Bułki na parze/Pampuchy z Kujaw

Pampuchy, czyli bułki na parze z Kujaw, to drożdżowe kluchy gotowane nad garnkiem pod miską. Poznaj ich nazwy, tradycję, wygląd i przepis z kwaśną śmietaną i cukrem.

Okrągłe, puszyste i lekko błyszczące od pary, z płaskim spodem i wypukłym wierzchem. Pampuchy, czyli bułki na parze, to jedno z tych dań, które wywołują uśmiech u każdego, kto dorastał na Kujawach. Jedna z mieszkanek regionu wspomina, że gdy była w trzeciej klasie szkoły podstawowej, pampuchy były nowością i tak jej smakowały, że pamięta ten smak do dzisiaj. Gotowały je ciotki, które przyjeżdżały do babci. W lutym 2017 roku bułki na parze trafiły na LPT (Listę Produktów Tradycyjnych), a wniosek złożyła gospodyni z Koła Gospodyń Wiejskich w Szczeblotowie w gminie Dobre.

Pampuchy, buchty, kluchy i pyzy

Na Kujawach i Pomorzu to samo danie ma wiele imion. Mówi się na nie pampuchy, buchty, kluchy na parze albo pyzy na parze. Wszystkie oznaczają drożdżowe bułeczki, które nie trafiają do piekarnika ani do wrzątku, ale dochodzą nad parą unoszącą się z garnka. Dzięki temu nie mają skórki, a ich wnętrze pozostaje wilgotne i sprężyste.

Danie często gościło na kujawskich stołach na co dzień, jako obiad albo przekąska. Było tanie i sycące: mąka, mleko, jajka, odrobina tłuszczu i drożdże to składniki, które w wiejskim domu zawsze były pod ręką. Sposób przygotowania przekazywano z pokolenia na pokolenie, najczęściej przy wspólnym gotowaniu, a nie z zeszytu z przepisami.

Drożdże, które muszą kipieć

Zachowany kujawski przepis zaczyna się od rozczynu. Drożdże rozkrusza się w naczyniu, zalewa szklanką ciepłego mleka i dosypuje łyżeczkę cukru. Gospodynie mówiły, że gdy drożdże zaczynają kipieć, to znak, że są dobre. Do przesianej mąki ze szczyptą soli dodaje się żółtka ubite z cukrem, rozpuszczony tłuszcz i rozczyn, a potem wyrabia ręką w misce tak długo, aż ciasto będzie gładkie i zacznie odchodzić od dłoni.

Najbardziej pomysłowa jest sama metoda gotowania. Na garnku z wrzącą wodą kładzie się ściereczkę albo płaskie sitko, układa na nim surowe bułeczki i przykrywa metalową miską. Para robi resztę w około 5 minut.

Kluczem do udanych pampuchów jest cierpliwość. Ciasto musi wyrosnąć dwa razy: najpierw w misce, a potem już jako uformowane kule. Bułeczki układa się na parze w odstępach, bo podczas gotowania wyraźnie rosną, a przykrycia nie podnosi się przed czasem, żeby nie opadły. Gotowe bułeczki są lekkie, suche w dotyku i wyraźnie powiększone.

Jak wyglądają i smakują

Kujawskie pampuchy mają średnicę od 6 do 10 cm. Ich barwa, zarówno na zewnątrz, jak i w przekroju, jest jasnobeżowa. Ciasto jest miękkie i sprężyste: po naciśnięciu palcem wraca do pierwotnego kształtu. Smak jest delikatny, lekko słodki, z wyraźnym zapachem drożdży. Najlepsze są tuż po zdjęciu z pary, kiedy jeszcze parują na talerzu.

Przepis: kujawskie pampuchy na parze

Na około 14 bułeczek.

Składniki

Rozczyn:

  • 30 g świeżych drożdży
  • 250 ml ciepłego mleka
  • 1 łyżeczka cukru
  • 2 łyżki mąki

Ciasto:

  • 500 g mąki pszennej
  • 2 żółtka
  • 1 łyżka cukru
  • 40 g roztopionego masła
  • szczypta soli

Do podania:

  • kwaśna śmietana i cukier
  • albo sezonowe owoce, sos z jagód lub sos mięsny

Przygotowanie

  1. Drożdże rozkrusz w misce, zalej ciepłym mlekiem, dodaj cukier i 2 łyżki mąki. Odstaw na 10–15 minut, aż rozczyn się spieni.
  2. Mąkę przesiej z solą. Żółtka utrzyj z cukrem.
  3. Do mąki dodaj żółtka, rozpuszczone, przestudzone masło i rozczyn. Wyrabiaj ręką około 10 minut, aż ciasto będzie gładkie i zacznie odchodzić od dłoni.
  4. Przykryj ściereczką i odstaw w ciepłe miejsce na około godzinę, aż podwoi objętość.
  5. Z ciasta uformuj kule o średnicy około 6 cm. Ułóż je na oprószonej mąką stolnicy, przykryj i zostaw na 15–20 minut do ponownego wyrośnięcia.
  6. W szerokim garnku zagotuj wodę. Na brzegach zawiąż ściereczkę albo połóż płaskie sito. Ułóż na nim kilka bułeczek w odstępach, bo podczas gotowania urosną.
  7. Przykryj miską lub pokrywką i gotuj na parze około 5–8 minut. Nie podnoś przykrycia w trakcie, bo pampuchy mogą opaść.
  8. Podawaj od razu, polane śmietaną i posypane cukrem albo z owocami lub sosem.

Na słodko i na wytrawnie

Na Kujawach pampuchy najczęściej podaje się z kwaśną śmietaną i cukrem. Równie popularne są inne dodatki:

  • sezonowe owoce, na przykład truskawki, jagody lub śliwki,
  • gęsty sos owocowy albo konfitura,
  • sos pieczeniowy z mięsem, zamiast ziemniaków,
  • roztopione masło z bułką tartą.

Pampuchy najlepiej smakują świeże. Jeśli zostaną, można je następnego dnia krótko podgrzać na parze, wtedy odzyskują miękkość.

Gdzie spróbować

Gmina Dobre leży w powiecie radziejowskim, na zachodnich Kujawach. Pampuchy najłatwiej spotkać podczas gminnych festynów, dożynek i lokalnych konkursów kulinarnych, w których biorą udział koła gospodyń z okolic Dobrego i Szczeblotowa. Warto też pytać o nie w kujawskich gospodach i agroturystykach, gdzie podaje się je jako deser lub dodatek do mięsa. Wizytę w okolicy Dobrego można połączyć z wycieczką nad Gopło i do Kruszwicy z jej Mysią Wieżą.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl:

Źródła:

Zobacz też