Chruściki zwane też chrustem

Chruściki, nazywane też chrustem albo faworkami, to cienkie, kruche ciasteczka w kształcie rozciągniętej kokardy, smażone na złoty kolor i obficie posypane cukrem pudrem. Na Kujawach przygotowuje się je od Bożego Narodzenia aż do końca karnawału, a szczególnie w tłusty czwartek i ostatki. Od 2023 roku chruściki zwane też chrustem figurują na Liście Produktów Tradycyjnych (LPT) prowadzonej przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Wygląd i smak

Każdy chruścik to pasek ciasta o długości 10–12 cm i szerokości 3–4 cm, z nacięciem pośrodku, przez które przeciąga się jeden koniec — tak powstaje charakterystyczna kokardka. Ciasto jest jasnozłote, pokryte drobnymi pęcherzykami powietrza i białym cukrem pudrem. Dobrze usmażony chruścik jest bardzo kruchy, rozpada się przy pierwszym ugryzieniu i niemal rozpływa w ustach. Smak jest delikatny, lekko maślany, a słodycz pochodzi głównie z cukrowej posypki.

Jak powstaje

Ciasto przygotowuje się z mąki, żółtek, kwaśnej śmietany i odrobiny alkoholu lub octu, który sprawia, że chruściki mniej nasiąkają tłuszczem. Najważniejszym etapem jest „zbijanie” ciasta wałkiem — gospodynie uderzają nim w ciasto, składają je i ponownie zbijają, aby wprowadzić do środka jak najwięcej powietrza. Następnie ciasto wałkuje się bardzo cienko, podsypując możliwie małą ilością mąki, kroi w paski, nacina i przekłada końce, formując kokardki.

Chruściki smaży się partiami w głębokim, mocno rozgrzanym tłuszczu, przewracając je, aż zarumienią się z obu stron. Po wyjęciu odsącza się je na papierze i jeszcze ciepłe posypuje cukrem pudrem. Przy smażeniu w głębokim tłuszczu trzeba zachować ostrożność i nie zostawiać garnka bez nadzoru.

Karnawał na Kujawach

Okres karnawału był na wsi czasem zabaw, wesel i spotkań towarzyskich, a słodkie wypieki smażone w tłuszczu stanowiły ich nieodłączny element. Chrust smażono na zabawy, kuligi i ostatki, kiedy przed nadejściem Wielkiego Postu trzeba było wykorzystać zapasy tłuszczu, jaj i śmietany. Przepisy przekazywano z pokolenia na pokolenie, a umiejętność cienkiego wałkowania ciasta była powodem do dumy gospodyni.

Chruściki zostały wpisane na listę razem z zupą fasolową po kujawsku i stanowiły setny produkt z województwa kujawsko-pomorskiego. Wniosek przygotowała Anna Patyk z Koła Gospodyń Wiejskich w Bronisławiu, która doprowadziła do wpisu kilkudziesięciu kujawskich produktów.

Smażenie chruścików było zajęciem, przy którym pomagała cała rodzina. Jedna osoba wałkowała ciasto, druga kroiła paski i przekładała kokardki, trzecia pilnowała tłuszczu, a dzieci posypywały gotowe ciastka cukrem pudrem. Gospodynie przygotowywały je w ogromnych ilościach, bo chrust znikał błyskawicznie — zarówno na domowych przyjęciach, jak i podczas wiejskich zabaw karnawałowych. Na stół trafiał zwykle w wiklinowych koszach lub na dużych półmiskach.

Jak podawać chruściki

Chruściki najlepiej smakują w dniu usmażenia, gdy są najbardziej kruche. Można je podawać:

• na tłusty czwartek obok pączków,
• na karnawałowych przyjęciach i ostatkach,
• do kawy, herbaty lub ciepłego kompotu,
• na dużym półmisku, ułożone w stos i oprószone cukrem pudrem.

Przechowywane w szczelnej puszce zachowują kruchość przez dwa–trzy dni.

Gdzie spróbować

Kujawskie chruściki pojawiają się w karnawale w piekarniach i cukierniach całego regionu, a także na zimowych jarmarkach, festynach i konkursach kół gospodyń wiejskich. Szczególnie warto szukać ich w powiecie radziejowskim, gdzie tradycja domowego smażenia chrustu jest wciąż żywa.

Chruściki to smak kujawskiego karnawału — lekki, kruchy i słodki, a przy tym przypominający o wspólnym świętowaniu przy jednym stole.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: