Barszcz czereśniowy

Barszcz czereśniowy to letnia zupa o jasnoróżowej, nieprzezroczystej barwie, w której pływają kawałki czereśni. Ma płynną, lekko zawiesistą konsystencję. Smakuje słodko i winnie, a w zapachu wyczuwa się migdały i miętę oraz delikatną nutę świeżych warzyw, cukru i śmietany. Od dawna jest ulubioną potrawą mieszkańców Lubelszczyzny, a 14 marca 2018 roku trafił na Listę Produktów Tradycyjnych (LPT).

Czereśnie z lubelskich sadów

Lubelszczyzna kojarzy się przede wszystkim z rolnictwem, ale jej mieszkańcy od pokoleń zajmują się także sadownictwem i ogrodnictwem. Czereśnie rosły w wielu przydomowych sadach, a ich uprawa była jedną z wieloletnich tradycji w gminach regionu. Różnorodność odmian i długi czas owocowania sprawiały, że czereśnie trafiały do kuchni od lipca aż do późnej jesieni.

Przy odpowiednim przechowywaniu albo po wcześniejszej obróbce owoce wykorzystywano nawet zimą. Z przydomowych czereśni najczęściej robiono przetwory: kompoty, konfitury i soki. Latem, gdy owoców było najwięcej, gotowano z nich barszcz.

Zupa na upalne dni

Receptura barszczu czereśniowego powstała na bazie zupy warzywnej, do której dodawano czereśnie. Tak przygotowana zupa była świetnym posiłkiem na upalne dni. Była tania, szybka w przygotowaniu, a przy tym bardzo smaczna. W czasie żniw, gdy cała rodzina pracowała w polu, liczyło się każde danie, które można było szybko podać.

Barszcz czereśniowy często podawano zamiast tradycyjnej zupy jako pierwsze danie, ale bywał też deserem. Dodawano do niego drobny makaron lub groszek ptysiowy. W niektórych domach wrzucano do garnka świeże zioła, przede wszystkim miętę, które nadawały zupie niepowtarzalny aromat. Nuta migdałów pochodzi z pestek czereśni, które w czasie gotowania oddają swój charakterystyczny zapach.

Proporcje zależały od tego, co akurat było w ogrodzie i w sadzie. W jednych domach barszcz był gęstszy od warzyw, w innych bardziej owocowy i słodszy. Gospodynie dobierały ilość cukru do odmiany czereśni: ciemne, dojrzałe owoce potrzebowały go niewiele, a jaśniejsze i kwaśniejsze trochę więcej. Śmietanę dodawano na końcu, by zupa nabrała kremowego, jasnoróżowego koloru.

Od domowego stołu do restauracji

Barszcz czereśniowy jest nadal bardzo popularny i gotuje się go szczególnie latem. Rosnące zainteresowanie kuchnią regionalną sprawiło, że ta potrawa gości nie tylko na domowych stołach. Coraz częściej pojawia się w renomowanych restauracjach i na bankietach, gdzie zaskakuje gości połączeniem owoców i warzyw.

Owocowe zupy mają w polskiej kuchni długą tradycję. Barszcz czereśniowy wyróżnia się jednak tym, że nie jest wyłącznie słodki. Bulion warzywny i śmietana nadają mu łagodną, kremową głębię, a czereśnie dodają słodyczy i lekko winnej kwasowości. To połączenie, które dobrze gasi pragnienie i jednocześnie syci.

Wiele gospodyń gotuje barszcz na zapas i trzyma go w chłodnym miejscu. Schłodzony smakuje równie dobrze jak ciepły, a następnego dnia ma jeszcze pełniejszy aromat.

Smak i podanie

Barszcz czereśniowy można podawać na ciepło albo dobrze schłodzony, zależnie od pogody.

• Tradycyjnie podaje się go z drobnym makaronem.
• Groszek ptysiowy dodaje zupie chrupkości.
• Kilka listków świeżej mięty podkreśli jego aromat.
• Jako deser można go podać z łyżką gęstej śmietany.
• W upalne dni najlepiej smakuje prosto z lodówki.

Przepis: barszcz czereśniowy z miętą i makaronem

Na 4–6 porcji. Czas: około 50 minut.

Składniki

• Wywar: 1,5 l wody, 1 marchewka, 1 pietruszka, kawałek selera, 1 mała cebula
• Owoce: 600 g czereśni (część z pestkami)
• Zabielanie: 200 ml śmietany 18%, 1 łyżka mąki
• Przyprawy: 2–3 łyżki cukru, szczypta soli, gałązka świeżej mięty
• Do podania: 150 g drobnego makaronu lub groszek ptysiowy

Przygotowanie

1. Warzywa obierz, pokrój w kostkę i gotuj w wodzie z odrobiną soli przez około 20 minut.
2. Czereśnie umyj. Z większości usuń pestki, a około garści owoców zostaw w całości, by zupa nabrała migdałowego aromatu.
3. Dodaj czereśnie do wywaru i gotuj 10 minut. Wyjmij całe owoce z pestkami.
4. Dopraw zupę cukrem do smaku, tak by była słodko-winna.
5. Śmietanę wymieszaj z mąką i kilkoma łyżkami gorącej zupy, a potem wlej do garnka, mieszając.
6. Zagotuj krótko, dodaj gałązkę mięty i odstaw na 5 minut. Miętę wyjmij.
7. Makaron ugotuj osobno w osolonej wodzie.
8. Podawaj barszcz na ciepło lub po schłodzeniu, z makaronem albo groszkiem ptysiowym.

Barszcz można też przygotować poza sezonem, z czereśni mrożonych albo zapasteryzowanych latem w słoikach. Wtedy warto zmniejszyć ilość cukru, bo przetwory są zwykle słodsze od świeżych owoców.

Gdzie spróbować

Bazą do kulinarnej wyprawy po Lubelszczyźnie może być Lublin, skąd łatwo dojechać do sadowniczych wsi regionu. Barszcz czereśniowy najlepiej zamawiać latem, w sezonie czereśni. Warto pytać o niego w restauracjach z kuchnią regionalną oraz na letnich festynach i jarmarkach.

Barszcz czereśniowy to smak lubelskiego lata zamknięty w talerzu. Łączy słodycz owoców z przydomowego sadu z prostotą wiejskiej zupy warzywnej i pokazuje, jak pomysłowo dawne gospodynie korzystały z darów natury.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: