Obrowska zupa chrzanowa

Obrowska zupa chrzanowa ma kremowy kolor, płynną konsystencję i widoczne kawałki boczku, kiełbasy i mięsa pokrojonych w kostkę oraz ćwiartki jajek. Wyraźnie czuć w niej ostry smak chrzanu i zapach wędzonej kiełbasy i boczku. Po dokładnym wystudzeniu można ją przechowywać w chłodnym miejscu przez 2–3 dni bez obawy, że zacznie fermentować. 3 marca 2008 roku obrowska zupa chrzanowa została wpisana na Listę Produktów Tradycyjnych (LPT) w kategorii gotowych dań i potraw z województwa łódzkiego.

Chrzan pana Oskara

Chrzan pospolity to okazała wieloletnia bylina z rodziny kapustowatych. Jest odporny na mróz, dlatego korzeń można zbierać jesienią albo wiosną bez większej straty wartości. Od wieków chętnie używano go w kuchni i w medycynie ludowej. Już Marcin z Urzędowa w „Herbarzu Polskim” z 1593 roku pisał o nim jako o zielu znakomitym, które wpływa na zdrowie i przedłuża życie.

Do gminy Kiełczygłów, a dokładnie do wsi Beresie Małe, chrzan trafił w okresie międzywojennym, około 1926 roku. Przywiózł go z Niemiec Oskar Paszchke, właściciel tamtejszego majątku ziemskiego. Razem z sadzonkami dostał instrukcje uprawy i surowe warunki: korzeń handlowy miał odsyłać do Niemiec, a sadzonek nie wolno mu było nikomu odstępować. Tak było aż do wojny. Dopiero po 1945 roku, gdy majątek podzielono, chrzan rozszedł się po okolicznych wsiach i gminach.

Najpierw uprawiano go na kilkuarowych poletkach, potem pola chrzanowe stawały się coraz większe. Dziś ten typ chrzanu rośnie na ponad 700 hektarach w gminach Kiełczygłów, Siemkowice, Osjaków i Rusiec. Uprawa chrzanu wrosła w historię regionu i przez pokolenia kształtowała tutejsze zwyczaje kulinarne.

Wielkanocna polewka z Obrowa

Mieszkańcy Obrowa wykorzystywali chrzan na wiele sposobów. Jednym z nich była zupa z serwatki i tartego korzenia, dawniej nazywana „polewką chrzanową”. Jej gotowanie wiązało się z przygotowaniami do Wielkanocy. Przed świętami zabijano wieprza, robiono wędliny, masło i ser, gromadzono jajka i pieczono chleb. Etnograf Jan Piotr Dekowski wymienia wśród wielkanocnych potraw środkowej Polski właśnie zupę chrzanową na maślance, serwatce, zsiadłym mleku lub wodzie.

W czasie dwóch dni świąt nie należało niczego gotować – można było jedynie odgrzewać potrawy przygotowane wcześniej. Zupa chrzanowa nadawała się do tego idealnie. Serwatkę, uboczny produkt robienia sera, gromadzono w beczkach razem z maślanką i mlekiem. Wiosną ten sfermentowany płyn pito albo dodawano do polewek. W Obrowie zupa chrzanowa do dziś jest głównym daniem wielkanocnego śniadania.

Sztandarowa potrawa gminy

Od lat obrowska zupa chrzanowa reprezentuje Obrów i gminę Kiełczygłów na lokalnych i krajowych imprezach oraz pokazach kulinarnych. 1 października 1995 roku w Kiełczygłowie odbyło się pierwsze Święto Chrzanowe, połączone z Krajowym Seminarium Chrzanowym prowadzonym przez Instytut Warzywnictwa w Skierniewicach. W 2003 roku zupa zdobyła pierwsze miejsce wśród potraw pochodzenia roślinnego w konkursie „Nasze Kulinarne Dziedzictwo”. Na Jarmarku Wojewódzkim w Łodzi w 2007 roku przygotowano i zjedzono prawie 50 litrów zupy.

Gospodynie z Obrowa podkreślają, że wyjątkowy smak uzyskuje się tylko z miejscowego chrzanu, uprawianego tradycyjnie, i z receptury przekazywanej z pokolenia na pokolenie.

Smak i podanie

• Na wielkanocne śniadanie – jako główne danie, tak jak w Obrowie.
• Z jajkiem – ćwiartki ugotowanego na twardo jajka w każdym talerzu.
• Z wędlinami – boczek, kiełbasa i mięso pokrojone w kostkę.
• Z chlebem – świeży wiejski chleb łagodzi ostrość chrzanu.

Przepis: obrowska zupa chrzanowa

Porcje: 6 osób. Czas: około 1 godziny.

Składniki

Baza zupy:

• 1,5 l serwatki
• 500 ml wywaru z gotowania kiełbasy lub wody
• 150–200 g świeżo startego korzenia chrzanu
• 200 ml kwaśnej śmietany 18%
• 1 łyżka mąki pszennej

Wędliny i jajka:

• 300 g białej lub wędzonej kiełbasy
• 150 g wędzonego boczku
• 200 g ugotowanego mięsa (np. pieczeni)
• 4 jajka ugotowane na twardo

Przyprawy:

• 2 ząbki czosnku
• 1 liść laurowy, 2 ziela angielskie
• sól, pieprz, szczypta cukru

Przygotowanie

1. Kiełbasę ugotuj w wodzie z liściem laurowym i zielem angielskim przez 15 minut. Wywar zachowaj.
2. Boczek pokrój w kostkę i podsmaż na patelni. Kiełbasę i mięso także pokrój w kostkę.
3. W garnku połącz serwatkę z wywarem i doprowadź do wrzenia.
4. Śmietanę wymieszaj z mąką na gładko, zahartuj gorącą zupą i wlej do garnka, mieszając. Gotuj kilka minut, aż zupa zgęstnieje.
5. Zdejmij z ognia, dodaj starty chrzan i przeciśnięty czosnek. Nie gotuj już zupy, żeby chrzan nie stracił ostrości.
6. Dopraw solą, pieprzem i szczyptą cukru. Dodaj boczek, kiełbasę i mięso.
7. Na talerzach ułóż ćwiartki jajek i zalej je gorącą zupą.

Wskazówka: chrzan trzyj tuż przed dodaniem do zupy – najlepiej na zewnątrz albo przy otwartym oknie, bo mocno szczypie w oczy.

Gdzie spróbować

Obrowską zupę chrzanową najłatwiej spotkać w okresie wielkanocnym oraz podczas imprez w gminie Kiełczygłów, gdzie przygotowują ją miejscowe gospodynie. Na nocleg dobrze wybrać Wieluń, skąd blisko do chrzanowych pól nad Wartą.

Obrowska zupa chrzanowa to historia, która zaczęła się od sadzonek pana Oskara, a stała się symbolem całej gminy. Serwatka, ostry chrzan i świąteczne wędliny – tak smakuje Wielkanoc w Obrowie.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: