Całuski pszczelowolskie

Na blasze całuski wyglądają jak drobne, złotobrązowe kulki. Całuski pszczelowolskie to miodowe ciasteczka wypiekane w Pszczelej Woli, miejscowości związanej z kształceniem pszczelarzy. Każdy kawałek ciasta trzeba uformować ręcznie; gotowe wypieki mają zaledwie 15–20 mm średnicy. Mały rozmiar nie jest tu ozdobą opowieści, lecz cechą, po której można odróżnić ten wyrób od większych pierników.

Małe ciastko, wyraźny zapach miodu

Całuski są okrągłe i lekko spłaszczone. Z zewnątrz mają barwę złotobrązową, a w przekroju są nieco jaśniejsze i lekko porowate. To kruche, początkowo dość twarde ciastka o łagodnej słodyczy. W zapachu spotykają się miód, korzenne przyprawy i subtelna nuta wosku pszczelego. Intensywność koloru zależy między innymi od użytego miodu, dlatego nie każda partia wygląda identycznie.

Wypiek zmienia się także podczas przechowywania. Miód przyciąga wilgoć z otoczenia, więc kruche ciasteczka z czasem miękną, jeśli pozostaną wystawione na powietrze. W szczelnym pojemniku dłużej zachowują pierwotną konsystencję. To użyteczna wskazówka przy podawaniu: warto wyjąć tylko tyle sztuk, ile trafi od razu na stół, a pozostałe zamknąć po ostygnięciu i przechowywać oddzielnie od wilgotnych wypieków.

Skąd wzięły się całuski

Historia tego drobnego wypieku łączy się z Technikum Pszczelarskim w Pszczelej Woli. Uczniowie poznawali tam także zastosowanie miodu w kuchni, a ręczne formowanie licznych małych kulek stało się częścią szkolnej tradycji. Ciasteczka przygotowywano dla gości oraz prezentowano podczas wystaw i spotkań związanych z pszczelarstwem. Jedną z osób, które popularyzowały je przez lata, był Mieczysław Wojtacki, absolwent i późniejszy nauczyciel szkoły.

Tradycja nie opiera się wyłącznie na wspomnieniach. Wzmianka o wypieku pojawia się już w artykule „10 lat Pszczelej Woli” opublikowanym w czasopiśmie „Pszczelarstwo” w 1955 roku. Od 2012 roku całuski znajdują się na LPT (Liście Produktów Tradycyjnych) w województwie lubelskim. Wpis dotyczy konkretnego wyrobu i jego związku z miejscową kulturą pszczelarską, a nie wszystkich ciastek z dodatkiem miodu.

Co dzieje się z ciastem

W tradycyjnym sposobie przygotowania miód najpierw się rozpuszcza i studzi, a jajka uciera z cukrem. Następnie dodaje się mąkę, przyprawy korzenne i sodę, po czym wyrabia ciasto. Formuje się z niego wałeczki, dzieli je na niewielkie kawałki i ręcznie toczy kulki. Ciasteczka piecze się do uzyskania ciemnozłotego koloru. Charakterystyczny szczegół to blacha smarowana woskiem pszczelim zamiast tłuszczem; dzięki temu zapach wosku staje się częścią rozpoznawalnego aromatu wypieku.

Przy tak niewielkiej średnicy staranne formowanie naprawdę ma znaczenie. Kawałki o podobnej wielkości łatwiej upiec równomiernie, a ciasteczka wyglądają jak jedna partia, nawet jeśli każde zostało zrobione osobno. Ręczne dzielenie i toczenie kulek jest najbardziej pracochłonnym etapem wypieku. W szkole pszczelarskiej ta powtarzalna czynność angażowała kolejne roczniki uczniów. Zamiast dekoracji na wierzchu całuski zawdzięczają swój rozpoznawalny charakter małej formie, barwie oraz połączeniu miodu, przypraw korzennych i zapachu pszczelego wosku.

Jak podać miodowe ciastka

Całuski pasują do herbaty i kawy, zwłaszcza gdy chce się podać niewielką słodką przekąskę zamiast dużego kawałka ciasta. Można ułożyć je na osobnym talerzyku, tak aby uwaga skupiła się na zapachu miodu i przypraw. Jeśli lubisz bardziej kruche wypieki, podaj je niedługo po przygotowaniu; jeśli wolisz łagodniejszą, miększą strukturę, pamiętaj, że kontakt z wilgotnym powietrzem stopniowo ją zmienia. W obu przypadkach warto porównać aromat i kolor: to właśnie one pokazują, jak wiele wnosi miód do pozornie prostego ciastka.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: