Kujawskie cukierki

Kujawskie cukierki to domowe słodycze w kształcie małych kostek, o barwie od jasnobrązowej do karmelowej i słodko-śmietanowym smaku. Przygotowuje się je z cukru, śmietany, masła i mleka, a w zależności od proporcji i czasu gotowania mogą być ciągnące jak krówki albo kruche jak karmelki. W domach nazywano je też cukierkami śmietankowymi, ciągutkami lub ciągotkami. Od 2024 roku kujawskie cukierki figurują na Liście Produktów Tradycyjnych (LPT) prowadzonej przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Wygląd i smak

Cukierki mają postać nieregularnych kostek o wymiarach około 1,5–2 × 1–1,5 cm. Ich barwa zależy od czasu gotowania masy — od jasnobrązowej po głęboko karmelową. Konsystencja bywa różna: więcej śmietany i krótsze gotowanie dają cukierki ciągliwe, miękkie i klejące, więcej mleka i dłuższe gotowanie — twarde i kruche. Smak jest bardzo słodki, mleczny i śmietankowy, z wyraźną nutą karmelu.

Jak powstaje

Cukier rozpuszcza się na patelni lub w garnku o grubym dnie razem ze śmietaną, masłem i mlekiem. Masę gotuje się na małym ogniu, nieustannie mieszając, aż zgęstnieje i nabierze karmelowego koloru. Wprawne gospodynie sprawdzają gotowość, upuszczając kroplę masy na zimny talerz — jeśli szybko tężeje, cukierki są gotowe. Gorącą masę wylewa się na wysmarowaną masłem blachę lub deskę, wyrównuje i po lekkim przestygnięciu kroi w kostki.

Gorący karmel mocno parzy, dlatego przy jego przygotowaniu trzeba zachować ostrożność, zwłaszcza gdy w kuchni pomagają dzieci.

Słodycz z kujawskiej kuchni

Ustne przekazy o domowych cukierkach na Kujawach sięgają początku XX wieku. Sklepowe słodycze były wtedy drogie i trudno dostępne, a w gospodarstwach nie brakowało mleka, śmietany i masła. Cukierki robiono „jak się chciało coś słodkiego” — na niedzielę, na odwiedziny gości albo po prostu w zimowe wieczory. Często przygotowywały je same dzieci, ukradkiem podbierając z kuchni cukier i śmietanę, co do dziś wspominane jest z uśmiechem.

Dziś kujawskie cukierki przygotowują przede wszystkim koła gospodyń wiejskich, które prezentują je na konkursach kulinarnych, pokazach i jarmarkach. Dla wielu osób to smak dzieciństwa, który przypomina czasy, gdy słodycze robiło się w domu.

Każda gospodyni miała swój sposób na idealne cukierki. Jedne dodawały do masy łyżkę miodu, inne szczyptę soli, by podkreślić karmelowy smak, a jeszcze inne wolały wersję wyłącznie z mlekiem, twardą i kruchą jak lód. Gotowe kostki zawijano w kawałki papieru, a później w kolorowe papierki, by wyglądały jak te ze sklepu. Na wiejskich weselach i odpustach domowe cukierki rozdawano dzieciom, które czekały na nie z niecierpliwością przez cały rok.

Jak podawać kujawskie cukierki

Cukierki to słodka przekąska na każdą okazję. Można je podawać:

• do kawy lub herbaty jako drobny poczęstunek,
• na świątecznym stole obok ciast i pierników,
• w ozdobnym pudełku jako domowy prezent,
• dzieciom jako słodka nagroda po wspólnym gotowaniu.

Cukierki przechowuje się w szczelnym pojemniku, przekładając warstwy papierem do pieczenia, aby się nie skleiły.

Gdzie spróbować

Kujawskich cukierków najlepiej szukać na jarmarkach, festynach i konkursach kulinarnych w województwie kujawsko-pomorskim, gdzie stoiska kół gospodyń wiejskich prezentują domowe wyroby. Warto też pytać o nie na kiermaszach świątecznych w małych miejscowościach regionu.

Kujawskie cukierki to dowód, że najprostsze składniki z wiejskiej spiżarni wystarczą, by stworzyć słodycz, która od ponad stu lat cieszy kolejne pokolenia.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: