Powidła śliwkowe z Mikołajówki

Powidła śliwkowe z Mikołajówki są gęste, gładkie i niemal czarne, z lekkim połyskiem na powierzchni. Powstają z dojrzałych węgierek w Mikołajówce, wsi w gminie Urzędów w powiecie kraśnickim. Do ich przygotowania nie dodaje się cukru – słodycz pochodzi wyłącznie z owoców, które smaży się bardzo powoli, aż odparują. Na 100 gramów gotowych powideł zużywa się około 160 gramów śliwek. 23 września 2011 roku przetwór został wpisany na Listę Produktów Tradycyjnych (LPT) w województwie lubelskim.

Czym są powidła

Słowo „powidła” jest w polszczyźnie bardzo stare – notuje się je już pod koniec XV wieku. Oznaczało gęsty przecier owocowy smażony tak długo, że mógł przetrwać zimę bez dodatku konserwantów. W odróżnieniu od dżemu czy konfitury powidła nie zawierają kawałków owoców ani substancji żelujących. Gęstość uzyskuje się wyłącznie przez odparowanie wody, a długie smażenie nadaje im ciemną barwę i lekko karmelowy smak. Najlepszym surowcem jest węgierka – późna śliwka o zwartym, słodkim miąższu i wyraźnej kwasowości, który łatwo oddziela się od pestki.

Sad Solisów

Powidła z Mikołajówki są związane z rodzinnym gospodarstwem sadowniczym Solisów. Sad założył w latach 80. XIX wieku Paweł Solis, a kolejne pokolenia rodziny prowadzą go do dziś. Gospodarstwo działa pod marką FRUX SOLIS. Z tej samej wsi pochodzą także inne produkty tradycyjne: cydr sadownika, jabłkówka i syrop malinowy z Mikołajówki. Razem pokazują, jak wiele można zrobić z owoców jednego sadu, gdy przetwórstwo jest przedłużeniem codziennej pracy przy drzewach.

Przy gospodarstwie działa zagroda edukacyjna Solisowe Sioło. Dzieci i dorośli mogą tu zobaczyć sad z bliska, dowiedzieć się, jak dojrzewają owoce i jak powstają przetwory. To dobry przykład miejsca, gdzie turystyka kulinarna łączy się z edukacją o życiu na wsi.

Jak powstają

Węgierki zbiera się późnym latem i wczesną jesienią, gdy są w pełni dojrzałe i mają najwięcej cukru. Owoce myje się, drylują i przekłada do kotła. Smażenie trwa wiele godzin, często z przerwami rozłożonymi na kilka dni. Masę trzeba regularnie mieszać, by nie przywarła do dna. Z każdą godziną robi się gęstsza i ciemniejsza, a w kuchni unosi się zapach przypominający suszone śliwki. Powidła są gotowe, gdy łyżka postawiona w masie przez chwilę stoi, a rozsmarowana warstwa nie spływa.

Dawniej powidła smażono w dużych miedzianych kotłach na podwórzu, a przy mieszaniu zmieniali się domownicy i sąsiedzi. Gotowy przetwór przechowywano w kamionkowych garnkach w chłodnej spiżarni aż do wiosny.

Smak i zastosowanie

Powidła z Mikołajówki są intensywnie śliwkowe, słodkie, ale nie mdłe, z kwaskowatością węgierek i delikatną goryczką długo smażonego owocu. Sprawdzają się zarówno na słodko, jak i na wytrawnie.

• Na kromce świeżego chleba z masłem albo z twarogiem.
• Jako nadzienie do pączków, drożdżówek, rogalików i pierogów.
• Do naleśników, racuchów i placków ziemniaczanych.
• Jako składnik sosu do pieczeni wieprzowej lub dziczyzny.
• Na desce serów, obok dojrzałego sera i orzechów.

Otwarty słoik najlepiej trzymać w lodówce i nabierać powidła czystą łyżką. Gęsta masa z niewielką ilością wody długo zachowuje świeżość, dlatego dawniej była zapasem na całą zimę.

Mikołajówka i Kraśnik

Mikołajówka leży na Wyżynie Lubelskiej, między Urzędowem a Kraśnikiem, w krajobrazie sadów i pól. Najlepszy czas na wizytę to późne lato i jesień, kiedy dojrzewają węgierki i jabłka. Kraśnik jest wygodną bazą noclegową, a stamtąd niedaleko także do Lublina. Okolica słynie z malin, więc latem można połączyć wizytę w sadzie z zakupem świeżych owoców.

Słoik powideł z Mikołajówki to smak lubelskiego sadu zamknięty na zimę. Wystarczy łyżka na kromce chleba, by poczuć, ile czasu kryje się w tym prostym przetworze.

Gdzie kupić

• FRUX SOLIS – Gospodarstwo Sadownicze Solis — strona producenta, Mikołajówka 11, 23-250 Urzędów, tel. 696 024 396

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: