Truskawka zwoleńska

Pomarańczowoczerwona albo intensywnie czerwona, z mocnym połyskiem i złotawymi orzeszkami równo wtopionymi w skórkę. Jest jędrna, a jednocześnie soczysta, słodka i bardzo aromatyczna. Truskawka zwoleńska to owoc, z którego słynie południowo-wschodnie Mazowsze. 20 kwietnia 2021 roku została wpisana na Listę Produktów Tradycyjnych (LPT) w kategorii warzyw i owoców województwa mazowieckiego.

Jak rozpoznać truskawkę zwoleńską

Owoce mają różną wielkość — od bardzo dużych na początku sezonu po drobniejsze pod koniec zbiorów. Kształt zależy od odmiany: bywa stożkowato-podłużny, szeroko-stożkowaty z lekko ściętym końcem, sercowaty albo niemal kulisty, z przewężeniem przy szypułce. Kielich złożony jest z małych, wąskich działek przylegających do owocu, a szypułka łatwo odchodzi. Na przekroju podłużnym truskawka ma kształt serca, a w środku widać wyraźną komorę powietrzną. Skórka jest cienka i jedwabista, z wyczuwalnymi pestkami. Niektóre odmiany są nieco jaśniejsze przy kielichu. Dobra truskawka nie może mieć śladów zgnilizny ani oznak choroby.

Od poletek do lotniczego eksportu

Tradycja uprawy truskawek w powiecie zwoleńskim sięga początków XX wieku. Starsi mieszkańcy wspominają czasy przedwojenne, gdy w okolice przyjeżdżali letnicy i kupowali warzywa oraz owoce prosto od rolników. Jeszcze przed I wojną światową truskawki uprawiano tu na niewielkich poletkach i sprzedawano kupcom żydowskim.

Na początku lat 50. reaktywowano Spółdzielnię Ogrodniczą i truskawki zaczęto przyjmować w punktach skupu. W 1958 roku powstał Hortex, a razem z nim przetwórstwo na dużą skalę. Wprowadzono wtedy odmianę Senga Sengana, która dobrze znosi mrożenie. W latach 60. zwoleńskie truskawki wywożono samolotami z Dęblina do Związku Radzieckiego, a po owoce przyjeżdżali też kupcy z Czechosłowacji. Gdy w 1985 roku uruchomiono wydajne linie do mrożenia, uprawy rozrosły się zwłaszcza w gminach Tczów, Kazanów i Policzna.

Dziś powiat zwoleński należy do największych zagłębi truskawkowych w Polsce, a uprawa przechodzi z pokolenia na pokolenie. O jakości owoców decydują zdrowe, rozłożyste krzaki i doświadczenie plantatorów, którzy wiedzą, kiedy zebrać owoc w pełni dojrzały, jędrny i dobrze wybarwiony.

Truskawka na każdym festynie

Trudno wyobrazić sobie lokalne święto w okolicach Zwolenia bez truskawek. Na festynach, dożynkach i uroczystościach parafialnych gospodynie wystawiają ciasta i desery z truskawkami, a goście degustują świeże owoce prosto z łubianek. Dla starszych mieszkańców ziemi zwoleńskiej truskawkowe ciasta to smak dzieciństwa i wspomnienie czasów, gdy owoce z tych pól zdobywały kolejne rynki. Truskawka stała się najbardziej rozpoznawalnym produktem rolnym okolicy i zachętą dla turystów, którzy przemierzają tutejsze szlaki.

Jak podawać truskawki

Najlepsze są świeże, zebrane rano i zjedzone tego samego dnia. Myj je tuż przed jedzeniem, razem z szypułkami, żeby nie nasiąkały wodą, a szypułki usuwaj dopiero po umyciu. Nie trzymaj ich długo w lodówce — chłód tłumi aromat, dlatego przed podaniem warto wyjąć je na kilkanaście minut.

• klasycznie: ze śmietaną i odrobiną cukru albo z białym serem,
• na ciepło: w pierogach, naleśnikach lub knedlach, polane masłem i śmietaną,
• do pieczenia: na drożdżowym cieście z kruszonką albo na kruchym spodzie z budyniem,
• na zapas: jako konfitura, dżem, sok lub mrożone owoce do zimowych koktajli.

Mrożenie to zresztą sposób, z którego zwoleńskie truskawki zasłynęły w czasach PRL. Wystarczy rozłożyć umyte i osuszone owoce na tacy, zamrozić, a potem przesypać do woreczków — dzięki temu się nie zlepią.

Kiedy jechać do Zwolenia

Sezon trwa zwykle od końca maja do początku lipca. To najlepszy czas, żeby kupić truskawki bezpośrednio od plantatorów przy drogach powiatu zwoleńskiego, odwiedzić lokalne festyny i zobaczyć pola pełne zbieraczy. Łubianka świeżych owoców w samochodzie to najlepsza pamiątka z tej części Mazowsza.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: