Chleb domowy na zakwasie

Chleb domowy na zakwasie z Ziemi Lubuskiej ma dobrze wypieczoną, złotą do ciemnobrązowej skórkę, która po wyjęciu z pieca błyszczy, bo smaruje się ją plastrem słoniny. Miękisz jest miękki, elastyczny i lekko wilgotny, a skórka nie odstaje od środka. Taki chleb pieką mieszkańcy wsi w okolicach powiatu słubickiego według rodzinnych przepisów. Od 31 maja 2012 roku figuruje on na Liście Produktów Tradycyjnych (LPT) prowadzonej przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w kategorii wyrobów piekarniczych i cukierniczych.

Jak wygląda i jak smakuje

Bochenki mogą być prostokątne albo okrągłe – zależnie od formy, w której się je piecze. Prostokątny bochenek ma około 20–40 centymetrów długości, 10–15 centymetrów szerokości i waży do 1,5 kilograma. Okrągły ma średnicę 20–30 centymetrów i waży nawet do 2,5 kilograma. Skórka ma barwę od złotej do ciemnobrązowej.

Smak jest wyraźny, lekko słony i delikatnie kwaśny, z wyczuwalną nutą zakwasu chlebowego. Miękisz pozostaje sprężysty i wilgotny, a skórka – choć chrupiąca tuż po wypieku – szybko mięknie dzięki natłuszczeniu.

Dzieża, maślanka i piec na drewno

Ciasto wyrabia się ręcznie w dzieży, czyli tradycyjnym naczyniu do rozczyniania chleba. Podstawą jest ciasto poddane fermentacji, czyli zakwas, który nadaje chlebowi kwaskowy smak i sprawia, że miękisz jest elastyczny. Do ciasta dodaje się maślankę lub serwatkę, które podkreślają smak i przedłużają świeżość pieczywa.

Bochenki piecze się w tradycyjnym piecu opalanym drewnem liściastym. Chrupiące chleby zaraz po wyjęciu z pieca, jeszcze gorące, smaruje się plastrem słoniny. Dzięki temu skórka staje się błyszcząca i miękka – to jeden z najbardziej charakterystycznych szczegółów tego wypieku.

Chleb jako podstawa życia

Tradycja wypieku chleba domowego na zakwasie w piecu chlebowym sięga na Ziemi Lubuskiej okresu międzywojennego. W rodzinach wielopokoleniowych chleb był podstawą pożywienia i piekło się go regularnie, w dużych ilościach.

Chleb pełnił też ważną rolę w obrzędach ludowych – w swatach, na chrzcinach, weselach i podczas świąt kościelnych. Zboże, z którego go pieczono, czyli żyto i pszenica, było synonimem dobrobytu, a pszenicę nazywano wręcz „złotem rolników”. Lesiste tereny, czyste powietrze, woda i dobre gleby Ziemi Lubuskiej mają duży wpływ na jakość ziarna, a tym samym mąki.

Mieszkańcy wsi z okolic powiatu słubickiego pieką ten chleb według starych receptur od kilku pokoleń, w rodzinach o rolniczych korzeniach. Po niewielkiej modyfikacji wypieka go również piekarnia w Kowalowie.

Jak podawać

• Gruba kromka z masłem i szczyptą soli.
• Ze smalcem i kiszonym ogórkiem.
• Z twarogiem, szczypiorkiem i rzodkiewką.
• Do żuru, grochówki i gulaszu.

Bochenek najlepiej przechowywać w lnianej ściereczce lub drewnianym chlebaku. Dzięki zakwasowi i maślance długo zachowuje świeżość, a nawet kilkudniowy nadaje się jeszcze na kanapki. Lekko czerstwe kromki można podpiec na patelni lub w piekarniku i podać z czosnkiem do zupy.

Gdzie spróbować

Powiat słubicki leży nad Odrą, przy granicy z Niemcami, a jego stolicą są Słubice. Chleba domowego na zakwasie warto szukać na dożynkach, festynach i jarmarkach produktów regionalnych w tej części Ziemi Lubuskiej, gdzie wypieki pokazują koła gospodyń wiejskich i lokalni piekarze.

Błyszczący od słoniny bochenek z pieca na drewno to smak lubuskiej wsi – prosty, kwaskowy i pachnący dymem. Przypomina, że dobry chleb nie potrzebuje wielu składników, tylko czasu, cierpliwości i dobrego pieca.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: