Ser kozi z Mikanowa

Ser kozi z Mikanowa to kremowe koło z mleka koziego, z czasem twardniejące i nabierające pikantności. Poznaj jego historię, sposób wyrobu i podpowiedzi, jak go podawać.

Ser kozi z Mikanowa ma kształt płaskiego koła o średnicy 14–16 cm i wysokości 2–3 cm. Waży około kilograma. Świeży jest biały lub jasnokremowy i miękki, a z czasem twardnieje i pokrywa się żółtawą skórką. Powstaje we wsi Mikanowo w gminie Lubanie, niedaleko Włocławka. Od 2013 roku figuruje na Liście Produktów Tradycyjnych (LPT) prowadzonej przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Wygląd i smak

Młody ser jest kremowy, wilgotny i lekko słony, z delikatną nutą koziego mleka. Im dłużej dojrzewa, tym bardziej twardnieje i nabiera pikantności. Gospodynie doprawiają go kminkiem, pieprzem, majerankiem albo papryką, dlatego każde koło może smakować trochę inaczej. Na przekroju ser jest zwarty, bez większych oczek.

Jak powstaje

Mleko kozie odstawia się, aby się zakwasiło. Następnie podgrzewa się je powoli, aż powstanie skrzep, który oddziela się od serwatki. Masę przekłada się do lnianego worka i zostawia do odsączenia. Potem miesza się ją z solą i przyprawami, formuje w koła i suszy. Dawniej gotowe sery przechowywano w lnianych woreczkach zawieszonych pod belkami sufitu, gdzie spokojnie dojrzewały przez całą zimę. Dzięki temu w domu był zapas sera aż do wiosny.

Kozy w Mikanowie

Hodowla kóz w Mikanowie sięga końca XIX wieku. Według wspomnień mieszkańców pierwsze zwierzęta sprowadzono wtedy z Rosji. Kozy były tańsze w utrzymaniu niż krowy, zadowalały się skromniejszą paszą i dawały mleko nawet w biedniejszych gospodarstwach. Hodowla rozwinęła się szczególnie w latach 30. XX wieku. Wtedy też w wielu domach wyrabianie sera z koziego mleka stało się codziennym zajęciem kobiet.

Receptura przechodziła z pokolenia na pokolenie. Dziś ser z Mikanowa jest jednym z nielicznych tradycyjnych serów kozich z Kujaw, a jego wyrób wciąż opiera się na ręcznej pracy i prostych narzędziach.

Kozy w Mikanowie wypasano na przydrożnych rowach, miedzach i nieużytkach, a zimą karmiono sianem i obierkami. Mleka nie było dużo, dlatego zbierano je przez kilka dni i dopiero wtedy przerabiano na ser. Sery robione wiosną i latem, gdy kozy jadły świeżą trawę i zioła, miały pełniejszy smak. Te z jesieni zostawiano do dłuższego dojrzewania, żeby wystarczyły na całą zimę. W niektórych domach koło sera było też wartościowym podarunkiem dla krewnych z miasta albo zapłatą za pomoc przy pracach polowych.

Jak podawać ser kozi z Mikanowa

Świeży i dojrzały ser warto podawać inaczej, bo różnią się konsystencją i smakiem.

  • świeży – na chlebie żytnim z miodem lub konfiturą;
  • w sałatce z pomidorami, rukolą i pieczonymi burakami;
  • dojrzały – pokrojony w cienkie plastry na deskę serów;
  • starty na pierogi, kluski albo zapiekane warzywa;
  • z gruszką, orzechami i odrobiną pieprzu jako przystawka.

Przed podaniem wyjmij ser z lodówki na kilkanaście minut, bo w temperaturze pokojowej lepiej czuć jego aromat.

Gdzie spróbować

Sera koziego z Mikanowa najłatwiej szukać u lokalnych wytwórców oraz na jarmarkach i festynach produktów regionalnych w województwie kujawsko-pomorskim. Wybierając się w okolice Włocławka, warto zajrzeć do katedry, przejść bulwarami nad Wisłą i odwiedzić Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej. Okolice Lubania to spokojne wsie, dobre na rowerową wycieczkę.

Ser kozi z Mikanowa pokazuje, jak skromna hodowla kóz dała początek wyrobowi, który w lokalnej tradycji przetrwał ponad sto lat.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl:

Źródła:

Zobacz też