Mięta pieprzowa unisławska

Mięta pieprzowa unisławska to suszone liście i pędy mięty uprawianej w okolicach Unisławia, w pradolinie Wisły. Po otwarciu torebki od razu czuć intensywny, mentolowy zapach, a napar najpierw lekko pali w język, by po chwili przyjemnie chłodzić. To jedno z ziół, z których słynie ten zakątek województwa kujawsko-pomorskiego. Od 2018 roku mięta pieprzowa unisławska figuruje na Liście Produktów Tradycyjnych (LPT) prowadzonej przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Wygląd i smak

Susz ma ciemnozieloną barwę. Całe liście osiągają długość do około 5 cm, a w wersji rozdrobnionej kawałki mają od 1 do 12 mm. Liście są kruche i łamliwe, a po roztarciu w palcach uwalniają silny aromat mentolu. Smak jest wyrazisty: pierwsze wrażenie jest palące, pieprzne — stąd nazwa rośliny — a potem przechodzi w charakterystyczny chłód. Napar ma jasny, zielonkawożółty kolor i świeży, czysty zapach.

Jak powstaje

Miętę zbiera się, gdy rośliny są dobrze rozwinięte i mają najwięcej olejku. Dawniej uprawiano ją na niewielkich, przydomowych plantacjach, a pędy ścinano ręcznie sierpem lub kosą. Zebrane ziele suszono na poddaszach, rozkładając je cienką warstwą, aby powoli oddawało wilgoć w przewiewie i cieniu. Z czasem do zbioru zaczęto używać kosiarek, a ziele suszono na drewnianych stojakach zwanych „kozłami”. Po wysuszeniu oddziela się liście od łodyg i pakuje je w całości albo rozdrabnia.

O jakości mięty decyduje miejsce uprawy. W Basenie Unisławskim występują gleby zwane „morasami”, bogate w wapń i dobrze zatrzymujące wilgoć. Pola osłaniają rzędy starych wierzb, które chronią rośliny przed wiatrem i pomagają utrzymać korzystny mikroklimat. W takich warunkach mięta rośnie bujnie i gromadzi dużo aromatycznych olejków.

Od starożytności po Unisław

Mięta należy do najstarszych ziół użytkowych. Znano ją od około 3500 lat — cenili ją starożytni Chińczycy, a o jej właściwościach pisał Hipokrates. W medycynie ludowej napar z mięty pito przy dolegliwościach żołądkowych i kolkach, a jej świeży zapach sprawiał, że chętnie dodawano ją do potraw i napojów.

W Polsce miętę pieprzową uprawia się od XIX wieku. Prawdziwy rozwój plantacji nastąpił jednak po II wojnie światowej, gdy zapotrzebowanie na surowiec zielarski znacznie wzrosło. Okolice Unisławia stały się wtedy jednym z głównych obszarów uprawy mięty w kraju. Wiedza o tym, kiedy ścinać ziele i jak je suszyć, przechodziła w rodzinach z pokolenia na pokolenie.

Jak podawać miętę pieprzową unisławską

Najprostszy sposób to klasyczny napar: łyżeczkę suszu zalewa się gorącą wodą i parzy pod przykryciem kilka minut. Mięta sprawdza się też w kuchni:

• jako napar po obfitym obiedzie, zwłaszcza po tłustych mięsach,
• schłodzona, z plasterkiem cytryny i miodem jako letni napój,
• w lemoniadach i kompotach z jabłek lub agrestu,
• roztarta w moździerzu jako dodatek do sosów jogurtowych i sałatek.

Susz najlepiej przechowywać w szczelnym, ciemnym pojemniku z dala od wilgoci, aby nie stracił aromatu. Osoby przyjmujące leki lub mające problemy z refluksem powinny pić napar z umiarem.

Gdzie spróbować

Mięty z Unisławia warto szukać u lokalnych producentów ziół i na kiermaszach w powiecie chełmińskim, a także podczas regionalnych targów i jarmarków w województwie kujawsko-pomorskim. Wycieczka w okolice Unisławia latem pozwala zobaczyć zielone plantacje i poczuć zapach mięty unoszący się nad polami.

Mięta pieprzowa unisławska to przykład, jak szczególne gleby i doświadczenie plantatorów mogą zamienić zwykłe zioło w rozpoznawalny produkt regionu.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: