Pierogi olszewnickie z kaszą gryczaną

Pierogi olszewnickie z kaszą gryczaną to półksiężyce nadziewane gryką, cebulą i grzybami z gminy Kąkolewnica. Poznaj ich historię, smak i domowy przepis.

Pierogi olszewnickie z kaszą gryczaną mają kształt półksiężyca z ozdobnie zaciśniętym brzegiem i mierzą około 6 na 4 centymetry. Ciasto jest jasnokremowe i miękkie, a w środku kryje się aromatyczna kasza gryczana z cebulą, masłem i grzybami. To jeden z najbardziej rozpoznawalnych pierogów gminy Kąkolewnica w powiecie radzyńskim. Na Listę Produktów Tradycyjnych (LPT) wpisano je 2 listopada 2009 roku, razem z kilkoma innymi pierogami z tej okolicy.

Olszewnica – najstarsza wieś gminy

Olszewnica uchodzi za najstarszą miejscowość gminy Kąkolewnica. Jej początki sięgają przełomu XIV i XV wieku, kiedy na tych terenach, na pograniczu Podlasia i Lubelszczyzny, powstawały pierwsze osady rolnicze. Przez stulecia mieszkańcy utrzymywali się z uprawy ziemi na niezbyt urodzajnych, piaszczystych glebach. Dobrze radziły sobie na nich żyto, ziemniaki i przede wszystkim gryka, która nie potrzebuje żyznej ziemi, a daje plon nawet w trudnym roku.

Gmina Kąkolewnica co najmniej od początku XX wieku słynie z dań mącznych, które mieszkańcy nazywają po prostu pierogami. Każda wieś wypracowała tu własną specjalność. W jednej robiono parowańce z soczewicą, w innej pierogi z kapustą, a Olszewnica zasłynęła właśnie z pierogów nadziewanych kaszą gryczaną. Przepisy przechodziły z matki na córkę i do dziś przygotowują je gospodynie z miejscowego koła.

Gryka – zboże biednych i bogatych

Kasza gryczana była dawniej na wsi podstawą codziennego jedzenia. Grykę uprawiano niemal w każdym gospodarstwie, łuskano ją w domowych żarnach lub w młynie, a z kaszy gotowano zupy, kluski, kaszanki i farsze. Pierogi z gryką jadano przez cały rok, bo były tanie, sycące i można je było zrobić z tego, co było pod ręką. Kasza z podsmażoną cebulą i masłem dawała farsz o wyraźnym, lekko orzechowym smaku, a dodatek grzybów zebranych w okolicznych lasach podnosił go do rangi potrawy odświętnej.

Dziś gryka wraca do łask jako produkt pełnowartościowy i bezglutenowy, ale w Olszewnicy nikt nie musiał jej odkrywać na nowo. Tutejsze gospodynie zawsze miały ją w spiżarni i wiedzą, jak ugotować kaszę tak, by była sypka, a jednocześnie dobrze się kleiła w farszu.

Jak powstają pierogi olszewnickie

Tradycyjny sposób jest prosty, choć wymaga wprawy. Kaszę gryczaną gotuje się około 20 minut w osolonej wodzie i odcedza. Na maśle szkli się drobno pokrojoną cebulę razem z grzybami, a następnie łączy z kaszą i doprawia. Ciasto zagniata się z mąki i wody, a dawniej także z dodatkiem zaczynu, który nadawał mu miękkość. Rozwałkowane ciasto wycina się szklanką w krążki, nakłada farsz, skleja brzegi i ozdobnie je zaciska. Pierogi wrzuca się na osolony wrzątek i po wypłynięciu gotuje jeszcze krótko, około dwóch minut.

Na stół trafiają okraszone roztopionym tłuszczem i skwarkami albo podsmażoną cebulką. Smakują też odsmażone następnego dnia na patelni, kiedy brzegi stają się chrupiące.

Smak i podanie

W smaku dominuje kasza gryczana – lekko gorzkawa, orzechowa, podbita słodyczą cebuli i leśnym aromatem grzybów. Ciasto jest delikatne, cienkie i elastyczne. Do pierogów olszewnickich dobrze pasuje kwaśne mleko, maślanka albo kiszony ogórek, które równoważą tłuste okrasy.

  • Klasycznie: ze skwarkami i stopionym tłuszczem.
  • W wersji postnej: z cebulką zrumienioną na oleju.
  • Na drugi dzień: odsmażone na maśle, z kwaśną śmietaną.

Przepis: pierogi z kaszą gryczaną i grzybami

Na około 40 sztuk.

Składniki

Ciasto:

  • 500 g mąki pszennej
  • około 250 ml gorącej wody
  • 2 łyżki oleju lub roztopionego masła
  • 1 łyżeczka soli

Farsz:

  • 150 g kaszy gryczanej
  • 250 g pieczarek lub garść suszonych grzybów leśnych
  • 2 cebule
  • 2 łyżki masła
  • 1 łyżka suszonego majeranku
  • sól i pieprz

Do podania:

  • 100 g słoniny lub boczku na skwarki albo 1 cebula zrumieniona na oleju

Przygotowanie

  1. Jeśli używasz suszonych grzybów, namocz je wcześniej i ugotuj do miękkości.
  2. Kaszę ugotuj w osolonej wodzie przez około 15–20 minut, odcedź i zostaw pod przykryciem, aby doszła.
  3. Cebulę i grzyby posiekaj drobno i zrumień na maśle. Połącz z kaszą, dopraw solą, pieprzem i majerankiem. Ostudź.
  4. Mąkę wymieszaj z solą, wlej olej i stopniowo dodawaj gorącą wodę. Wyrób gładkie, elastyczne ciasto i odstaw pod miską na 30 minut.
  5. Ciasto rozwałkuj cienko, wycinaj szklanką krążki, nakładaj po łyżeczce farszu i dokładnie zlepiaj brzegi, zaciskając je ozdobnie.
  6. Gotuj partiami w dużym garnku osolonego wrzątku. Od wypłynięcia licz jeszcze około 2 minut.
  7. Wyjmuj łyżką cedzakową i od razu okraszaj skwarkami lub zrumienioną cebulą.

Gdzie spróbować

Pierogi olszewnickie najłatwiej spotkać podczas wydarzeń kulinarnych w gminie Kąkolewnica, zwłaszcza na zimowym spotkaniu „Pierogi”, gdzie koła gospodyń pokazują lokalne specjały. Pojawiają się także na festynach, dożynkach i jarmarkach w powiecie radzyńskim. Dobrą bazą wypadową jest Radzyń Podlaski z barokowym Pałacem Potockich, skąd do Olszewnicy jest kilkanaście minut jazdy samochodem.

Pierogi z gryką to smak, który łączy wiejską oszczędność z kunsztem lepienia. Wystarczy jeden talerz, aby zrozumieć, dlaczego Radzyń Podlaski i okoliczne wsie nazywa się pierogowym zagłębiem Lubelszczyzny.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl:

Źródła:

Zobacz też