Kujawskie pierniki z ziemniakami

Kujawskie pierniki z ziemniakami wyglądają jak klasyczne świąteczne pierniczki: serduszka, gwiazdki i kwiatki pokryte białym lukrem. Ich sekretem jest jednak składnik, którego trudno się domyślić — gotowane ziemniaki. To one sprawiają, że ciastka są miękkie, pulchne i długo zachowują świeżość. Na Kujawach piecze się je przed Bożym Narodzeniem, a przepis przetrwał w domowych zeszytach i pamięci gospodyń. Od 2018 roku kujawskie pierniki z ziemniakami figuruje na Liście Produktów Tradycyjnych (LPT) prowadzonej przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Wygląd i smak

Pierniki mają około 5 cm wielkości i kształty wycinane foremkami: najczęściej serca, gwiazdy i kwiaty. Barwa ciasta jest jasnobrązowa, a wierzch pokrywa gładki, biały lukier. Po przełamaniu widać miękki, wilgotny środek. W smaku pierniki są słodkie, miodowe i korzenne, ale łagodniejsze niż twarde pierniki — ziemniaki nie dominują, tylko nadają ciastu delikatność i sprężystość.

Jak powstaje

Ziemniaki gotuje się, studzi i przeciska przez praskę, aby nie było grudek. Następnie łączy się je z mąką, tłuszczem, miodem, cukrem, sodą i przyprawą korzenną, a ciasto wyrabia do gładkości. Po rozwałkowaniu wycina się z niego kształty foremkami — dawniej, gdy foremek brakowało, używano po prostu szklanki. Pierniki układa się na pergaminie i piecze krótko, aby pozostały miękkie. Po ostudzeniu dekoruje się je lukrem z cukru pudru.

Gospodynie przechowywały pierniki w metalowych pudełkach. Dzięki ziemniakom ciastka nie wysychały i mogły czekać na święta nawet dwa tygodnie, a ich smak z dnia na dzień stawał się pełniejszy.

Ziemniak w kujawskiej kuchni

Ziemniaki zajmowały w kuchni kujawskiej ogromne miejsce. Gospodynie dodawały je nie tylko do zup i placków, ale też do wypieków: pączków, sernika, a także pierników. Był to sposób na oszczędność, bo ziemniaki zastępowały część mąki i jajek, a jednocześnie poprawiały strukturę ciasta i przedłużały jego świeżość.

W książce Regionalna Kuchnia Polska – Kujawy autorstwa M. Orłowskiej zapisano, że pierniki z ziemniakami pieczono na dwa tygodnie przed Bożym Narodzeniem. Tradycję tę od lat kultywuje Koło Gospodyń Wiejskich w Bronisławiu, a przepis sięga co najmniej kilkudziesięciu lat wstecz. Zapach korzennego ciasta w adwencie zapowiadał zbliżające się święta i rodzinne spotkania przy wigilijnym stole.

Pieczenie pierników było w kujawskich domach wydarzeniem rodzinnym. Dorośli wyrabiali ciasto, a dzieci wycinały kształty i pomagały lukrować. Wspólna praca przy stole w kuchni, zapach miodu i przypraw oraz oczekiwanie na święta sprawiały, że te ciastka zapadały w pamięć na całe życie i dziś wracają jako smak dzieciństwa.

Jak podawać kujawskie pierniki z ziemniakami

Pierniki najlepiej smakują po kilku dniach leżakowania. Można je podawać na różne sposoby:

• na świątecznym talerzu z innymi ciastkami bożonarodzeniowymi,
• do gorącej herbaty z cytryną lub kompotu z suszu,
• jako jadalne ozdoby na choinkę, jeśli przed pieczeniem zrobi się w nich otworki,
• zapakowane w celofan jako domowy prezent dla bliskich.

Przechowywane w szczelnej puszce zachowują miękkość przez wiele dni. Jeśli zaczną twardnieć, wystarczy włożyć do pudełka plasterek jabłka i zostawić na noc.

Gdzie spróbować

Kujawskich pierników z ziemniakami warto szukać na jarmarkach bożonarodzeniowych i kiermaszach organizowanych przez koła gospodyń wiejskich w gminie Dobre, w powiecie radziejowskim i w całym województwie kujawsko-pomorskim. Pojawiają się też podczas regionalnych konkursów kulinarnych, gdzie gospodynie prezentują tradycyjne wypieki.

Kujawskie pierniki z ziemniakami to dowód, że z prostych składników z własnego gospodarstwa można stworzyć słodki przysmak, który na stałe wpisał się w świąteczny kalendarz regionu.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: