Gryczok godziszowski

Gryczok godziszowski to warstwowy wypiek z kaszy gryczanej i sera, pieczony w blaszce o boku od 25 do 35 centymetrów. Ma od sześciu do ośmiu centymetrów wysokości i złotobrązowy wierzch pokryty kruszonką. Pochodzi z gminy Godziszów w powiecie janowskim, a od 2008 roku figuruje na Liście Produktów Tradycyjnych (LPT) prowadzonej przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Jak wygląda i jak smakuje

Na przekroju gryczoka widać kilka wyraźnych warstw. Na dole leży cienki placek z ciasta naleśnikowego, nad nim gruba warstwa kaszy gryczanej wymieszanej z serem, potem kolejna warstwa ciasta naleśnikowego, a na samej górze złocista kruszonka. Smak przypomina parowaną kaszę gryczaną, jest lekko słodkawy, a kwaśny twaróg dodaje mu świeżości. Kruszonka chrupie, a wnętrze jest miękkie i wilgotne. Gryczok kroi się w prostokątne kawałki i podaje na ciepło lub na zimno.

Jak powstaje

Kaszę gryczaną gotuje się lub paruje do miękkości, a po ostudzeniu łączy z twarogiem, jajami i odrobiną cukru lub soli, zależnie od upodobań. Osobno przygotowuje się rzadkie ciasto naleśnikowe z mąki, mleka i jaj. Na wysmarowaną tłuszczem blachę wylewa się pierwszą warstwę ciasta, na nią wykłada masę z kaszy i sera, a całość przykrywa drugą warstwą ciasta. Wierzch posypuje się kruszonką z mąki, masła i cukru i piecze, aż zrumieni się na złoty kolor.

Warstwowa budowa odróżnia gryczok od innych wypieków z kaszy gryczanej w regionie, na przykład od gryczaka janowskiego pieczonego na cieście drożdżowym. To dobry przykład tego, jak sąsiednie wsie potrafią mieć własne, wyraźnie różne przepisy z tego samego składnika.

Tatarka z Godziszowa

W gminie Godziszów grykę nazywa się „tatarką”, nawiązując do tradycji, że roślina dotarła na ziemie polskie razem z Tatarami. To roślina o czerwonawej łodydze dorastającej do 60–80 centymetrów, z białymi lub różowymi kwiatami, które latem przyciągają pszczoły. Na piaszczystych glebach powiatu janowskiego gryka rosła lepiej niż pszenica, dlatego kasza była tu podstawą kuchni. Z niej robiono pierogi, placki, kaszanki, a na święta właśnie gryczok. Gospodynie same łuskały ziarno i mieliły je na kaszę w żarnach, a w wielu domach do dziś pamięta się smak kaszy parowanej w piecu chlebowym.

Wypiek przygotowywano na niedziele, odpusty i dożynki. Dziś gryczok jest dumą lokalnych kół gospodyń wiejskich, które pokazują go na festynach i konkursach kulinarnych w województwie lubelskim.

Jak podawać

• Na ciepło, prosto z piekarnika, z kwaśną śmietaną.
• Na zimno, jako ciasto do kawy lub herbaty.
• Z jogurtem naturalnym i konfiturą z leśnych owoców.
• Odgrzany na patelni na maśle na drugi dzień.

Gryczok jest sycący, dlatego jeden kawałek może zastąpić drugie śniadanie albo podwieczorek. Dobrze znosi przechowywanie w lodówce, a odgrzany w piekarniku odzyskuje chrupkość kruszonki. Na festynach często sprzedaje się go na wagę, krojonego prosto z dużej blachy.

Gdzie spróbować

Janów Lubelski i pobliski Godziszów leżą na skraju Lasów Janowskich, jednego z największych kompleksów leśnych na Lubelszczyźnie. Wypieki z kaszy gryczanej najłatwiej spotkać na festynach, dożynkach i jarmarkach produktów regionalnych, a także w gospodarstwach agroturystycznych, gdzie gospodynie pieką je na zamówienie. Wycieczkę warto połączyć ze zwiedzaniem janowskiego Sanktuarium Matki Bożej Łaskawej, Zalewu Janowskiego i ostoi konika biłgorajskiego w Szklarni.

Warstwowy gryczok to dowód, że z prostej kaszy i sera można upiec ciasto godne święta. Kto raz spróbuje kruszonki na gryczanym nadzieniu, ten zrozumie, dlaczego Godziszów jest z niego tak dumny.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: