Nudle

Długie, cienkie nitki jajecznego ciasta suszą się na stolnicy, a w kuchni pachnie mąką i świeżymi jajami. Tak na Śląsku Opolskim przygotowywano nudle, czyli domowy makaron, bez którego nie mógł się obejść niedzielny obiad. Nazwa pochodzi z gwary i brzmi podobnie jak niemieckie Nudeln czy czeskie nudle. Od 2014 roku nudle figurują na Liście Produktów Tradycyjnych (LPT).

Rube i ciynkie, czyli dwa rodzaje nudli

W śląskich domach rozróżniano dwa rodzaje makaronu. Rube nudle są szersze, mają około 3–4 mm i są dość długie. Podawano je do zupy pomidorowej albo do zupy mlecznej, którą dzieci jadły na kolację. Ciynkie nudle są natomiast bardzo cienkie, krojone niemal jak włos, i trafiały do rosołu. Obie odmiany wyrabiano z tego samego ciasta, różniły się tylko szerokością krojenia.

Ciasto robiło się wyłącznie z mąki pszennej i jaj, bez dodatku wody. Dzięki temu makaron miał żółtą barwę, był sprężysty po ugotowaniu i nie rozpadał się w gorącym bulionie. Na kilogram mąki szło około dziesięciu jaj, co w dawnych gospodarstwach z kurnikiem przy domu nie było problemem.

Nudelzupa na niedzielny obiad

Rosół z cienkim makaronem, nazywany nudelzupą, był obowiązkowym pierwszym daniem niedzielnego obiadu. Pisał o tym Marek Szołtysek, znawca śląskiej kuchni i obyczajów. Po zupie podawano rolady, kluski śląskie i modrą kapustę, a na koniec kawę z kołoczem. Ten porządek obiadu powtarzał się co tydzień i do dziś jest dla wielu Ślązaków symbolem rodzinnej niedzieli.

Przed większymi uroczystościami, jak wesela, chrzciny czy odpusty, gospodynie wyrabiały nudle na zapas. Robiły je kilka dni, a nawet tydzień wcześniej, żeby makaron zdążył dobrze wyschnąć. Suche nudle przechowywano w lnianych woreczkach albo papierowych torebkach i gotowano tuż przed podaniem.

Nudle na listę zgłosiła Regina Woźnica ze wsi Węgry w gminie Turawa, która od lat przygotowuje domowy makaron według rodzinnego sposobu.

Przepis: domowe nudle

Na około 4–6 porcji rosołu.

Składniki

• 500 g mąki pszennej
• 5 jaj
• szczypta soli
• trochę mąki do podsypywania

Przygotowanie

1. Przesiej mąkę na stolnicę, zrób w środku dołek, wbij jaja i dodaj sól.
2. Zagnieć gładkie, dość twarde ciasto. Jeśli się klei, podsyp odrobinę mąki.
3. Podziel ciasto na kilka części i każdą rozwałkuj na bardzo cienki placek.
4. Odłóż placki na kilkanaście minut, aby lekko podeschły, ale nie stały się kruche.
5. Zwiń każdy placek w luźny rulon i pokrój ostrym nożem: na rube nudle w paski 3–4 mm, na ciynkie jak najcieniej.
6. Rozłóż makaron na stolnicy lub ściereczce i susz w przewiewnym miejscu, przewracając od czasu do czasu.
7. Przed podaniem gotuj nudle w osolonej wodzie lub bezpośrednio w rosole przez około 3 minuty.

Jak podawać nudle

• Ciynkie nudle: do klarownego rosołu z kury lub wołowiny, posypanego natką pietruszki.
• Rube nudle: do zupy pomidorowej albo do słodkiej zupy mlecznej.
• Jako dodatek do potraw z sosem, gdy zostanie więcej makaronu.

Wysuszone nudle przechowuj w suchym miejscu w płóciennym woreczku lub szczelnym słoju. Świeże, niesuszone ugotuj tego samego dnia.

Gdzie spróbować

Nudle najłatwiej spotkać w domach i gospodach na Opolszczyźnie, gdzie niedzielny obiad wciąż zaczyna się od rosołu. W gminie Turawa i okolicznych wsiach domowy makaron przygotowują gospodynie i koła gospodyń wiejskich, które prezentują go na festynach i dożynkach. Warto też pytać o nudle w restauracjach z kuchnią śląską w Opolu.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: