Tort fasolowy – modryniak

Tort fasolowy – modryniak nie zdradza głównego składnika na pierwszy rzut oka. Ma formę dużego, owalnego tortu, brązowo-białą powierzchnię i warstwy ciemnobeżowego ciasta przełożone jasnym kremem. Jest miękki, puszysty, słodki i pachnie migdałami. Dopiero po spróbowaniu lub poznaniu receptury okazuje się, że podstawą wypieku jest fasola „Piękny Jaś”. To właśnie ona łączy deser z rolniczym krajobrazem okolic Modrynia-Kolonii.

Fasola zamiast mąki

W tradycyjnej wersji ugotowaną fasolę obiera się ze skórek i przeciera na gładką masę. Łączy się ją z utartymi żółtkami, cukrem, bułką tartą i migdałowym aromatem, a na końcu delikatnie miesza z pianą z białek. Powstaje ciasto bez typowej dużej porcji mąki, wilgotne, lecz lekkie dzięki napowietrzonym jajkom. Upieczony blat dzieli się na warstwy i przekłada kremem o cytrynowej nucie. Charakterystyczny kontrast ciemniejszego ciasta i białej masy jest widoczny na każdym kawałku.

Fasola nie jest tu dodatkiem dekoracyjnym. Buduje strukturę i łagodny smak biszkoptu, a po starannym przetarciu nie pozostawia twardych fragmentów. Migdałowy aromat oraz krem przesuwają uwagę w stronę klasycznego tortu. Dzięki temu modryniak jest przykładem wiejskiej pomysłowości: lokalny surowiec został wykorzystany w odświętnym wypieku, który wyglądem nie ustępuje cukierniczym tortom.

Skąd nazwa modryniak

Nazwa prowadzi do Modrynia-Kolonii w gminie Mircze. Okolica leży na Zamojszczyźnie, gdzie fasola od dawna zajmuje ważne miejsce w gospodarstwach i domowej kuchni. Miejscowe koło gospodyń podkreśla, że przepis był znany przed wojną, a tort pieczono na najważniejsze okazje. Zachowana fotografia weselnego wypieku pochodzi z 1974 roku, a spisana receptura z lat 60. XX wieku.

W Modryniu-Kolonii fasolę wykorzystywano nie tylko do dań wytrawnych. Powstawały z niej także pasty, pasztety i ciasta. Tort był najbardziej reprezentacyjną formą: wymagał czasu, dokładnego przecierania ugotowanych ziaren i starannego przekładania blatów. Dlatego pojawiał się na weselach i rodzinnych uroczystościach, gdy wypiek miał nie tylko smakować, ale również dobrze wyglądać na stole.

Koło gospodyń i konkursowe wyróżnienie

Tradycję wypieku rozwija Koło Gospodyń Wiejskich Modryń-Kolonia. Gospodynie prezentowały modryniak podczas wydarzeń regionalnych i konkursów kulinarnych. W 2019 roku tort zajął pierwsze miejsce w kategorii wyrobów cukierniczych w konkursie „Nasze Kulinarne Dziedzictwo – Smaki Regionów”. Sukces pomógł zwrócić uwagę na wypiek poza najbliższą okolicą.

Od 2020 roku produkt figuruje na Liście Produktów Tradycyjnych (LPT). Wpis potwierdza związek wyrobu z województwem lubelskim i utrwaloną metodą przygotowania, ale nie jest unijnym certyfikatem. Dla czytelnika najważniejsza pozostaje konkretna historia: deser wyrósł z lokalnej uprawy fasoli i z potrzeby przygotowania efektownego ciasta z dostępnych składników.

Jak podawać tort fasolowy

Modryniak najlepiej kroić po schłodzeniu, gdy krem i wilgotne blaty są stabilne. Cienki kawałek dobrze pasuje do niesłodzonej kawy albo czarnej herbaty, które równoważą cukier i migdałową nutę. Na stole warto pokazać przekrój, bo właśnie warstwy najczytelniej odróżniają tort od zwykłego ciasta fasolowego.

Wypiek jest związany z konkretną miejscowością i recepturą, dlatego współczesnego brownie z fasoli nie należy nazywać modryniakiem. W Modryniu-Kolonii nazwa oznacza odświętny, przekładany tort, którego tożsamość budują fasola, migdałowy zapach, jasny krem oraz lokalna tradycja weselna.

Co odróżnia modryniak od zwykłego ciasta fasolowego

Współczesne wypieki z fasoli często mają formę niskiego brownie i kakaowy smak. Modryniak jest wyższy, przekładany i przygotowany jak tort na uroczystość. Jego tradycyjny blat opiera się na ugotowanej białej fasoli, bułce tartej i jajkach, a migdałowa nuta zastępuje dominujące kakao. Warstwy kremu z dodatkiem cytryny rozjaśniają smak oraz tworzą biały rysunek na przekroju. Właśnie zestawienie fasolowego ciasta, migdałowego aromatu i jasnej masy pozwala odróżnić lokalny wyrób od luźnych inspiracji publikowanych dziś jako „tort z fasoli”.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: