Chleb podegrodzki

Trzydzieści centymetrów średnicy, około dwunastu wysokości i ponad dwa i pół kilograma wagi. Chleb podegrodzki zdecydowanie nie jest bochenkiem na jeden dzień. Pieką go gospodynie z Podegrodzia na Sądecczyźnie, a gruby, złocistobrązowy chleb potrafi pozostać świeży nawet przez dwa tygodnie. Od 2016 roku znajduje się na Liście Produktów Tradycyjnych (LPT).

Wygląd i smak

Bochen jest okrągły, wysoki i ciężki. Skórka ma złocistobrązową barwę i jest gruba, co dobrze chroni miękisz przed wysychaniem. W środku chleb jest wilgotny i sprężysty, z wyczuwalnymi otrębami. Smak jest pełny, lekko słodkawy dzięki ziemniakom, a zboże wyraźnie zaznacza swoją obecność. To pieczywo, które dobrze kroi się nawet po kilku dniach.

Ziemniaki, otręby i dwie mąki

Ciasto przygotowuje się z mąki pszennej razowej i zwykłej mąki pszennej, z dodatkiem ziemniaków i otrębów. Ziemniaki od dawna trafiały do chleba na wsi, bo pozwalały oszczędzać mąkę i sprawiały, że pieczywo długo zachowywało wilgoć. Otręby dodają struktury i błonnika. Duży bochen piecze się w piecu z cegły szamotowej, która równomiernie oddaje ciepło. Dzięki temu chleb dopieka się w środku, a skórka się nie przypala.

Rozmiar bochna ma praktyczne uzasadnienie. W gospodarstwach nie piekło się codziennie, więc jeden wypiek musiał wystarczyć dla całej rodziny na dłużej. Gruby chleb z ziemniakami świetnie się do tego nadawał.

Lachowie Sądeccy i dawny gród

Chleb podegrodzki to część kultury Lachów Sądeckich, grupy etnograficznej zamieszkującej okolice Nowego Sącza. Ich zwyczaje, stroje i kuchnię wciąż kultywuje się w Podegrodziu. Sama miejscowość ma długą historię. W średniowieczu istniał tu gród, prawdopodobnie siedziba kasztelanii, a nazwa wsi do dziś przypomina o położeniu pod grodem.

Umiejętność pieczenia przekazywano w rodzinach z matki na córkę. Każda gospodyni miała swoje drobne zwyczaje dotyczące wyrabiania ciasta i rozpalania pieca, ale sama receptura pozostawała podobna. To dzięki tej ciągłości chleb przetrwał do czasów, gdy większość pieczywa kupuje się w sklepach. Dziś pieczenie dużych bochnów jest też sposobem na pokazanie gościom, jak dawniej wyglądała codzienność w sądeckiej wsi, gdzie piec był ważnym miejscem w domu.

Jak jeść chleb podegrodzki

Ze względu na wielkość bochna najlepiej kroić go od środka albo dzielić na ćwiartki. Do przechowywania wystarczy lniana ściereczka lub drewniany chlebak.

• Z masłem i solą, jako najprostsza przekąska.
• Ze smalcem i ogórkiem kiszonym.
• Do zup, zwłaszcza kwaśnicy i żuru.
• Z twarogiem, szczypiorkiem i rzodkiewką.
• Lekko czerstwy, podpieczony na patelni lub w piekarniku.

Gruba skórka sprawia, że chleb nie wymaga szczelnego pakowania. W folii mógłby zaparzyć się i stracić chrupkość, dlatego lepiej trzymać go w przewiewnym miejscu, przekrojoną stroną do deski. Ciężki, wilgotny miękisz dobrze znosi także dodatki na ciepło. Kromka podsmażona na maśle z jajkiem sadzonym to szybkie śniadanie w górskim stylu.

Podegrodzie na mapie wycieczek

Podegrodzie leży w dolinie Dunajca, kilka kilometrów od Starego Sącza. Okolice sprzyjają wycieczkom: blisko są szlaki Beskidu Sądeckiego, a w samej wsi można poznać tradycje Lachów Sądeckich. Chleb najłatwiej kupić bezpośrednio u lokalnych gospodyń i podczas wydarzeń promujących regionalne produkty Sądecczyzny.

Wizytę warto połączyć ze spacerem po Starym Sączu, z rynkiem otoczonym niską zabudową i klasztorem klarysek, a potem wrócić po bochen na drogę. Chleb podegrodzki pokazuje, że pieczywo może być pamiątką równie cenną jak rękodzieło. Wystarczy jeden bochen, by przywieźć do domu smak Sądecczyzny na wiele dni.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: