Piernik z marchwi

Piernik z marchwi ma ciemnobrązowy kolor, wilgotny miękisz i wyraźny, cynamonowo-korzenny aromat. Jest słodki, ale nie zawiera miodu – wilgotność i delikatną słodycz zawdzięcza tartej marchwi. To ciasto z okolic Dmosina i Głowna, które tradycyjnie piecze się na Boże Narodzenie. Od 2008 roku figuruje na Liście Produktów Tradycyjnych (LPT) prowadzonej przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Jak wygląda i jak smakuje

Piernik piecze się zwykle w prostokątnej blasze, a po upieczeniu kroi w kostki lub podłużne kawałki. Skórka jest lekko błyszcząca, miękisz zwarty, ale puszysty, z drobnymi pomarańczowymi nitkami marchwi. W smaku dominują cynamon, goździki i gałka muszkatołowa, które łączą się ze słodyczą warzywa. Ciasto długo zachowuje świeżość, a po kilku dniach smakuje nawet lepiej, bo przyprawy zdążą się przegryźć.

Marchew zamiast miodu

Na wsi miód i cukier były drogie, a marchew rosła w każdym ogrodzie i dobrze przechowywała się w piwnicy przez całą zimę. Gospodynie z okolic Dmosina i Głowna wykorzystywały ją, by upiec świąteczne ciasto, które przypominało piernik, a było znacznie tańsze. Tarta marchew dodawała wilgoci, koloru i naturalnej słodyczy, a przyprawy korzenne sprawiały, że w domu pachniało świętami.

Przepis z książki i z zeszytu

Podobne ciasto pojawiło się w książce „Praktyczna Kuchnia” wydanej przez PWRiL w 1959 roku. W regionie przepis jednak uproszczono – zrezygnowano z piany z białek i karmelu, które wymagały czasu i dodatkowych składników. Dzięki temu piernik stał się prostszy w przygotowaniu i jeszcze bardziej domowy. Przepis zachował się także w zeszycie z 1974 roku, prowadzonym przez jedną z miejscowych gospodyń. Takie zeszyty, pełne notatek i poprawek, były w wielu domach ważniejsze niż drukowane książki kucharskie.

Ciasto na wspólną pracę

Piernik z marchwi nie był tylko świątecznym przysmakiem. We wsi Rozdzielna pieczono go także na darcie pierza i wykopki, kiedy sąsiadki i sąsiedzi pomagali sobie przy pracy. Po kilku godzinach wspólnego wysiłku na stół trafiała herbata i kawałek pachnącego ciasta. W ten sposób piernik stał się symbolem gościnności i wspólnoty.

Dziś przepis podtrzymują gospodynie z Osin, które pieką piernik na lokalne uroczystości. Ciasto pojawiło się m.in. podczas obchodów 600-lecia Dmosina oraz na dożynkach, gdzie zawsze znika jako jedno z pierwszych.

Jak podawać

• Pokrojony w kostkę, do kawy lub herbaty z cytryną.
• Z bitą śmietaną lub kleksem kwaśnej śmietany.
• Polany czekoladą albo lukrem na świąteczny stół.
• Z konfiturą śliwkową lub powidłami.

Piernik najlepiej przechowywać w szczelnym pojemniku lub zawinięty w ściereczkę. Upieczony kilka dni przed Wigilią zdąży nabrać pełnego smaku.

Marchew w kuchni wiejskiej

Marchew była jednym z najważniejszych warzyw w wiejskim ogrodzie. Gotowano z niej zupy i jarzyny do obiadu, dodawano do bigosu, a zimą przechowywano w piasku w piwnicy, by do wiosny pozostała jędrna. Wykorzystanie jej w cieście pokazuje pomysłowość gospodyń, które potrafiły z prostych składników przygotować coś odświętnego.

Gdzie spróbować

Gmina Dmosin leży w powiecie brzezińskim, między Głownem a Brzezinami, w malowniczej okolicy Parku Krajobrazowego Wzniesień Łódzkich. Piernik z marchwi najłatwiej spróbować na dożynkach, festynach gminnych i jarmarkach bożonarodzeniowych, gdzie swoje wypieki wystawiają koła gospodyń wiejskich. Wizytę warto połączyć z wycieczką do arboretum w Rogowie i spacerem po lasach Wzniesień Łódzkich.

Piernik z marchwi to dowód, że świąteczny smak nie potrzebuje drogich składników. Wystarczą marchew, przyprawy korzenne i dobra wola, by w domu zapachniało Bożym Narodzeniem.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: