Pierniczki drobne (kamyczki)

Pierniczki drobne, nazywane „kamyczkami”, to maleńkie, okrągławe ciasteczka o brązowo-miodowym kolorze i lekko popękanej powierzchni. Po upieczeniu są twarde i suche, przez co rzeczywiście przypominają kamyki — ale w ustach szybko miękną i rozpływają się, uwalniając słodki, miodowo-korzenny smak. To słodka specjalność wsi Bytkowice w gminie Koronowo. Od 2020 roku pierniczki drobne (kamyczki) figurują na Liście Produktów Tradycyjnych (LPT) prowadzonej przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Wygląd i smak

Kamyczki mają zaledwie 2–3 cm średnicy i kształt nieregularnego półkola. Struktura ciasta jest porowata, wierzch lekko popękany, a barwa brązowo-miodowa. Z zewnątrz są twarde, szorstkie i chrupiące, w środku — delikatne i miękkie. Smak jest słodki, wyraźnie miodowy, z ciepłą nutą przypraw korzennych: goździków, cynamonu i gałki muszkatołowej.

Jak powstaje

Miód rozgrzewa się w rondelku z tłuszczem i utłuczonymi przyprawami korzennymi. Na stolnicę wysypuje się mąkę wymieszaną z sodą, robi w niej dołek i wlewa gorący miód, zagarniając mąkę nożem. Następnie wbija się jajka, dosypuje cukier i wyrabia ciasto — dość twarde, jak na kluski. Z ciasta toczy się wałeczki grubości palca, kroi je na kawałki wielkości dużej wiśni i formuje w dłoniach kuleczki. Wprawne gospodynie potrafią formować dwie, a nawet trzy kulki naraz.

Kuleczki układa się luźno na blasze wysmarowanej tłuszczem i oprószonej mąką, bo w piekarniku zwiększają objętość. Piecze się je w mocno nagrzanym piekarniku do lekkiego zarumienienia — bardzo krótko, bo kamyczki pieką się błyskawicznie. Przechowywane w szczelnej puszce pozostają twarde, a trzymane na wierzchu z czasem mięknieją.

Przepis z zeszytu „Kurs Racjonalnego Żywienia”

Część mieszkańców Bytkowic ma korzenie w okolicach Kamionki Strumiłowej pod Lwowem i przywiozła ze sobą kulinarne tradycje przodków. Jedna z najstarszych zachowanych receptur na kamyczki została spisana w zeszycie „Kurs Racjonalnego Żywienia” przez Zofię Chorzępę z Gościeradza w 1967 roku. Autorka zauważyła, że pierniczki są suche i twarde, stąd skojarzenie z kamyczkami, ale w ustach rozpływają się natychmiast — i że są znakomite na zimowe wyjazdy, bo można je chrupać jak pestki. Podobny przepis znalazł się także w książce „Kuchnia Polska”, wydanej w 1980 roku przez Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne; obie receptury różnią się jedynie sposobem formowania ciastek.

Tradycję podtrzymuje Koło Gospodyń Wiejskich Bytkowice. Co roku przed Bożym Narodzeniem i w karnawale mieszkańcy spotykają się w świetlicy urządzonej w starej stodole „Pod bocianim gniazdem” i wspólnie pieką pierniczki. Mąka, jajka i miód pochodzą z własnych gospodarstw i przydomowych pasiek.

Jak podawać pierniczki drobne

Kamyczki to przekąska, po którą sięga się garściami. Można je podawać:

• w misce na świątecznym stole, obok makowca i piernika,
• do gorącej herbaty z sokiem malinowym w zimowe popołudnie,
• jako przekąskę na sanki, narty czy dłuższą podróż,
• w słoiku przewiązanym wstążką jako domowy upominek.

Jeśli wolisz je bardziej miękkie, przechowuj pierniczki w lnianym woreczku; jeśli twarde i chrupiące — w szczelnej puszce.

Gdzie spróbować

Pierniczków drobnych najlepiej szukać w Bytkowicach i okolicach Koronowa podczas przedświątecznych spotkań i jarmarków, a także na kiermaszach i konkursach kulinarnych w powiecie bydgoskim. Wycieczkę można połączyć z wypoczynkiem nad Zalewem Koronowskim.

Kamyczki to dowód, że wielka tradycja może zmieścić się w bardzo małym ciasteczku — wystarczy miód, przyprawy i wspólna praca całej wsi.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: