Pierogi z siemieniem konopnym

Pierogi z siemieniem konopnym mają cienkie, elastyczne ciasto w lekko żółtym kolorze, brzegi zawijane w falbankę i średnio około 7 centymetrów długości. W środku kryje się farsz z ugotowanego siemienia konopnego. Pierogi są sprężyste, miękkie i aksamitne w dotyku, a ich smak jest słodkawy, z zapachem przypominającym orzech włoski. Przywróciły je mieszkanki Marysina, podlubelskiej wsi. 29 kwietnia 2025 roku pierogi z siemieniem konopnym zostały wpisane na Listę Produktów Tradycyjnych (LPT) w kategorii gotowych dań i potraw.

Konopie na Lubelszczyźnie

Konopie siewne to jedna z najdawniej uprawianych roślin. Poza kuchnią wykorzystywano je do wyrobu papieru, mocnych lin i tkanin. Na Lubelszczyźnie uprawa konopi była bardzo popularna aż do połowy XX wieku – niemal każde gospodarstwo miało swój zagon, z którego pozyskiwano włókno i nasiona. Siemię było cennym, tłustym pożywieniem, szczególnie ważnym w okresach postu, gdy nie jadało się mięsa ani nabiału.

Z biegiem lat naturalne włókna konopne wyparły tkaniny przemysłowe, a uprawa konopi niemal zanikła. Razem z nią z kuchni zniknęły pierogi z siemieniem, które przez wiele lat pozostawały tylko we wspomnieniach starszych mieszkańców.

Pierogi na szczęście

Siemię konopne miało szczególne miejsce w wigilijnej tradycji. W Wigilię Bożego Narodzenia połowę zebranych nasion odkładano na wiosenny zasiew, a z drugiej połowy robiono pierogi. Ich zjedzenie podczas wieczerzy miało zapewnić szczęście w nadchodzącym roku. Postny farsz bez mięsa i nabiału doskonale wpisywał się w charakter wigilijnego stołu, a orzechowy smak konopi odróżniał te pierogi od popularnych pierogów z kapustą i grzybami.

Marysieńki przywracają tradycję

Dawny zwyczaj postanowiły odtworzyć mieszkanki Marysina zrzeszone w Kole Gospodyń Wiejskich Marysieńki. Sprzyja temu moda na produkty konopne, które przeżywają dziś renesans i trafiają do sklepów ze zdrową żywnością. Dzięki gospodyniom pierogi z siemieniem konopnym są dziś serwowane podczas spotkań i festynów jako tradycyjna potrawa promująca Marysin. Województwo lubelskie, lider pod względem liczby produktów na liście, ma wśród nich wiele odmian pierogów – od jagodowych lubelskich po pierogi turowskie z soczewicą.

Jak powstaje farsz z konopi

Siemię namacza się w wodzie z dodatkiem soli i odstawia na kwadrans, aby napęczniało. W starszych, domowych sposobach nasiona mielono i rozcierano z gorącą wodą na „mleczko”, które gotowano, a powstały na wierzchu kożuch zbierano i łączono z podsmażoną cebulą. Ciasto przygotowuje się z mąki, gorącej wody, jajka, oleju i szczypty soli. Po ugotowaniu pierogi okrasza się omastą z cebuli i natki pietruszki, smażonych na oleju, aż cebula się zarumieni.

Siemię konopne było też wygodnym zapasem na zimę. Suche nasiona dobrze się przechowywały, a tuż przed świętami wystarczyło je namoczyć i rozetrzeć, by uzyskać pożywny, tłusty farsz. W wielu domach z tego samego siemienia przygotowywano również siemieniotkę, czyli wigilijną zupę z konopi, dlatego pierogi i zupa często pojawiały się na stole jednego wieczoru. Takie potrawy dobrze pokazują, jak dawna kuchnia wiejska łączyła gospodarność z symboliką świąt i pracy na roli.

Smak i podanie

Farsz jest delikatny i lekko słodkawy, z wyraźną nutą orzechów. Omasta z cebuli i pietruszki dodaje świeżości i aromatu.

• Na Wigilię jako jedna z postnych potraw.
• Z omastą z cebuli i natki pietruszki na oleju.
• Z kompotem z suszu albo barszczem czerwonym.

Przepis: pierogi z siemieniem konopnym i omastą

Na około 40 pierogów. Czas przygotowania: około 1,5 godziny.

Składniki

Farsz:

• 250 g łuskanego siemienia konopnego
• 200 ml gorącej wody
• 1 cebula
• 1 łyżka oleju
• sól i pieprz

Ciasto:

• 500 g mąki pszennej
• 250 ml gorącej wody
• 1 jajko
• 2 łyżki oleju
• szczypta soli

Omasta:

• 2 cebule
• pęczek natki pietruszki
• 4 łyżki oleju
• szczypta soli

Przygotowanie

1. Siemię zmiel lub rozgnieć w moździerzu. Zalej gorącą wodą z szczyptą soli, wymieszaj i odstaw na 15 minut, aby napęczniało.
2. Cebulę posiekaj i zeszklij na oleju. Dodaj do siemienia, dopraw solą i pieprzem.
3. Mąkę wymieszaj z solą, dodaj jajko, olej i gorącą wodę. Wyrób gładkie, sprężyste ciasto.
4. Rozwałkuj ciasto cienko i wycinaj krążki szklanką.
5. Na każdy krążek nałóż łyżeczkę farszu, sklej brzegi, zawijając je w falbankę.
6. Na omastę posiekaj drobno cebulę i natkę. Smaż na oleju z szczyptą soli, aż cebula się zezłoci.
7. Pierogi gotuj partiami w osolonym wrzątku 2–3 minuty od wypłynięcia.
8. Wyłóż na talerz i polej omastą.

Wskazówka: łuskane siemię kupisz w sklepach ze zdrową żywnością; jeśli farsz jest za suchy, dodaj łyżkę wody.

Gdzie spróbować

Marysin leży w pobliżu Lublina, dlatego wizytę łatwo połączyć ze zwiedzaniem miasta. Pierogi z siemieniem konopnym gospodynie z KGW Marysieńki przygotowują na festyny, spotkania i wydarzenia promujące wieś. Warto śledzić lokalny kalendarz imprez, zwłaszcza w okresie przedświątecznym. Najwygodniejszą bazą noclegową będzie Lublin.

Pierogi z siemieniem konopnym to przykład tradycji, która niemal zniknęła i wróciła dzięki pasji gospodyń. Ich orzechowy smak przypomina dawne wigilie na lubelskiej wsi.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: