Kapuśniak z burakiem cukrowym i ziemniakami z Leonina

Kapuśniak z burakiem cukrowym i ziemniakami z Leonina wygląda na talerzu bardzo kolorowo. W lekko czerwonym płynie pływa ciemnożółta kapusta kiszona, jasnobrązowe kawałki grzybów, czerwone kostki buraka ćwikłowego oraz jasnożółte kawałki buraka cukrowego i ziemniaków. Smak jest wyraźnie kwaśny, z delikatną słodyczą buraka. Zupę gotują mieszkańcy Leonina w powiecie opolskim na Lubelszczyźnie. 12 listopada 2025 roku kapuśniak z burakiem cukrowym i ziemniakami z Leonina został wpisany na Listę Produktów Tradycyjnych (LPT) w kategorii gotowych dań i potraw.

Zupa z czasów Kleniewskich

Historia tego kapuśniaku sięga końca XIX wieku, gdy w pałacu w Kluczkowicach mieszkał Jan Kleniewski. Był on pionierem uprawy buraka cukrowego w powiecie opolskim i rozwijał na tych ziemiach nowoczesne rolnictwo. Mieszkańcy Leonina pracowali w jego majątku – w polu, w zabudowaniach gospodarczych, a także w kuchni dworskiej jako kucharki i pomocnice.

Żona dziedzica, Maria, była osobą bywałą w świecie i ceniła dobrą kuchnię. Kapuśniak z burakiem cukrowym przyjął się na wsi, ponieważ wszystkie jego składniki pochodziły z własnego gospodarstwa: kiszona kapusta, ziemniaki, buraki, grzyby z pobliskich lasów i olej z rzepaku. Burak cukrowy, który w dworskich uprawach był surowcem dla przemysłu, w chłopskiej kuchni stał się sposobem na łagodną słodycz w zupie.

Olej rzepakowy z domowej prasy

Szczególną rolę w przepisie odgrywa olej rzepakowy tłoczony na ciepło. Rzepak znany był w Polsce już w XVI wieku, a olej wyciskano w domowych prasach, w których nasiona ściskano drewnianymi klinami. Taki olej ma głęboki, orzechowy aromat. W Leoninie wykorzystuje się go zarówno do wywaru, jak i do omasty – na oleju podsmaża się cebulę, którą polewa się ziemniaki.

Kapuśniak jadano przez cały rok, ale szczególnie w dni postne, gdy na stołach nie mogło być mięsa. Dzięki grzybom i olejowi zupa była sycąca i aromatyczna, a burak nadawał jej piękny kolor. Do dziś to danie przygotowują panie z Leonina, a zupę można spróbować podczas lokalnych imprez i konkursów kulinarnych w regionie.

Część kuchni powiatu opolskiego

Kapuśniak z Leonina trafił na listę razem z boszczem na zakwasie z pobliskiego Rogowa. Obie potrawy łączy postać Kleniewskiego i obecność buraka cukrowego w kuchni chłopskiej. Na koniec 2025 roku województwo lubelskie miało na Liście Produktów Tradycyjnych ponad 280 wyrobów, więcej niż jakikolwiek inny region kraju.

Smak i podanie

Kapuśniak z Leonina podaje się w dwóch osobnych naczyniach. W jednym jest gorąca zupa, w drugim ziemniaki gotowane w mundurkach, polane omastą z cebuli smażonej na oleju rzepakowym. Każdy sam decyduje, czy włoży ziemniaki do talerza, czy zje je osobno.

• Zupa w głębokim talerzu, ziemniaki w mundurkach w misce obok.
• Omasta z cebuli podsmażonej na oleju rzepakowym tłoczonym na ciepło.
• Pajda razowego chleba jako dodatek.

Przepis: postny kapuśniak z burakiem cukrowym i grzybami

Na 6 porcji. Czas przygotowania: około 1,5 godziny plus namaczanie grzybów.

Składniki

Zupa:

• 500 g kapusty kiszonej
• 6 suszonych grzybów
• 2 l wody
• 1 mały burak cukrowy (około 200 g)
• 1 burak ćwikłowy
• 2 ziemniaki
• 1 marchewka
• 1 cebula
• 2 łyżki oleju rzepakowego tłoczonego na ciepło
• 2 liście laurowe
• 4 ziarna ziela angielskiego
• 1 łyżeczka majeranku
• sól i pieprz

Do podania:

• 1 kg ziemniaków w mundurkach
• 2 cebule
• 3 łyżki oleju rzepakowego

Przygotowanie

1. Grzyby opłucz i namocz w szklance wody na kilka godzin. Ugotuj je w tej samej wodzie do miękkości, odcedź, zachowaj wywar i pokrój grzyby w paski.
2. Kapustę kiszoną posiekaj, zalej 2 l wody, dodaj liście laurowe i ziele angielskie. Gotuj około 30 minut.
3. Burak cukrowy, burak ćwikłowy, ziemniaki i marchewkę obierz i pokrój w kostkę. Dodaj do kapusty razem z grzybami i wywarem grzybowym. Gotuj około 25 minut, aż warzywa zmiękną.
4. Cebulę posiekaj i zeszklij na 2 łyżkach oleju rzepakowego. Przełóż do zupy.
5. Dopraw solą, pieprzem i majerankiem. Gotuj jeszcze 5 minut.
6. Ziemniaki do podania umyj i ugotuj w mundurkach. Cebulę pokrój w piórka i zrumień na oleju. Polej nią ziemniaki.
7. Podawaj zupę i ziemniaki w osobnych naczyniach.

Wskazówka: jeśli nie masz buraka cukrowego, możesz dodać więcej buraka ćwikłowego, ale zupa będzie mniej słodka i zmieni charakter.

Gdzie spróbować

Leonin leży w powiecie opolskim na Lubelszczyźnie, niedaleko Kluczkowic i Opola Lubelskiego, w zasięgu krótkiej podróży od Kazimierza Dolnego. Kapuśniak najłatwiej spróbować podczas lokalnych festynów, dożynek i konkursów kulinarnych, w których biorą udział gospodynie z Leonina. Najwygodniejszą bazą noclegową jest Kazimierz Dolny, skąd blisko jest zarówno do Kluczkowic, jak i do Janowca.

Kapuśniak z Leonina to opowieść o dworze, cukrowni i chłopskiej zaradności w jednym talerzu. Kwaśna kapusta, słodki burak i aromatyczny olej rzepakowy tworzą smak, który warto poznać na miejscu.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: