Flaki piaseckie

Flaki piaseckie to gęsta, kremowa zupa, w której pływają cienkie, białe paski wołowych flaków, czerwone kawałki marchewki i jasne paseczki innych warzyw. Wierzch posypany jest zielonym majerankiem. Smak jest wyrazisty i lekko ostry, a zapach łączy aromat rosołu z flaków, warzyw i majeranku. Zupa pochodzi z Piasków, jednego z najstarszych miast Lubelszczyzny, i 19 stycznia 2016 roku została wpisana na Listę Produktów Tradycyjnych (LPT).

Miasto na skrzyżowaniu szlaków

Piaski leżą w centralnej części powiatu świdnickiego, w widłach rzek Giełczwi i Sierotki, które otaczają miasto z trzech stron. To miejsce, w którym od wieków krzyżują się drogi prowadzące z Lublina do Zamościa, Chełma i Hrubieszowa. Takie położenie sprzyjało handlowi, dlatego w Piaskach rozwinęły się silne tradycje targowe, ważne dla całej okolicy.

Dawniej co tydzień odbywały się tu targi końskie, na które zjeżdżali kupcy z całej Polski. Po udanej transakcji dobijano targu przy kieliszku wódki i misce gorących flaków. Mieszkańcy miasta pamiętają, że ich ojcowie, wybierając się w środę na targ w Piaskach, zawsze świętowali udany zakup lub sprzedaż właśnie przy flakach. Zupa stała się więc nieodłączną częścią targowego dnia i lokalnego obyczaju.

Przepis niezmienny od lat 60.

Historia przygotowywania flaków piaseckich w obecnej postaci zaczęła się w latach sześćdziesiątych XX wieku. Od tego czasu sposób ich gotowania prawie się nie zmienił. Gospodynie z Piasków opowiadają, że flaki po opłukaniu trzeba co najmniej trzy razy obgotować, za każdym razem wylewając wodę. Dzięki temu pozbywają się intensywnego zapachu i stają się delikatne. Po przestudzeniu kroi się je w cienkie paseczki i wrzuca do wcześniej ugotowanego rosołu.

Flaki gotuje się w rosole tak długo, aż zmiękną. Pod koniec dodaje się pokrojone warzywa: marchewkę, pietruszkę i cebulę. Na końcu przychodzi czas na przyprawy, które decydują o charakterze zupy: majeranek, pieprz i gałkę muszkatołową. To właśnie ich połączenie daje typowy, rozgrzewający smak.

Festiwal Flaków w Piaskach

Od 2008 roku w ostatnią niedzielę czerwca w Piaskach odbywa się Festiwal Flaków. Podczas tego wydarzenia można spróbować wielu wersji zupy, a koła gospodyń wiejskich, restauracje i amatorzy rywalizują w konkursie na „Najlepsze Flaki Lubelszczyzny”. Co roku na festiwal przyjeżdża kilka tysięcy osób, które chcą zjeść miskę piaseckich flaków w miejscu, gdzie narodziła się ta tradycja. Impreza przypomina dawne dni targowe, kiedy zupa łączyła mieszkańców i przyjezdnych kupców.

Smak i podanie

Flaki piaseckie są sycące i mocno aromatyczne. Gęsta konsystencja i ostry smak sprawiają, że wiele osób traktuje je jak pełny obiad.

• Podaje się je bardzo gorące, w głębokich miskach.
• Każdą porcję posypuje się majerankiem.
• Do flaków pasuje świeże pieczywo, najlepiej chleb wiejski albo bułka.
• Kto lubi ostrzejszy smak, może dodać więcej pieprzu lub szczyptę ostrej papryki.
• Flaki dobrze znoszą odgrzewanie, a na drugi dzień często smakują jeszcze lepiej.

Przepis: flaki piaseckie na rosole

Na 6 porcji. Czas: około 4 godziny, w tym gotowanie rosołu i flaków.

Składniki

• Rosół: 500 g wołowiny z kością (szponder lub mostek), 2,5 l wody, 1 cebula, 2 liście laurowe, 4 ziela angielskie, 1 łyżeczka soli
• Flaki: 1 kg surowych flaków wołowych (żołądek)
• Warzywa: 2 marchewki, 1 pietruszka, kawałek selera, 1 cebula
• Przyprawy: 2 łyżki majeranku, ¼ łyżeczki gałki muszkatołowej, ½ łyżeczki mielonego pieprzu, sól
• Opcjonalnie do zagęszczenia: 2 łyżki masła, 1 łyżka mąki

Przygotowanie

1. Wołowinę zalej zimną wodą, dodaj cebulę, liście laurowe, ziele angielskie i sól. Gotuj na małym ogniu około 2 godzin.
2. W tym czasie flaki dokładnie opłucz pod bieżącą wodą. Włóż do garnka, zalej zimną wodą i zagotuj. Gotuj 15 minut i wylej wodę.
3. Powtórz obgotowywanie jeszcze dwa razy, za każdym razem w świeżej wodzie.
4. Flaki przestudź i pokrój w cienkie paski o szerokości około pół centymetra.
5. Rosół przecedź. Wrzuć do niego flaki i gotuj na małym ogniu 1,5–2 godziny, aż będą miękkie.
6. Marchewkę, pietruszkę i seler pokrój w cienkie paseczki, cebulę posiekaj. Dodaj do zupy i gotuj jeszcze 20 minut.
7. Jeśli chcesz gęstszą zupę, zrób zasmażkę z masła i mąki, rozprowadź ją chochlą wywaru i wlej do garnka.
8. Dopraw majerankiem, gałką muszkatołową, pieprzem i solą. Gotuj jeszcze 5 minut.
9. Podawaj gorące, posypane majerankiem.

Gdzie spróbować

Najwygodniejszą bazą jest Lublin, skąd do Piasków jedzie się około pół godziny drogą w kierunku Zamościa i Chełma. Najlepszą okazją do spróbowania zupy jest Festiwal Flaków w ostatnią niedzielę czerwca. Poza festiwalem warto pytać o flaki w przydrożnych zajazdach i barach na trasie przez Piaski, które od lat słyną z tej zupy.

Flaki piaseckie to smak dawnych dni targowych, gdy kupcy z całej Polski spotykali się w małym mieście na skrzyżowaniu szlaków. Dziś ta sama zupa przyciąga tysiące gości na festiwal i wciąż świetnie rozgrzewa.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: