Kiełbasa „nadwieprzańska”

Kiełbasę nadwieprzańską poznaje się po długich, cienkich batonach: mierzą od 80 do 100 centymetrów i są nadziewane w wąskie jelito wieprzowe. Powierzchnia ma barwę od jasnobrązowej do brązowej, z lekkim połyskiem po wędzeniu. Po przekrojeniu widać mięso średnio rozdrobnione, a plastry grubości trzech milimetrów nie rozpadają się w palcach. Wyrób pochodzi z Baranowa w powiecie puławskim i od 2006 roku figuruje na Liście Produktów Tradycyjnych (LPT) prowadzonej przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Jak wygląda i jak smakuje

Około osiemdziesięciu procent farszu stanowią kawałki mięsa wieprzowego średniej wielkości, połączone drobniejszą masą, która spaja całość. Dzięki temu kiełbasa ma wyraźną, mięsistą strukturę, a mimo to kroi się równo. W smaku dominuje czosnek i aromat dymu, a w tle wyczuwa się pieprz oraz delikatną słoność peklowanego mięsa. Kiełbasa jest wędzona, parzona i lekko podsuszana, co nadaje jej zwartość i nieco mocniejszy smak niż świeżym wyrobom. Przechowywana w lodówce zachowuje jakość do dwóch tygodni.

Jak powstaje

Proces zaczyna się od wyboru surowca. Masarnia w Baranowie korzysta z tuczników z okolicznych gospodarstw, chowanych tradycyjnie i ubijanych w wieku około sześciu miesięcy, przy wadze w granicach stu kilogramów. Mięso rozbiera się ręcznie, pekluje i miesza z przyprawami, a następnie nadziewa w jelita. Batony zawiesza się w wędzarni, gdzie nabierają koloru i aromatu dymu z drewna liściastego. Po wędzeniu kiełbasę parzy się, a potem podsusza, aby odparowała część wilgoci.

Wytwórca podkreśla, że do produkcji używa wody z głębokich ujęć czwartorzędowych i nie stosuje sztucznych konserwantów. To prosta, rzemieślnicza technologia, która wymaga czasu i doświadczenia, ale daje wędlinę o stałym, rozpoznawalnym smaku.

Skąd nazwa

Kiełbasę zaczęto wyrabiać w 1968 roku w masarni Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” w Baranowie. Nazwę otrzymała w 1971 roku od restauracji „Nadwieprzanka”, prowadzonej przez tę samą spółdzielnię. Sama restauracja wzięła miano od rzeki Wieprz, nad którą leży Baranów. Z czasem przymiotnik „nadwieprzański” objął całą rodzinę wyrobów z tej masarni, a wśród nich szynkę, polędwicę, baleron i boczek. Spółdzielnia działa od 1948 roku, więc wędliny z Baranowa są dla wielu mieszkańców regionu smakiem znanym od dziecka.

Wyroby z tej rodziny zdobywały nagrody w konkursie „Nasze Kulinarne Dziedzictwo – Smaki Regionów”. Najważniejszą z nich jest „Perła” przyznana w 2009 roku, która potwierdziła, że lokalna masarnia potrafi utrzymać tradycyjną jakość.

Jak podawać

Kiełbasa nadwieprzańska jest gotowa do jedzenia bez obróbki, ale dobrze znosi też krótkie podgrzanie. Najlepiej pokroić ją w ukośne plastry albo w kawałki długości kilku centymetrów.

• Na zimno: z pieczywem żytnim, ogórkiem kiszonym i chrzanem.
• Na ognisku lub grillu: krótko, tylko do rozgrzania i lekkiego przypieczenia skórki.
• W kuchni: jako dodatek do żuru, bigosu albo fasolki po bretońsku.
• Na desce wędlin: obok szynki i polędwicy z tej samej masarni.

Cienkie batony łatwo zabrać w podróż, dlatego kiełbasa sprawdza się jako prowiant na rowerową wycieczkę wzdłuż Wieprza.

Gdzie spróbować

Baranów leży w powiecie puławskim, przy dawnym szlaku z Lublina na Podlasie, w miejscu przeprawy przez Wieprz. Miejscowość ma prawa miejskie od 1544 roku, a jej układ urbanistyczny nadal przypomina o dawnym handlowym charakterze. Wędliny z miejscowej masarni można kupić w sklepach spółdzielni i spróbować w restauracji „Nadwieprzanka”. Wizytę warto połączyć z wycieczką do Puław i Kazimierza Dolnego albo spływem kajakowym po Wieprzu.

Długi baton kiełbasy z Baranowa to kawałek historii spółdzielczej masarni, która od ponad pół wieku robi wędliny po swojemu, bez pośpiechu i z lokalnego surowca.

Gdzie kupić

• Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska” Baranów– Masarnia — strona producenta / sklep, ul. Spółdzielcza 1, 24-105 Baranów, tel. 81 883 40 23, e-mail: biuro@gsbaranow.pl

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: