Szlak smaków Podlasia

Na jednym podlaskim stole mogą spotkać się ser koryciński, tatarski pierekaczewnik, litewskie cepeliny i babka ziemniaczana z pieca. Takie zestawienie nie jest dziełem przypadku, tylko efektem kilku stuleci sąsiedztwa Polaków, Litwinów, Białorusinów i Tatarów. Podlaski Szlak Kulinarny „Podlaskie Smaki” zbiera tę różnorodność w jedną sieć miejsc: gospodarstw agroturystycznych, regionalnych restauracji i producentów lokalnej żywności. Nie prowadzi jedną wyznaczoną drogą. To raczej mapa adresów, między którymi przemieszcza się samochodem, wybierając te części regionu, na które ma się ochotę i czas.

Czym jest szlak „Podlaskie Smaki”

Szlak działa od 2016 roku i obejmuje około 35 punktów. Opiekuje się nim Stowarzyszenie „Podlaskie Smaki”, utworzone przez wytwórców produktów regionalnych i tradycyjnych. Ich wspólny cel jest prosty: pokazać, że kuchnia Podlasia to coś więcej niż kilka znanych potraw z ziemniaków. Wiele z tych firm to małe, rodzinne gospodarstwa, w których przepisy przekazuje się z pokolenia na pokolenie, a gość może zobaczyć, jak powstaje ser, wędlina czy ciasto.

Ze względu na bogactwo regionu twórcy podzielili szlak na dziewięć „spiżarni”. Każda z nich odpowiada innemu fragmentowi Podlasia i innej tradycji kulinarnej: białostocka, korycińska, litewska, tatarska, biebrzańska, szlachecka, suwalska, białowieska i nadbużańska. Taki podział ułatwia planowanie, bo zamiast próbować objechać całe województwo, można wybrać jedną lub dwie spiżarnie i poznać je dokładnie.

Przystanki, od których warto zacząć

Białystok – miejski punkt startu

Stolica regionu to wygodne miejsce na początek podróży. W regionalnych restauracjach łatwo spróbować podlaskich klasyków: kartaczy, czyli dużych ziemniaczanych pierogów z mięsnym farszem, oraz babki i kiszki ziemniaczanej, chrupiących z wierzchu i miękkich w środku. Między posiłkami warto przejść się do Pałacu Branickich, nazywanego „Wersalem Północy”, i do Muzeum Historycznego, które pomaga zrozumieć wielokulturową przeszłość miasta.

Korycin – spiżarnia serowa

Spiżarnia korycińska to królestwo sera korycińskiego. Ten dojrzewający ser podpuszczkowy powstaje w małych gospodarstwach w Korycinie i okolicznych wsiach, a jego smak zmienia się w zależności od czasu dojrzewania: młody jest łagodny i lekko kwaskowy, starszy staje się wyrazistszy. Najlepiej kupić go bezpośrednio od wytwórcy lub na lokalnych targach i spróbować kilku wersji, także z ziołami.

Kruszyniany i Bohoniki – smaki tatarskie

W spiżarni tatarskiej kuchnia łączy się z historią. W Kruszynianach i Bohonikach stoją drewniane meczety i mizary, czyli muzułmańskie cmentarze, uznane za pomnik historii. Tutejsze gospodarstwa serwują pierekaczewnik – warstwowe, zawijane ciasto z nadzieniem – a także czebureki i kołduny. Kruszyniany pozwalają połączyć zwiedzanie z obiadem i dłuższym pobytem, a Bohoniki są cichsze i bardziej kameralne. Do obu wsi blisko jest z Sokółki, która również słynie z tatarskich specjałów i słodkich obwarzanków.

Tykocin – zupy, nalewka i barokowy rynek

Dawne miasteczko żydowskie nad Narwią to jeden z najbardziej malowniczych przystanków. Można tu spróbować regionalnych zup i nalewki „Benedyktynki”, a przy okazji zwiedzić barokową synagogę i zamek. Tykocin dobrze sprawdza się jako krótki postój w drodze między Białymstokiem a Doliną Biebrzy.

Nad Biebrzą – chłopska kuchnia i leśne miody

Spiżarnia biebrzańska to proste, sycące jedzenie: babka i kiszka ziemniaczana, knysze, a do tego leśne miody i przetwory z grzybów. W gospodarstwach nad Biebrzą piecze się przy piecu kaflowym i prowadzi warsztaty lepienia pierogów, dzięki czemu kuchnię można poznać od strony stolnicy, a nie tylko talerza. To dobra propozycja dla rodzin i miłośników przyrody, bo w okolicy rozciągają się rozległe bagna i łąki.

Białowieża – kuchnia puszczańska

W spiżarni białowieskiej dominują smaki lasu: dziczyzna w aromatycznych sosach, grzyby i miody. Posiłek warto połączyć ze spacerem po Puszczy Białowieskiej i wizytą w rezerwacie żubrów. Białowieża to także dobra baza noclegowa na dwa lub trzy dni, z której łatwo dojechać do innych punktów na południu regionu.

Suwalszczyzna i okolice Wigier

Spiżarnia suwalska i litewska prowadzą na północ, gdzie wpływy litewskie są szczególnie wyraźne. To tutaj szuka się cepelinów, blinów, kindziuka i kumpiaka, a także sękacza – ciasta pieczonego na rożnie, którego przekrój przypomina słoje drzewa. Krajobraz jezior i wzgórz wokół Suwałk i Wigier sprawia, że ta część szlaku dobrze łączy się z aktywnym wypoczynkiem.

Co zjeść na szlaku

• Kartacze – duże ziemniaczane pierogi z mięsem, flagowe danie regionu.
• Babka i kiszka ziemniaczana – podawane często z sosem grzybowym lub zsiadłym mlekiem.
• Ser koryciński – dojrzewający ser podpuszczkowy z okolic Korycina.
• Pierekaczewnik, czebureki i kołduny – smaki podlaskich Tatarów.
• Sękacz – wypiek z rożna, który dobrze znosi podróż i nadaje się na prezent.
• Pierogi z jagodami – latem obecne w wielu lokalach.
• Leśne miody i przetwory z grzybów – pamiątka z Biebrzy i Puszczy Białowieskiej.

Jak zaplanować wizytę

Szlak jest siecią niezależnych miejsc, więc nie trzeba go przejeżdżać od początku do końca. Najwygodniej wybrać jedną część regionu: na przykład Białystok, Tykocin i Biebrzę na północny zachód od miasta, spiżarnię tatarską z Sokółką i Kruszynianami na wschodzie albo Białowieżę na południu. Wiele gospodarstw oferuje biesiady regionalne, warsztaty kulinarne i nocleg na miejscu, co pozwala rozłożyć podróż na dłuższy weekend.

Punkty szlaku to w większości małe rodzinne firmy, a sam szlak nie jest oznakowany w terenie. Przed przyjazdem warto zadzwonić do gospodarza i umówić wizytę, szczególnie poza sezonem. Podobnie z meczetami w Kruszynianach i Bohonikach – wejście najlepiej ustalić wcześniej.

Na pierwszą wyprawę wystarczy jeden dzień: rano ser prosto z Korycina, po południu pierekaczewnik w Kruszynianach, a wieczorem babka ziemniaczana w podlaskiej agroturystyce. To wystarczy, żeby zrozumieć, dlaczego kuchnia Podlasia smakuje jak spotkanie kilku kultur przy jednym stole.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: