Pasztet z karpia z żurawiną z Bełżca

Pasztet z karpia z żurawiną z Bełżca to złocisty pasztet z pieczonej ryby z ciecierzycą, jajkami i kwaskowatą żurawiną, prosto z Roztocza. Poznaj historię i przepis.

Pasztet z karpia z żurawiną z Bełżca ma kształt prostokątnej kostki ważącej około 400 gramów. Z zewnątrz jest złotobrązowy, a w przekroju ciemnobeżowy, poprzetykany bordowymi kawałkami żurawiny. Jest miękki, ale zwarty, dobrze się kroi i pachnie rybą oraz ziołami. Smak karpia przełamuje kwaskowata słodycz owoców. 22 lutego 2024 roku ten roztoczański przysmak został wpisany na Listę Produktów Tradycyjnych (LPT) w kategorii gotowych dań i potraw.

Karp z Bełżca

Bełżec to niewielka miejscowość w powiecie tomaszowskim, położona na Roztoczu, w krajobrazie lasów, łagodnych wzniesień i stawów. Właśnie stawy są początkiem historii tego pasztetu. Miejscowe gospodarstwa rybackie od dziesięcioleci hodują karpie, a ryby karmi się wyłącznie zbożem. Dzięki temu mięso jest czyste w smaku, bez mulistego posmaku, którego wiele osób obawia się w rybach słodkowodnych.

Gdy w domach było dużo karpia, gospodynie szukały sposobów, by podać go inaczej niż smażonego czy w galarecie. Tak narodził się pasztet: danie, które pozwala wykorzystać całe dzwonka, łącznie z mięsem trudnym do oddzielenia od ości. Mielenie sprawia, że drobne ości przestają być kłopotem, a ryba zamienia się w delikatną, kremową masę.

Ciecierzyca, jajka i żurawina

Wyjątkowy jest skład pasztetu. Dzwonka karpia piecze się najpierw z cebulą, czosnkiem i ziołami, aby nabrały aromatu. Potem mięso miele się razem z ugotowaną ciecierzycą i jajkami na twardo. Ciecierzyca nadaje masie sytość i lekko orzechowy posmak, a jajka spajają całość. Na koniec dodaje się żurawinę, która rozświetla kolor pasztetu i równoważy jego tłustość kwaskowatą nutą.

Masę doprawia się solą i pieprzem, przekłada do formy i piecze około pół godziny w temperaturze 190°C. Po wystudzeniu pasztet tężeje i można go kroić w równe plastry. To połączenie tradycji rybackiej z nowszym spojrzeniem na kuchnię regionu, w której coraz częściej sięga się po rośliny strączkowe i owoce leśne.

Danie na święta i spotkania

W gminie Bełżec pasztet z karpia podaje się na wszystkie święta i rodzinne uroczystości. Szczególnie dobrze sprawdza się w czasie Bożego Narodzenia i Wielkanocy, gdy na stole królują zimne przystawki. Pojawia się także na lokalnych festynach i jarmarkach. W grudniu 2024 roku twórcy przysmaku odbierali wyróżnienia podczas gali produktów tradycyjnych województwa lubelskiego.

Pasztet z ryby to w polskiej kuchni rzadkość, bo na co dzień pasztety przygotowuje się z mięsa i podrobów. Tym bardziej warto go spróbować. W Bełżcu traktuje się go jako wizytówkę miejscowych stawów i dowód, że karp nie musi kojarzyć się wyłącznie z wigilijnym talerzem. Dobrze upieczony pasztet przez kilka dni zachowuje świeżość w lodówce, dlatego gospodynie przygotowują go z wyprzedzeniem, zanim przyjadą goście.

Smak i podanie

Pasztet jest łagodny, soczysty i lekko słodkawy. Ryba nie dominuje, ale wyraźnie zaznacza swoją obecność, a żurawina dodaje mu świeżości.

  • Podawaj na zimno, pokrojony w grube plastry.
  • Dobrze komponuje się z sosem żurawinowym lub chrzanem.
  • Na kanapce z pieczywem żytnim stanowi sycącą przekąskę.
  • Najlepszy jest dzień po upieczeniu, gdy smaki się przegryzą.

Przepis: pasztet z karpia z żurawiną

Na 1 keksówkę o wymiarach około 10 × 23 cm. Czas przygotowania: około 1 godziny 30 minut.

Składniki

  • 1 kg dzwonek karpia
  • 2 cebule
  • 3 ząbki czosnku
  • 1 łyżeczka suszonego tymianku
  • 1 łyżeczka suszonego majeranku
  • 2 łyżki oleju
  • 200 g ugotowanej ciecierzycy
  • 3 jajka ugotowane na twardo
  • 1 surowe jajko
  • 2 łyżki bułki tartej
  • 80 g suszonej żurawiny
  • sól i pieprz
  • masło do wysmarowania formy

Przygotowanie

  1. Dzwonka karpia opłucz, osusz i natrzyj solą, pieprzem, tymiankiem i majerankiem.
  2. Cebule pokrój w piórka, czosnek przekrój na pół. Ułóż je w naczyniu żaroodpornym, skrop olejem i połóż na wierzchu rybę.
  3. Piecz około 25 minut w temperaturze 190°C, aż mięso zacznie odchodzić od ości. Wystudź.
  4. Oddziel mięso od skóry i większych ości. Razem z cebulą i czosnkiem zmiel je dwukrotnie z ciecierzycą i jajkami na twardo.
  5. Do masy dodaj surowe jajko, bułkę tartą i żurawinę. Dokładnie wymieszaj i dopraw solą oraz pieprzem.
  6. Formę wysmaruj masłem, przełóż masę i wyrównaj wierzch.
  7. Piecz 30–40 minut w temperaturze 190°C, aż wierzch się zezłoci.
  8. Wystudź pasztet w formie, a następnie schłodź w lodówce przez kilka godzin.

Wskazówka: jeśli masa wydaje się zbyt sucha, dodaj łyżkę lub dwie soku z pieczenia ryby. Żurawinę możesz wcześniej namoczyć na kwadrans w ciepłej wodzie.

Gdzie spróbować

Najwygodniejszą bazą noclegową jest Tomaszów Lubelski, skąd do Bełżca jedzie się kilkanaście minut. Pasztet warto wypatrywać na jarmarkach i festynach w powiecie tomaszowskim oraz na świątecznych kiermaszach w Zamościu. Okolica zachęca do wycieczek rowerowych po Roztoczu i spacerów w Roztoczańskim Parku Narodowym.

Pasztet z karpia z żurawiną to dowód, że lokalna tradycja rybacka może iść w parze z nowymi pomysłami. Plaster tego przysmaku na świątecznym stole przypomina o stawach Roztocza i o gospodarzach, którzy od lat dbają o swoje ryby.

Gdzie kupić

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl:

Zobacz też