Chleb męciński

Okrągły bochenek o średnicy nawet 35 centymetrów, z ciemnozłotą, popękaną skórką przyprószoną razową mąką, przypomina mapę pagórków, wśród których powstaje. Chleb męciński pochodzi z Męciny w powiecie limanowskim i jest dziś jednym z najbardziej rozpoznawalnych wypieków tej części Beskidu Wyspowego. Znajduje się na Liście Produktów Tradycyjnych (LPT), a w 2025 roku otrzymał nagrodę „Perła” w ogólnopolskim konkursie dla produktów regionalnych.

Bochenek, który waży nawet dwa kilogramy

Chleb męciński jest duży i ciężki: waży od 1,2 do 2 kilogramów i ma 12–15 centymetrów wysokości. Dolna skórka jest równo wypieczona, górna porowata, lekko rozerwana i posypana mąką razową, co daje efekt marmurkowej powierzchni. Pod chrupiącą skórką kryje się szary, marmurkowy i elastyczny miękisz. Zapach łączy razową mąkę z dymem drewna jodłowego i bukowego, którym opala się piec. Właśnie ta nuta dymu sprawia, że bochenka z Męciny nie da się pomylić z pieczywem z supermarketu.

Wiklinowe koszyki, kwaśne mleko i żarna

Sekret tkwi w powolnym rytmie pracy. Ciasto rośnie w wiklinowych koszykach, które odciskają na nim delikatny wzór i pomagają zachować okrągły kształt. Do zakwasu dodaje się kwaśne mleko, a mąkę miele się w żarnach, tak jak robiono to w dawnych gospodarstwach. Posypka z kminku i czarnuszki, nazywanej dawniej „ziołem starodawnym”, nadaje wypiekowi korzenny, lekko pieprzny aromat. Bochenki trafiają do pieca opalanego drewnem i pieką się tak długo, aż skórka nabierze głębokiego, ciemnozłotego koloru.

Rodzinna tradycja z Męciny

Wypiek podtrzymuje rodzina Haliny i Marka Piwowarów. Przy chlebie pracuje cały dom, także dzieci, które uczą się kolejnych etapów: od nastawiania zakwasu, przez formowanie bochenków, po pilnowanie ognia w piecu. Dzięki temu umiejętności nie zamykają się w jednym pokoleniu, a receptura przechodzi z rąk do rąk razem z wyczuciem, którego nie da się zapisać w zeszycie. Nagroda „Perła 2025”, przyznana podczas targów Smaki Regionów w Poznaniu, była dla rodziny potwierdzeniem, że warto trzymać się dawnych metod i nie iść na skróty.

Chleb jako znak dostatku

W dawnej wsi małopolskiej chleb był czymś więcej niż codziennym jedzeniem. Jan Uryga w książce „Rok polski w życiu, tradycji i pieśni” opisywał go jako symbol dostatku i szacunku dla pracy rolnika. Duży, okrągły bochenek na stole oznaczał, że w domu nie brakuje jedzenia, dlatego pieczono go starannie i z namaszczeniem. Chleb męciński dobrze oddaje tę postawę: to wypiek, który wymaga czasu, cierpliwości i dobrego drewna, a w zamian długo zachowuje świeżość.

Jak jeść chleb z Męciny

Duży bochenek nie czerstwieje szybko, a jego smak zmienia się z dnia na dzień. Drugiego dnia kwaskowata nuta zakwasu staje się wyraźniejsza, a miękisz lepiej znosi grube smarowidła.

• Najprościej: gruba kromka z masłem i szczyptą soli.
• Ze smalcem ze skwarkami i kiszonym ogórkiem.
• Z twarogiem, szczypiorkiem i rzodkiewką na wiejskie śniadanie.
• Do kwaśnicy, żuru i innych zup na zakwasie.
• Opieczony na płycie kuchennej, z miodem lub powidłami.

Gdzie spróbować

Męcina leży kilka kilometrów od Limanowej. Chleb męciński można spotkać na stoiskach podczas cyklu Regionalne Smaki Powiatu Limanowskiego na limanowskim rynku, a także na kiermaszach i targach produktów regionalnych w Małopolsce. Wyjazd warto połączyć ze spacerem po Limanowej i wycieczką na okoliczne szczyty Beskidu Wyspowego, które wyrastają z doliny jak samotne wyspy.

Chleb męciński pokazuje, że do dobrego pieczywa wystarczą mąka, zakwas, ogień i cierpliwość. Kawałek takiego bochenka, przywieziony z Beskidu Wyspowego, smakuje jak najlepsza pamiątka z podróży.

Gdzie kupić

• Halina i Marek Piwowarowie — rodzinny wypiek chleba męcińskiego, Męcina (gmina Limanowa); chleb bywa dostępny także na stoiskach podczas Regionalnych Smaków Powiatu Limanowskiego

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: