

Na formę 25×35 cm (ok. 12 porcji).

Składniki

• 600 g ziemniaków
• 300 g kaszy gryczanej
• 500 g twarogu półtłustego
• 200 g wędzonego boczku
• 2 cebule
• 250 ml kwaśnej śmietany 18%
• 3 jajka
• 2 łyżki masła
• 1 łyżeczka mięty suszonej
• sól i pieprz

Przygotowanie

1. Kaszę ugotuj na sypko w osolonej wodzie i ostudź.
2. Ziemniaki ugotuj w mundurkach, obierz i przeciśnij przez praskę. Możesz też zetrzeć je na surowo i odcisnąć.
3. Twaróg rozgnieć widelcem.
4. Boczek pokrój w kostkę i wytop, dodaj posiekaną cebulę i zeszklij.
5. Połącz kaszę, ziemniaki, twaróg, boczek z cebulą, śmietanę i jajka. Dopraw miętą, solą i pieprzem.
6. Formę wysmaruj masłem i przełóż masę, wyrównując wierzch.
7. Piecz w 180°C przez około godzinę, aż wierzch będzie rumiany.
8. Ostudź i pokrój. Odgrzewaj plastry na patelni na maśle; podawaj z kwaśną śmietaną lub sosem grzybowym.

Jak podawać

Pieróg biłgorajski podaje się na ciepło ze śmietaną, a do picia z kefirem lub maślanką. Na zimno kroi się go w plastry i odsmaża na maśle, co nadaje mu chrupiącą skórkę. Wielu mieszkańców Lubelszczyzny twierdzi, że pieróg najlepiej smakuje następnego dnia, gdy farsz się przegryzie. Świetnie sprawdza się też jako dodatek do barszczu lub rosołu.

Gdzie spróbować

Najlepiej pojechać do Biłgoraja i okolicznych wsi, gdzie pieróg sprzedają lokalne piekarnie i gospodynie. Dobrą okazją są festyny, jarmarki i dożynki w powiecie biłgorajskim, a także imprezy na Roztoczu, na przykład w Zwierzyńcu i Józefowie. Pieróg pojawia się też w restauracjach regionalnych w Lublinie i Zamościu. Wycieczkę warto połączyć z wizytą w Biłgorajskim Mieście na Szlaku Kultur, gdzie odtworzono dawną zabudowę miasteczka.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: