Tej ziołowy

Tej ziołowy to śląska mieszanka suszonych ziół na napar, w której mieszają się odcienie zieleni, żółci, wrzosowego fioletu i bieli, a zapach przypomina świeże siano. Dawniej był napojem codziennym w wielu domach na Opolszczyźnie, dziś przygotowuje się go sporadycznie. W 2007 roku trafił na Listę Produktów Tradycyjnych (LPT) w kategorii innych produktów.

Jak wygląda i jak smakuje

Mieszanka składa się z pokruszonych liści, kwiatów i owoców. Widać w niej zielone liście malin, jeżyn i poziomek, żółtawe kwiaty lipy i czarnego bzu, kawałki owoców dzikiej róży i drobne kwiatki wrzosu. Po zaparzeniu tej ma barwę od złocistej do czerwonawej – to zasługa wrzosu – oraz łagodny, ziołowo-kwiatowy smak z lekką goryczką i owocową nutą. Pachnie latem i łąką, dlatego zimą był szczególnie ceniony.

Skąd nazwa i jak go pito

Słowo „tej” to śląska nazwa herbaty, bliska niemieckiemu „Tee”. W monografii Nowych i Starych Siołkowic Zofia Szromba zapisała, że herbatę ziołową nazywano „tejem” lub „ruskim tejem”. Pito ją zimą, zagryzając chlebem, a na wieczerzę podawano zamiast kawy. Według Wery Sztabowej tej pito na przemian z kawą zbożową, a zimą dolewano do kubka kieliszek soku malinowego.

Zbieranie i suszenie ziół

Mieszanka powstawała przez cały rok. Od wiosny zbierano liście poziomek, malin i jeżyn, później kwiat czarnego bzu i lipy, a następnie owoce dzikiej róży oraz wrzos, który nadawał naparowi czerwony kolor. Zioła suszono w lnianych woreczkach na strychu, a mieszankę komponowano jesienią i zimą, gdy wszystkie składniki były już gotowe.

Szczególne znaczenie miała noc świętojańska. Plecione wtedy wianki składały się z siedmiu do dziewięciu ziół – wśród nich majeranku zwanego „maryjonkiem”, macierzanki, lubczyku, cząbru, bazylii, czarnuszki, arcydzięgla i hyzopu. Takim ziołom przypisywano szczególną moc.

Herbaty na różne dolegliwości

Elżbieta Łabońska w „Śląskiej kucharce doskonałej” obok mieszanki całorocznej podaje zestawy na konkretne potrzeby. Na ból głowy łączono babkę, lipę, rumianek i rutę, przeciw grypie – lipę, melisę i miętę. Mieszanka przeczyszczająca zawierała kruszynę, rumianek, lipę, miętę, kozłek i jeżynę. Popularna była też herbata lipowa z mlekiem i miodem. Dziś te receptury traktuje się jako element tradycji domowej, a nie zalecenie lecznicze.

Jak podawać

• Jako gorący napar: łyżkę mieszanki zalać wrzątkiem i parzyć pod przykryciem kilka minut.
• Zimą z kieliszkiem soku malinowego – po śląsku.
• Z miodem i plasterkiem cytryny po zimowym spacerze.
• Na zimno, jako orzeźwiający napój w lecie.

Tej a kawa zbożowa

W śląskim domu tej pito na zmianę z kawą zbożową, a na wieczerzę często zastępował kawę. Był tani, bo wszystkie składniki pochodziły z najbliższej okolicy – z lasu, miedzy i przydomowego ogródka. Zbieranie ziół było zajęciem dla całej rodziny, a dzieci szybko uczyły się rozpoznawać liście malin, kwiaty lipy czy owoce dzikiej róży. Gotowa mieszanka, zamknięta w lnianym woreczku, przypominała w zimowe wieczory o lecie i dawała poczucie, że dom jest dobrze przygotowany na chłodne miesiące.

Gdzie spróbować

Tej ziołowy można kupić u lokalnych wytwórców i na targach produktów regionalnych w województwie opolskim, a podczas festynów warto pytać gospodynie o ich własne mieszanki. W Strzelcach Opolskich działa sklep z herbatami i mieszankami ziołowymi, którego dane podajemy poniżej.

Tej ziołowy to łąka zamknięta w lnianym woreczku – napój, który przez pokolenia rozgrzewał śląskie domy w zimowe wieczory.

Gdzie kupić

• Cup & You — ul. Gogolińska 4E, Strzelce Opolskie, tel. 888 111 717

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: