Gęś Biała Kołudzka – owsiana

Gęś Biała Kołudzka – owsiana to młoda gęś tuczona przed ubojem całym ziarnem owsa, która wyróżnia się ciemnoczerwonym, soczystym mięsem i jasną, woskową skórą. To kujawska odmiana słynnej polskiej gęsi owsianej, a jej nazwa pochodzi od wsi Kołuda Wielka, gdzie wyhodowano tę rasę. Od 2023 roku Gęś Biała Kołudzka – owsiana figuruje na Liście Produktów Tradycyjnych (LPT) prowadzonej przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Wygląd i smak

Tuszka waży zwykle od 4,5 do 5,8 kg. Skóra ma jasnowoskową barwę, a pod nią znajduje się umiarkowana warstwa tłuszczu. Mięso jest ciemnoczerwone, delikatne i bardzo soczyste. Dzięki karmieniu owsem nabiera charakterystycznego, lekko orzechowego aromatu, a tłuszcz po wytopieniu ma czysty, łagodny smak. Gęsina z tej rasy jest krucha i nie wymaga długiego duszenia, by stała się miękka.

Jak powstaje

Gęsi odchowuje się w tradycyjnym systemie: większą część życia spędzają na pastwiskach, skubiąc trawę i zioła. Kluczowe są ostatnie trzy tygodnie przed ubojem, kiedy ptaki karmi się do woli całym ziarnem owsa. To właśnie ten okres decyduje o jakości mięsa, jego barwie i smaku. Gęsi ubija się w 15–16 tygodniu życia, czyli po ukończeniu ponad stu dni, gdy osiągają najlepszy stosunek mięsa do tłuszczu.

Gęsinę należy przechowywać w lodówce i przed podaniem dokładnie przepiec lub udusić — tak jak każde mięso drobiowe.

Rasa z Kołudy Wielkiej

Gęś Biała Kołudzka powstała w Zakładzie Doświadczalnym Instytutu Zootechniki w Kołudzie Wielkiej na Kujawach. W 1984 roku wyodrębniono w niej dwa rody: mięsny i nieśny, a gęś owsiana jest ich mieszańcem, łączącym dobre przyrosty z wysoką jakością mięsa. Dziś rasa stanowi podstawę polskiego chowu gęsi.

Tradycja hodowli gęsi na ziemiach polskich sięga czasów Piastów. W XIX wieku Polska była potęgą gęsiarską — przez warszawską „gęsią giełdę” przechodziło rocznie ponad 3 miliony ptaków, które trafiały głównie na rynki niemieckie. Współcześnie gęsina wraca na polskie stoły dzięki akcji „Kujawsko-pomorska gęsina na świętego Marcina”, której kulminacją jest Festiwal Gęsiny w Przysieku koło Torunia. Zwyczaj jedzenia gęsi w dniu świętego Marcina, 11 listopada, ma w regionie długą historię.

Hodowla gęsi przez wieki była ważnym elementem kujawskiego gospodarstwa. Stada pasły się na łąkach i ścierniskach pod okiem gęsiarek, często dzieci, które od wiosny do jesieni pilnowały ptaków. Z gęsi wykorzystywano wszystko: mięso, tłuszcz, podroby, krew do czerniny, a pierze i puch trafiały do pierzyn i poduszek, stanowiąc ważną część posagu panny młodej. Jesienne skubanie pierza zamieniało się w towarzyskie wieczory, podczas których kobiety śpiewały i opowiadały historie.

Jak podawać gęś owsianą

Gęś owsiana to mięso na święta i rodzinne spotkania. Najlepiej smakuje:

• pieczona w całości z jabłkami i majerankiem,
• w postaci pieczonych udek z modrą kapustą,
• jako różowa pierś smażona na skórze,
• z pyzami, kluskami śląskimi lub kaszą gryczaną.

Wytopiony podczas pieczenia tłuszcz warto zachować — to doskonały dodatek do pieczywa i ziemniaków.

Gdzie spróbować

Najlepszą okazją, by spróbować kołudzkiej gęsiny, jest listopadowy sezon świętomarcińskie: wtedy wiele restauracji w województwie kujawsko-pomorskim przygotowuje specjalne menu z gęsiną, a w Przysieku odbywa się festiwal z pokazami kulinarnymi i degustacjami. Gęsi tuszki i elementy można kupić u lokalnych hodowców i w sklepach z produktami regionalnymi.

Gęś Biała Kołudzka – owsiana to smak, który łączy naukę, tradycję hodowli i świąteczną biesiadę przy jednym stole.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: