Kotlety z płatków owsianych

Kotlety z płatków owsianych z gminy Rogów to złociste kotleciki z płatków, warzyw i szalotki, postne danie adwentowe. Przepis ma ponad 50 lat; potrawa jest wpisana na LPT.

Kotlety z płatków owsianych to podłużne, lekko owalne i lekko spłaszczone kotlety, w których przekroju widać kawałki cebuli i warzyw. Na zewnątrz są złocisto-brązowe, w środku jasnożółte. Mają stałą konsystencję, są miękkie w dotyku i smakują warzywami z wyczuwalną cebulą i płatkami owsianymi. Ich wielkość zależy od upodobań osoby, która je przygotowuje. 15 czerwca 2016 roku kotlety z płatków owsianych zostały wpisane na Listę Produktów Tradycyjnych (LPT) w kategorii gotowych dań i potraw z województwa łódzkiego.

Kuchnia z własnego gospodarstwa

W gminie Rogów gospodynie od dawna przygotowują potrawy codzienne, świąteczne i obrzędowe z produktów z własnych gospodarstw lub kupionych od okolicznych rolników. Jedną z takich potraw są kotlety z płatków owsianych. Ich receptura ma ponad 50 lat. Jedna z mieszkanek gminy wspominała, że zaczęła je robić pod koniec lat 70., gdy tylko poznała przepis od sąsiadki z koła gospodyń wiejskich.

Tak właśnie wędrowały przepisy na wsi – z kuchni do kuchni, przez koła gospodyń, przy wspólnym gotowaniu na festyny i uroczystości. Kotlety z płatków owsianych szybko się przyjęły, bo były tanie, sycące i można je było przygotować z tego, co zawsze było pod ręką.

Płatki, warzywa i szalotka

Podstawą kotletów są płatki owsiane oraz warzywa: marchew, seler i pietruszka. Największy wpływ na smak ma jednak dodatek starej odmiany cebuli, zwanej szalotką. Ma ona łagodniejszy, słodszy smak niż zwykła cebula i delikatny aromat, który dobrze łączy się z neutralnym w smaku owsem.

Przepis, z którego korzystają mieszkańcy Rogowa, znalazł się także w książce kucharskiej „Kuchnia Polska” pod redakcją M. Librowskiej (wydanie XIII poprawione, Warszawa 1968). Według tego przepisu płatki owsiane należy zmierzyć i zalać dwa razy większą objętością wrzącej wody lub mleka z wodą. Następnie rozkleja się je na brzegu płyty na wolnym ogniu, ciągle mieszając, aż masa będzie bardzo gęsta. Po ostudzeniu płatki uciera się z jajami, dodaje posiekaną cebulę zrumienioną na tłuszczu, soli i starannie miesza. Z masy formuje się w bułce tartej niewielkie, grube kotleciki i smaży na silnie rozgrzanym tłuszczu na złoty kolor.

Książka radziła podawać kotlety z surówką z pomidorów lub kapusty kiszonej albo z sosem: pomidorowym, grzybowym, ogórkowym lub koperkowym. To dobrze pokazuje, jak uniwersalne było to danie – pasowało zarówno do letnich, jak i zimowych dodatków.

Postne danie adwentu

W gminie Rogów kotlety z płatków owsianych to pożywienie postne, przygotowywane w czasie adwentu. W okresie, gdy tradycja nakazywała powstrzymywać się od mięsa, owsiane kotlety zastępowały mięsne i dawały energię na długie zimowe dni. Prezentuje się je również podczas lokalnych i regionalnych festynów oraz dożynek, jako element promocji dziedzictwa kulturowego regionu.

Dziś kotlety z płatków owsianych przeżywają drugą młodość. Jako danie bezmięsne, oparte na pełnym ziarnie i warzywach, dobrze odpowiadają współczesnym upodobaniom. Mało kto jednak wie, że gospodynie z Rogowa robią je w ten sposób od dziesięcioleci.

Owies od wieków był ważnym zbożem w polskim rolnictwie, uprawianym zwłaszcza na słabszych glebach. Na wsi kojarzył się głównie z paszą dla koni, ale z ziarna robiono też kaszę, kisiel i polewki. Płatki owsiane, łatwe w przygotowaniu i tanie, stały się w XX wieku popularnym składnikiem domowej kuchni – i właśnie z nich gospodynie z Rogowa zrobiły danie na adwentowy stół.

Smak i podanie

  • Z sosem grzybowym – klasyka postnego stołu.
  • Z sosem pomidorowym lub koperkowym – według przepisu z 1968 roku.
  • Z surówką – z kapusty kiszonej lub pomidorów.
  • Z ziemniakami – jako pełny obiad.

Przepis: kotlety z płatków owsianych

Porcje: 4 osoby (ok. 10–12 kotletów). Czas: około 1 godziny.

Składniki

Masa:

  • 2 szklanki płatków owsianych
  • 4 szklanki wody lub mleka z wodą
  • 2 jajka
  • 3–4 szalotki (lub 1 duża cebula)
  • 1 mała marchew, kawałek selera, 1 mała pietruszka
  • sól, pieprz

Do smażenia:

  • bułka tarta
  • olej lub smalec

Przygotowanie

  1. Wodę (lub mleko z wodą) zagotuj, wsyp płatki i gotuj na małym ogniu, ciągle mieszając, aż masa zgęstnieje. Ostudź.
  2. Warzywa zetrzyj na drobnej tarce. Szalotki posiekaj i zrumień na łyżce tłuszczu.
  3. Do ostudzonych płatków dodaj jajka, warzywa i szalotkę. Dopraw solą i pieprzem, dokładnie wymieszaj.
  4. Formuj niewielkie, grube, podłużne kotlety i obtaczaj je w bułce tartej.
  5. Smaż na mocno rozgrzanym tłuszczu z obu stron na złoty kolor.
  6. Podawaj z sosem grzybowym lub pomidorowym i surówką.

Wskazówka: masa z płatków musi być bardzo gęsta i dobrze ostudzona – wtedy kotlety łatwo się formuje i nie rozpadają się na patelni.

Gdzie spróbować

Kotlety z płatków owsianych najłatwiej spróbować podczas festynów i dożynek w gminie Rogów, gdzie przygotowują je gospodynie z kół gospodyń wiejskich. Najwygodniejszą bazą noclegową jest Łódź.

Kotlety z płatków owsianych z Rogowa to dowód, że kuchnia postna nie musi być nudna. Owies, warzywa i szalotka wystarczą, by przygotować danie, które smakuje od pół wieku.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl:

Źródła:

Zobacz też